جان ففر، مدیر اندیشکده «فارین پالسی این فوکوس» در یادداشتی که در وب‌سایت این اندیشکده منتشر شد، سخنرانی‌های اخیر در نشست داووس را «یاوه‌گویی‌هایی» خواند که زمانی نظیرش در برنامه‌های گفتگو محور تلویزیونی مشاهده می‌شد و افزود: ولادیمیر زلنسکی، رئیس جمهور اوکراین رهبران اروپایی را به باد انتقاد گرفت. او عملاً از مصمم‌ترین متحدانش انتقاد می‌کرد که شاید تلاشی برای جلب رضایت دونالد ترامپ باشد.

نخست وزیر کانادا نیز از قدرت‌های متوسط ​​خواست در برابر حمله دونالد ترامپ به نظم جهانی متحد شوند، اگرچه هرگز به نام رئیس جمهور آمریکا اشاره نکرد. در سخنان او این تهدید دیده می‌شد که آمریکا دیگر نمی‌تواند روی متحدانی که مشغول معامله با کشورهای دیگر هستند، حساب کند، زیرا رابطه‌ آنها با آمریکا دیگر قابل پیش‌بینی یا چندان سودمند نیست.

سخنرانی دونالد ترامپ در داووس از بسیاری جهات یک جشن رونمایی برای رئیس جمهور ایالات متحده بود. او برای اولین بار آرمان واقعی خود را آشکار کرد. او از حکومت بر یک کشور که در آن از مجازات مصونیت داشته باشد، یا به گرفتن جوایز دهن‌پرکن، مانند «جایزه صلح» از فدراسیون فوتبال یا جایزه نوبل اهدایی از ماریا کورینا ماچادو راضی نیست. ترامپ با هیئت صلح جدیدش که در داووس آغاز به کار کرد، در واقع اعلام کرده است که می‌خواهد پادشاه جهان باشد.

اگر به سخنرانی ترامپ در داووس ۲۰۱۸ نگاه کنیم، حداقل با استانداردهای ترامپ، یک پیشنهاد نسبتاً متعارف را خواهید یافت. آنجا عباراتی درباره رشد اقتصادی آمریکا وجود دارد که همگی با جملاتی کامل بیان شده‌اند. ترامپ در آن سال گفت: «اول آمریکا به معنای فقط آمریکا نیست. وقتی ایالات متحده رشد کند، جهان نیز رشد می‌کند.»

اما در سال جاری ترامپ حتی به خودش زحمت نداد که لحن ریاست‌جمهوری یا حتی لحنی منسجم داشته باشد. همچنان به انتقاد از «جو بایدن خواب‌آلود» ادامه داد، در حالی که خودش در تعدادی از جلسات در حال چرت زدن دیده شده است. شکایت  کرد که اروپا «غیرقابل تشخیص» است. از «کلاهبرداری سبز جدید» انتقاد کرد. پشت سر هم درباره گرینلند، ناتو و آمریکا دروغ گفت. برخی از دروغ‌ها مانند این ادعا که چین مزارع بادی ندارد در حالی که تعداد این مزارع در چین از هر کشور دیگری بیشتر است، به شدت بزرگ و بی‌اساس بود.

ترامپ با جملات ناقص و تکرارهای نامفهوم، طوری صحبت می‌کرد که انگار برای کودکان نوپا صحبت می‌کند یا اینکه خودش یک کودک نوپا است: «وقتی آمریکا رونق بگیره، همه دنیا رونق می‌گیره. تاریخ این طوری بوده. وقتی اوضاع بد می‌شه، اوضاع بد می‌شه، همه چیز… همه شما با ما پایین کشیده می‌شید، و همه با ما بالا میرید.» او در سخنانش بارها ایسلند را با گرینلند اشتباه گرفت.

اوضاع از این بدتر هم می‌شود. ترامپ، ایلهان عمر، نماینده کنگره را تهدید کرد: «او از کشوری می‌آید که کشور نیست، و به ما می‌گوید که چطور آمریکا را اداره کنیم» و بعد در جریان سخنرانی عمر در مینه سوتا، مردی با سرنگ به این نماینده کنگره حمله کرد.

