آندرو جی. جونز در مطلبی که نشنال اینترست آن را منتشر ساخت، نوشت: ترور سردار سلیمانی توسط آمریکا در بغداد در ژانویه 2020 و پاسخ ایران در قالب حمله موشکی به اهداف نظامی آمریکا در عراق مسائل جدی درباره مشروعیت توسل به زور مطرح ساخته است. وقتی آمریکا از نیروی نظامی علیه اهدافی در عراق استفاده نمود، استقلال و حاکمیت این کشور را نقض کرد.

باید توجه داشت درحالی‌که تظاهرات کنندگان عراقی به خیابان‌ها سرازیر شده‌اند و علیه دولت شعار سر می‌دهند، اما هم‌زمان بسیاری از این تظاهرات کنندگان خواستار خروج نیروهای آمریکایی از عراق هستند.

 

نیروی نظامی و مداخله

حقوق بین‌الملل عمومی مقررات سخت‌گیرانه‌ای در ارتباط با توسل به‌زور و نیروی نظامی دارد. ماده 2 منشور سازمان ملل متحد توسل به‌زور را به‌استثنای دفاع از خود در برابر حمله مسلحانه یا اقدام جمعی مورد تائید شورای امنیت سازمان ملل متحد ممنوع ساخته است.

فراتر از این امر، دلایل موردقبول بسیار اندکی وجود دارد که یک کشور می‌تواند به شکل مشروع از زور در خاک کشور دیگری استفاده کند. یک استثنا در این خصوص دکترینی موسوم به «مداخله با دعوت دولت میزبان» است که در چارچوب این دکترین، دولتی به دولت دیگر اجازه می‌دهد در خاک آن کشور دست به اقدام نظامی بزند.

به‌علاوه، قوانینی وجود دارد که ناظر بر مقررات یادشده (مداخله با دعوت دولت میزبان) است و آن اینکه وقتی حضور کشوری در خاک کشور دیگری طولانی‌تر از موعد تعیین شده می‌شود، نقض تعهدات کشور مداخله‌کننده خواهد بود.

سازمان ملل متحد در تعریف تجاوز چنین می‌گوید: بر اساس حقوق بین‌الملل چنانچه مداخله کشوری شرایط تعیین‌شده را نقض کند یا حضورش را در خاک کشور دیگری تمدید کند، چنین اقدامی تجاوز قلمداد می‌شود.

این امر در قضیه بین جمهوری دمکراتیک کنگو و اوگاندا در سال 2005، مطرح شد. جمهوری دمکراتیک کنگو اعلام داشت که استفاده اوگاندا از نیروی نظامی در خاک این کشور بعد از منقضی شدن رضایت و موافقت کشور میزبان، تجاوز محسوب می‌شود.

در این قضیه، دیوان بین‌المللی دادگستری رأی داد که اوگاندا منشور سازمان ملل متحد را در زمینه منع توسل به‌زور نقض کرد. درنتیجه، آشکارا تائید شد که وقتی‌که کشور میزبان از دولت مداخله کننده خواسته است تا خاکش را ترک کند، کشوری نمی‌تواند حضور نظامی در خاک کشور دیگری داشته باشد.

 

امتناع آمریکا برای خروج از عراق

حضور نیروهای آمریکا در عراق به سال 2003 بازمی‌گردد. از زمان ترور سردار سلیمانی و ابومهدی المهندس توسط دولت ترامپ، موج احساسات ضدآمریکایی در عراق افزایش یافته‌ است.

بعد از ترور سردار سلیمانی در ژانویه 2020، مجلس عراق رأی به خروج نیروهای آمریکایی از این کشور داد. در مصوبه مجلس عراق برای خروج نیروهای آمریکایی چنین آمده است: دولت عراق باید برای پایان دادن به حضور نیروهای آمریکایی تلاش کند و استفاده از زمین، فضا و آب‌های عراق از سوی نیروهای خارجی به هر دلیلی ممنوع است.

بعد از مصوبه مجلس عراق برای خروج نیروهای آمریکایی، عادل المهدی، نخست‌وزیر سابق عراق در تماس تلفنی با وزیر امور خارجه آمریکا خواستار خروج نیروهای آمریکایی شد. وزارت امور خارجه آمریکا بجای توجه به خواست مقامات عراقی اعلام داشت که موضوع خروج نیروهای آمریکایی از عراق را مورد بحث و بررسی قرار نخواهد داد.

 

پیامدها در چارچوب حقوق بین‌الملل

علیرغم قدرت و نفوذ زیاد آمریکا بر رویدادهای جهانی و سیاست بین‌الملل، واشنگتن یکی از تابعان حقوق بین‌الملل است. آمریکا با امتناع از خروج نیروهایش از عراق با توجه به درخواست‌های مقامات بغداد، ماده 2 منشور سازمان ملل متحد را نقض کرده است و اقدام واشنگتن در عراق تجاوز محسوب می‌شود.

ازاین‌رو، آمریکا باید به درخواست دولت عراق برای خروج نیروهایش از این کشور در راستای تعهدات بین‌المللی‌اش توجه کند تا از تشدید وضعیت در عراق جلوگیری کند. به‌علاوه، آمریکا باید حقوق بین‌الملل را محترم شمرد و تمایل خود را برای پایبندی به مسئولیت‌هایش و حفظ حقوق بین‌الملل نشان دهد.