دکتر محمود دهقان در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی با اشاره به ابراز نگرانی وزیر اقتصاد فرانسه نسبت برهم زدن منافع اروپا از سوی آمریکا و سلطه واشنگتن بر این اتحادیه به واسطه بحران اوکراین، تصریح کرد: آمریکا منتفع جنگ میان روسیه و اوکراین است و این کشور موفق شد بعد از برنامه ریزی پنج ساله که پس از الحاق کریمه به روسیه کلید خورد، و با شگردهای خاص خود مسکو را به سمت حمله به اوکراین ترغیب نماید و روسیه نیز مرتکب این اشتباه شد.

وی با بیان اینکه آمریکا در دوره ترامپ خسارات زیادی تجربه کرد و به دلیل استراتژی «اول آمریکا»، اروپا از آن فاصله گرفته و در اندیشه «دفاع مستقل اروپایی» بود، گفت: درواقع آمریکا مایل بود با یک تیر دو نشان بزند؛ هم روسیه را با اروپا درگیر کند و هم به اروپا یادآور شود این اتحادیه بدون آمریکا هیچ توانی ندارد. به هر دو هدف هم رسید. روسیه و اروپا هر دو متضرر شدند و آمریکا از کیلومترها دورتر مسائل را مدیریت می‌کند. آن‌ها حتی تلاش کردند در همین شرایط، چین را نیز با تایوان درگیر کنند که چین از آن اجتناب کرد.

این استاد دانشگاه ضمن اشاره به ابراز نارضایتی امانوئل مکرون، رئیس جمهور فرانسه، نسبت به چند برابری قیمت گاز آمریکا و نروژ در شرایطی که اروپا زمستان سختی پیش رو دارد و با تورم و اعتراضات عمومی مواجه شده است، ادامه داد: با اینکه اروپا توانست برای زمستان امسال تمهیداتی فراهم کند، اما براساس پیش بینی‌ها، بحران انرژی اروپا در سال ۲۰۲۳ – ۲۰۲۴ با توجه به افزایش در محدودیت صادرات گاز روسیه و در دسترس نبودن هیچ پروژه تازه گاز طبیعی تا سال آینده، بسیار تشدید خواهد شد.

وی افزود: با توجه به شرایطی که شاهد آن هستیم، نظم جهانی بعد از جنگ اوکراین تغییر خواهد کرد و ما خواسته یا ناخواسته، در شرایطی قرارگرفته ایم که سخن از احتمال بروز جنگ هسته‌ای مطرح می‌شود. پیشروی ارتش اوکراین با دریافت کمکهای تسلیحاتی که ناتو رسما به این کشور ارسال می‌کند، نشان داد روسیه به لحاظ زمینی بیش از آنچه تصور می‌شد ضعف دارد.

دهقان ضمن تشریح اوضاع میدانی نبرد روسیه و اوکراین، اضافه کرد: جهان در حال ورود به نظم نوینی است که در آن قطعا اروپا و روسیه جایگاه سابق خود را ندارند و این نظام، براساس نظام دوقطبی چین و آمریکا سازمان خواهد یافت.

 

سلطه آمریکا بر اروپا

وی با تاکید بر اینکه در این نظم نوین جهانی، اروپا تحت سلطه آمریکا قرار خواهد گرفت، توضیح داد: اگر درگیری میان اوکراین و روسیه منجر به استفاده از سلاح هسته‌ای نشود، غرب تحت رهبری آمریکا و اروپای بسیار ضعیف شده در حوزه انرژی، سیاست خارجی و حتی نظامی را پیش‌رو خواهیم داشت و در مقابل آن، شرق قدرتمند به رهبری چین به لحاظ اقتصادی و نظامی خواهد بود. روسیه نیز اگر درگیر فروپاشی جمهوری‌های داخلی خود نشود، تضعیف شده خواهد بود.

این تحلیلگر مسائل بین‌الملل با بیان اینکه آمریکا مانند جنگ جهانی دوم، دور از میدان جنگ ایستاده و به دنبال سامان دادن به نظمی مطابق منافع خود است، گفت: همانطور که آقای بایدن رسما اعلام کرد، آمریکا به دنبال افزایش اعضای شورای امنیت است و نظمی که دنبال می‌کند مبتنی بر بازیگری پنج قدرت اصلی فعلی نخواهد بود.

دهقان ضمن اشاره به ابراز نگرانی مقامات، صاحبنظران و اندیشکده‌های مختلف اروپایی نسبت به پیامدهای جنگ اوکراین و وضعیت آینده اروپا، خاطرنشان کرد: اروپا پیش از جنگ اوکراین، توان اقتصادی داشت که به واسطه آن در دوره ترامپ، نوعی قدرت نمایی در مقابل آمریکا آغاز کرد. در آن مقطع، اروپا از «مرگ مغزی ناتو» و دفاع مستقل سخن می‌گفت، اما به قدرت نظامی مطلوب نرسیده بود و این ارزیابی را داشت که چون آمریکا خود را از اروپا جدا کرده است، می‌تواند با ایجاد توازن میان روسیه و آمریکا و قراردادهای متعددی که در حوزه‌های نظامی، هسته‌ای و انرژی امضا می‌کنند، بازیگری بهتری داشته باشد.

به گفته این استاد دانشگاه؛ اکنون آن توازن برهم خورده است و اکنون اروپا که خود را درگیر در جنگ با روسیه می‌بیند، نه توان نظامی برای ایستادگی در برابر آمریکا دارد و نه وضعیت اقتصادی و انرژی مطلوبی دارد که بتواند گام های کاملا مستقلی بردارد. بنابراین بعد از مقاطع تاریخی1914 و 1945 که نظم جدیدی بر دنیا حاکم شد، احتمالا در آینده شاهد نظم نوینی خواهیم بود که مبتنی بر رقابت بین چین و آمریکا است.

این کارشناس مسائل بین‌الملل با اشاره به تشدید انتقادات و شکافهای داخلی در میان کشورهای  اروپایی، درخصوص امکان رهایی اروپا از سلطه آمریکا و ایجاد ارتباطاتی با چین، یادآورشد: اروپا پیش از این به دنبال تقویت همکاری اقتصادی با چین نیز بود که، می‌توانست شکلی از همکاری نظامی را نیز به همراه بیاورد. اما با حمله روسیه به اوکراین، این امکان هم از بین رفت.