تفاوت بین سخنرانی ۲۰۱۸ ترامپ و سخنرانی اخیرش می‌تواند نشان‌دهنده کاهش عملکرد ذهنی او باشد، اما به چیزی نگران‌کننده‌تر هم اشاره دارد. ترامپ خود را چنان قدرتمند می‌داند که می‌تواند هر چه می‌خواهد در صحنه جهانی بگوید و همچنان احترام کسب کند. او می‌تواند با رهبران جهان طوری رفتار کند که گویی آنها جمعیتی پرشور از طرفداران شعار MAGA هستند و هیچ‌کس او را به چالش نخواهد کشید.

و اینگونه بود که او هیئت صلح جدیدش را معرفی کرد: گویی او نه تنها به عنوان یک رهبر جهانی، بلکه به عنوان رهبر کل جهان مسح شده است.

محور استبداد

هیئت صلح نمونه‌ای خارق‌العاده از ترفند بازاریابی «طعمه و تغییر» است. ترامپ آن را به عنوان نهادی برای نظارت بر توافق صلح غزه معرفی کرد. این در حالی است که هنوز صلحی در غزه برای اجرا وجود ندارد. در تمام این یاوه‌گویی‌های جشن‌گونه، اشاره چندانی به غزه نشد.

آن‌هایی که به ابتکار جدید ترامپ پیوسته‌اند عبارتند از: مجارستان، بلاروس، بحرین، (رژیم) اسرائیل و امارات. روسیه در صورتی که بتواند بدهی یک میلیارد دلاری خود را از دارایی‌های مسدود شده‌اش در خارج پرداخت کند، به آن خواهد پیوست. عربستان هم دعوت به پیوستن را پذیرفته است.

ترامپ جدیدترین سازمان خود را به عنوان تجسمی از تلاش‌های صلح‌بانی خود عرضه کرده است. جای تعجب نیست که تعهد اعضای این هیئت به صلح به اندازه ادعاهای دیپلماتیک ترامپ ساختگی است. (رژیم) اسرائیل جنگی علیه فلسطینی‌ها به راه انداخته است که حتی شامل نسل‌کشی در غزه نیز می‌شود.

امروز، دولت ترامپ نقض‌های جدی حقوق بشر توسط برخی از بدترین ناقضان حقوق بشر در جهان را نادیده می‌گیرد. آیا با دوستانی مانند آنهایی که در هیئت صلح ترامپ هستند، دیگر نیازی به یک محور استبداد جداگانه هم وجود دارد؟

این فساد در عین حال بوروکراتیک هم هست. کمیته اجرایی هیئت ترامپ متشکل از بهترین دوستانش است: مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، استیو ویتکاف و جرد کوشنر، دیپلمات‌های میلیاردر، مارک روآن، تاجر میلیاردر، و رابرت گابریل، مشاور امنیتی ترامپ.

در صدر این فهرست، خود ترامپ قرار دارد که ظاهراً به عنوان رئیس مادام‌العمر منصوب شده است. این یک مقام تشریفاتی نیست. در حالی که اگر بخواهیم دقیق‌تر بگوییم، تمام دیگر ظواهر نهادین این  هیئت صلح تشریفاتی هستند. ترامپ طوری رفتار کرده که انگار سازمان ملل، حقوق بین‌الملل و معاهدات حقوق بشری وجود ندارند. او قول داده که با سازمان ملل هماهنگ شود، هرچند که در هیچ یک از درگیری‌هایی که ادعا می‌کند حل کرده، چنین نکرده است. تنها استثنا ممکن است غزه باشد، جایی که سازمان ملل ایجاد هیئت صلح را تصویب کرد. با این حال، ترامپ با گسترش اختیارات این نهاد، آن یک نمونه از همکاری را هم باطل کرده است.

همانطور که مارک کارنی در داووس اشاره کرد، ترامپ نه یک گذار، بلکه یک گسست در نظم جهانی را آغاز کرده است. حقوق بین‌الملل دیگر اهمیتی ندارد. همانطور که خود ترامپ به نیویورک تایمز گفت، «اخلاق خودم. ذهن خودم. این تنها چیزی است که می‌تواند جلوی من را بگیرد. من به قوانین بین‌المللی نیازی ندارم.» این حرف، طنین یک فرمان سلطنتی را دارد.

حتی در حالی که معترضان در ایالات متحده با پرچم «نه به پادشاهان» علیه ترامپ بسیج می‌شوند، ترامپ به کارش ادامه داده است. او از پایگاه قدرت داخلی خود مطمئن است. اکنون با هیئت صلح خود، مصمم به فتح جهان است.