کارشناسان اندیشکده «بروکینگز» در امور خاورمیانه این خبر و پیامدهای آن را تجزیه و تحلیل کرده‌اند.

ناتان ساش، مدیر و عضو امور سیاست خاورمیانه: عادی سازی روابط بین اسرائیل و امارات فی نفسه پدیده‌ای فوق العاده است. عادی سازی روابط دو طرف اگرچه دشوار است، اما زمینه آن یعنی طرح اسرائیل برای اشغال بخشی‌هایی از کرانه باختری طبق خطوط ترسیم شده در طرح دولت ترامپ نیز دشوار بود. اکنون توافق آمریکا-اسرائیل- امارات به منزله آرامشی برای همه است به‌طوری‌که بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، از اشتباه بزرگ اشغال این سرزمین‌ها پرهیز می‌کند، امارات می‌تواند ادعا کند که از این اشغال جلوگیری کرده است و ترامپ‌ها از پیامدهای احتمالی اشغال این سرزمین‌ها، چیزی که خودش ترسیم کرده بود، مصون خواهد ماند و همزمان، آن را پیروزی بزرگ برای این دو متحد آمریکا نشان دهد.

البته اجتناب از این اشتباهات را نمی‌توان تنها دستاورد این توافق دانست، اجتناب از آنها صرفا با تصمیم واشنگتن و تل‌آویو امکانپذیر بود، بلکه طرف‌ها اکنون برای دست یابی به خواسته دیرینه خود، یعنی همکاری بین کشورهای عمدتا همفکر با دغدغه‌های منطقه‌ای مشترک، گامی روبه جلو برداشته‌اند.

 

فلسطینی‌ها بازندگان توافق امارات – رژیم صهیونیستی

فلسطینان مثل همیشه بازندگان این توافق هستند. طاقت تمام شده‌ی کشورهای حوزه خلیج [فارس] در مورد فلسطین اکنون کاملا مشهود است. کشورهای حوزه خلیج [فارس] دیگر منتظر فلسطینیان نمانده و تنها از اسرائیل می‌خواهند که در وضع موجود تغییرات چشمگیر ایجاد نکند.

حال پرسش این است که آیا دیگر کشورها، به‌ویژه عربستان، نیز از این توافق پیروی خواهند کرد یا خیر؟ هم اکنون تعداد کشورهای عرب دارای روابط عادی صلح آمیز با اسرائیل به چهار مورد افزایش یافته است: رهبران مصر (1977)، اردن (1994) و لبنان که در حمله 1983 اسرائیل پیمان صلح بی‌معنایی با اسرائیل امضا کرده بودند.

بروس ریدل، عضو ارشد در امور سیاست خاورمیانه: ملک عبدالله، پادشاه اردن، ذی نفع اصلی این توافق است. اشغال دره اردن توسط اسرائیل واکنش سخت اردن را طلب می‌کرد. پادشاه اردن تعلیق پیمان صلح 25 سال پیش پدر خود با اسرائیل را نفی نمی‌کرد. بسیاری از مردم اردن از وی می‌خواستند تا معامله گاز با اسرائیل را فسخ کند که مایه از دست رفتن این امتیاز از سوی اردن می‌شد. از این رو، تعلیق اشغال دره اردن، بمبی را به موقع برای اردن خنثی کرد. اضافه شدن یک کشور عربی ثروتمند به اردوی صلح با اسرائیل، با یک سفارت در تل آویو، برای اردن مطلوب است. این امر انزوای امان و قاهره را کاهش می‌دهد.

جفری فلتمن، عضو مهمان موسسه «جان سی وایتهد» در دیپلماسی بین‌الملل: پیش بینی پیروزی احتمالی جو بایدن در انتخابات نوامبر آمریکا، نتانیاهو را احتمالا به تغییر عقیده در اشغال گسترده این سرزمین‌ها سوق داده است. حتی اشغال بخش کوچکی از این سرزمین‌ها، در عین مخالفت بین‌المللی، شرایط را برای اسرائیل دشوار می‌ساخت. عادی سازی روابط با امارات، نتانیاهو را از نردبان این اشغال پایین آورده و انسجام اعراب در طرح صلح عربی 2002 را از بین می‌برد، هرچند که این طرح هرگز دستاورد ملموسی برای فلسطینیان نداشته است. تعلیق اشغال این سرزمین‌ها حداقل از بدتر شدن شرایط بد جلوگیری می‌کند.

 

توافق امارات-رژیم صهیونیستی کمک به ترامپ در انتخابات؛ خیانت به ملت فلسطین

کامارا کافمن ویتس، عضو ارشد در امور سیاست خاورمیانه: ابوظبی و تل‌آویو برای باز کردن باب روابط رسمی دلایل موجهی داشتند، اما شکی نیست که اعلام این خبر امروز کمکی مضاعف برای ترامپ در انتخابات محسوب می‌شود که بسیاری از سیاست هایش شکست خورده و دستاورد ملموس چندانی به نام خودش نداشته است.

برای مدت طولانی، پویایی بین سازمان آزادیبخش فلسطین و کشورهای عربی در حال تغییر بوده است. نگرانی کشورهای عربی از تاثیر اسرائیل بر ثبات منطقه‌ای کمتر شده و به ایران و آشوب‌های داخلی خویش سوق یافته است. سیاستمداران فلسطینی نیز چنددسته شده و گرفتار رقابت قدرت‌های منطقه‌ای شده‌اند.

در بحبوحه خشونت انتفاضه دوم و اشغال شهرهای فلسطین در کرانه باختری توسط اسرائیل، هنگامی که طرح صلح عربی در سال 2002 ارائه شد، این دولت‌های عربی گرد آمده در بیروت، عادی سازی روابط با اسرائیل را همچون قدرتی در اختیار فلسطینیان محاصره شده به رهبری یاسر عرفات قرار داده بودند. اکنون اعلام عادی سازی روابط امارات – اسرائیل، این پویایی را برعکس کرده است، به‌طوری‌که امارات می‌تواند ادعا کند که از اشغال فلسطین جلوگیری کرده است، هرچند که امارات صرفا باعث تعلیق این اشغال شده (که احتمالا در هر صورت به حالت تعلیق درمی آمد) و از آن به عنوان پوششی برای پیگیری منافع خود در روابط با اسرائیل استفاده کرده است. محمود عباس، رهبر فلسطینیان، احتمالا در مورد این خیانت به منافع فلسطین، کار چندانی از دستش برنخواهد آمد اما فلسطینیان آن را فراموش نخواهند کرد. برای اسرائیل نیز موقتا اجتناب از نقض مضاعف قوانین بین‌المللی یک امتیاز محسوب می‌شود.