دکتر عبدالرضا فرجی راد در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی با اشاره به تنش در روابط آمریکا و عربستان و اعلام خروج بخشی از تجهیزات و نیروی نظامی آمریکا از عربستان، خاطرنشان کرد: ترامپ در سه سال و نیم گذشته به‌خوبی سعودی‌ها را دوشید، به‌ویژه اینکه بن سلمان، ولیعهد عربستان، نقطه‌ضعف‌های بزرگی را از خود به‌جای گذاشت که باعث شد بهانه‌هایی دست ترامپ داده شود.

وی افزود: در کنار این مسائل، عربستان اشتباهات زیادی ازجمله در روابطش با ایران کرد و در پی تیره شدن روابط و نگرانی از تهدیداتی که از جانب ایران متصور بود، مجبور شد خود را به آمریکا وابسته کند.

این استاد ژئوپلیتیک با بیان اینکه در شرایطی که دوره ترامپ رو به پایان است، آمریکا با چند مسئله مواجه شده، توضیح داد: قیمت نفت به‌شدت کاهش‌یافته و دو و نیم میلیون نیروی خدماتی شرکت‌های استخراج نفت شیل ممکن است بیکار شوند، موضوعی که برای آمریکا به‌ویژه در آستانه انتخابات، بسیار اهمیت دارد. ترامپ اصرار داشت عربستان تولید را کاهش دهد، اما عربستان این اقدام را مقداری دیر انجام داد. از سویی اقتصاد دنیا به دلیل شیوع کرونا با رکود و کاهش مصرف نفت مواجه بود. اقدام عربستان هم عاملی برای پایین آمدن بیشتر قیمت نفت شد.

تعلل در همراهی با آمریکا عامل خشم ترامپ

فرجی راد گفت: این مسئله ترامپ را بسیار عصبانی کرد؛ چراکه بن سلمان دستوری را که آن زمان باید اجرا می‌کرد، با تأخیر عملی کرد. این موضوع بهانه‌ای برای ترامپ شد تا عربستان را مواخذه کند؛ به‌ویژه آنکه نماینده‌های سنا و کنگره هم بر این مسئله تأکید داشتند که باید با عربستان برخوردی داشت.

وی در تشریح دیگر مسائلی که مقامات سعودی در شرایط فعلی با آن مواجه هستند، اضافه کرد: سعودی‌ها همیشه به آمریکایی‌ها باج‌هایی به‌صورت پول، هدایا و یا با خرید تسلیحات و دریافت خدماتی برای آموزش‌های نظامی می‌دادند. با پایین آمدن شدید قیمت نفت دیگر سعودی‌ها پول‌های هنگفت 110 میلیارد دلار و 50 میلیارد دلار برای امضای قرارداد ندارند و خودشان با کسری شدید بودجه مواجه هستند؛ بنابراین ترامپ می‌داند که مانند سه سال گذشته به‌راحتی نمی‌تواند سعودی‌ها را بدوشد.

در نظر ترامپ، سعودی‌ها دیگر منبع درآمد خوبی نیستند

این تحلیلگر مسائل بین‌الملل با بیان اینکه کاهش قیمت نفت باعث شده دیگر محصولات آمریکایی هم در بازار سعودی و یا در بازار خلیج‌فارس کم‌تر خریدار داشته باشد، چراکه آن‌ها هم با کاهش منابع مالی مواجه هستند، افزود: از طرفی سرمایه‌گذاری‌های آن‌ها در آمریکا و ارتباطات بانکی گسترده‌ و فعالیت‌های اقتصادی هم که داشتند، کاهش‌یافته است؛ بنابراین در نظر ترامپ آن‌ها دیگر منبع درآمدی خوبی نیستند.

فرجی راد با اشاره به عدم تمایل ترامپ برای تشدید بحران در خلیج‌فارس در ارتباط با ایران با توجه به نزدیک بودن به برگزاری انتخابات ریاست جمهوری ادامه داد: در واقع او احتمال می‌دهد که حضور آمریکا در این کشورها می‌تواند به این مسئله شدت ببخشد و به علاوه این حضور هزینه‌های سنگینی دارد که سعودی‌ها با توجه به کسری بودجه‌ای که دارند، نمی‌توانند آن را به‌طور کامل پرداخت کنند. به‌هرحال آن‌ها در این سه سال آمریکایی‌ها را تغذیه کردند، اما قبلاً بسیاری از هزینه‌ها را خود آمریکایی‌ها تقبل می‌کردند، چراکه برایشان وجود این پایگاه‌ها در خلیج‌فارس غنیمت بود.

اعلام خروج موشک‌ها از عربستان باهدف کسب منابع مالی بیشتر از عربستان

این استاد ژئوپلیتیک مجموعه‌ای از این مسائل را عامل تصمیم آمریکایی‌ها برای کاهش تعداد موشک‌ها، تجهیزات و نیروی نظامی در عربستان عنوان کرد و درعین‌حال گفت: هرچند که این تصمیم به‌صورت رسمی اعلام‌شده، اما هنوز قطعی نیست. ممکن است این اقدام نوعی فشار بر مقامات سعودی باشد تا در این بحران اقتصادی آمریکا و در مقطع انتخابات که ترامپ نیاز به پول دارد بتواند بخشی از منابع مالی آمریکا را تأمین کند.

فرجی راد بابیان اینکه در این شرایط اقتصادی، شرکت‌های شخص ترامپ به‌عنوان یک سرمایه‌دار که حدود چهار میلیارد درآمد داشت، صدمات جدی خورده و ممکن است برای مبارزات انتخاباتی‌اش آن قوت لازم را نداشته باشد، ادامه داد: این فشارها باعث شده که آمریکایی‌ها تلاش کنند سعودی‌ها را محک بزنند تا ببینند آن‌ها تا چه میزان می‌توانند کمک کنند؛ اما به نظر می‌رسد این تصمیم هنوز قطعی نیست و باید دید چه آبی از چشمه سعودی‌ها می‌جوشد که بتواند ترامپ را راضی کند.

بن سلمان نقطه‌ضعف‌های بسیاری در برابر آمریکایی‌ها دارد

وی با اشاره به چشم‌انداز کوتاه‌مدت روابط آمریکا و عربستان باوجوداین مسائل گفت: تصور نمی‌کنم بن سلمان کسی باشد که بتواند در مقابل آمریکا قَد علم کند. او نقطه‌ضعف‌های بزرگی ازجمله در رابطه با قتل جمال خاشقچی از خود نشان داد. آمریکایی‌ها می‌توانند به‌راحتی با دستاویز قرار دادن آن‌ها او را به دادگاه بین‌المللی کیفری ببرند، به‌ویژه اینکه ترکیه هم بر روی این قضیه کار می‌کند.

این کارشناس مسائل بین‌الملل با بیان اینکه بن سلمان در داخل عربستان و در میان شاهزاده‌ها منفور است، یادآور شد: آمریکا آن‌چنان در نیم دهه گذشته نفوذ اطلاعاتی و سیاسی در عربستان به دست آورده و ارتباطاتی قوی شکل داده است که می‌تواند شاهزاده‌ها را در کنار هم جمع کند و با شکل دادن به اجماعی آن‌ها را مدعی کند. علاوه بر آن می‌تواند بیرون از مرزهای عربستان و در کشورهای غربی، فشارهای رسانه‌ای ایجاد و اعتبار بن سلمان را خدشه‌دار کند. حتی در این موقعیت مسئله 11 سپتامبر را مطرح کند که اخیراً هم دوباره مطرح‌شده و گفته‌اند رایزن فرهنگی عربستان که در حال حاضر در مراکش است، آن زمان در سفارت عربستان در آمریکا بوده و در ماجرای 11 سپتامبر نقش داشته است. این‌ها همه نوعی فشار است.

بن سلمان نمی‌تواند در مقابل آمریکا قد علم کند

فرجی راد تأکید کرد: اگر فردی مانند ملک عبدالله بود که از خود شخصیتی داشت و به فرهنگ سنتی و ملی معتقد بود و در داخل کشور هم طرفدارانی داشت و شاهزاده‌ها قبولش داشتند، شرایط متفاوت بود؛ اما همه شاهزاده‌ها در داخل عربستان دشمن بن سلمان هستند؛ بنابراین آمریکایی‌ها اگر بخواهند، می‌توانند مانع پادشاهی او شوند. درواقع زمانی که ولیعهدی می‌خواهد انتخاب شود اگر آمریکایی‌ها با «هیئت بیعت» ارتباط برقرار کنند می‌توانند به بن سلمان به‌عنوان پادشاه رأی ندهد و مسئله‌دارش کنند.

وی گفت: هرچند بن سلمان در تلاش برای نزدیک شدن به صهیونیست‌ها برای جلب حمایت آن‌ها است، اما تصورم این است که تا آمریکایی‌ها نخواهند، او نمی‌تواند این موقعیت را به دست بیاورد؛ لذا باید با آن‌ها هماهنگ باشد به همین دلیل هم با نزدیک شدن خانوادگی به داماد ترامپ و دختر او، سعی می‌کند این حمایت و پشتیبانی را داشته باشد.