همزمان با سنگ‌اندازی‌های مایک پمپئو، وزیر خارجه آمریکا در مسیر اعطای وام به ایران از سوی صندوق بین‌المللی پول، روزنامه وال‌استریت‌ژورنال به نقل از منابع آگاه گزارش داده که دولت آمریکا با تخصیص وام از صندوق بین‌المللی پول به ایران مخالف است و قصد دارد مانع از آن شود. این در حالی است که جوزف بورل مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا نیز گفته است که آمریکا درخواست اتحادیه اروپا برای کاهش تحریم‌ها و موافقت با دریافت وام ایران از صندوق بین‌المللی پول را نپذیرفته است. دکتر فواد ایزدی، استاد دانشگاه تهران در گفتگوی اختصاصی با سایت شورای راهبردی روابط خارجی  به بررسی دلایل تلاش‌های آمریکا برای ممانعت از پرداخت وام به ایران از سوی صندوق بین المللی پول پرداخته است. آنچه در ادامه میخوانید متن کامل این گفتگوست:

پرسش: چرا آمریکا تا این حد تلاش دارد تا مانع از دریافت وام توسط ایران از صندوق بین‌المللی پول شود و آیا به لحاظ حقوقی و قانونی راهی برای مسدود کردن پرداخت این وام به ایران وجود دارد؟

در وهله نخست توجه داشته باشید که درخواست وام توسط ایران از صندوق بین‌المللی پول یک کار بسیار معمول است و بسیاری از کشورها تاکنون از این صندوق وام گرفته‌اند. ایران هم عضو این صندوق است و بر اساس حق عضویتی که پرداخت می‌کند حق دارد که درخواست وام کند. به ویژه امروزه در شرایط شیوع ویروس کرونا که همه کشورها با مشکل مالی مواجه شده‌اند این درخواست ایران کاملا منطقی و معمول است.

در حال حاضر به دلیل شیوع کرونا خیلی از کشورهای جهان با مشکلات منابع مالی مواجه شده‌اند و در این بین ایران یک مشکل مضاعفی دارد مبنی بر اینکه منابع مالی‌‌اش را به دلیل تحریم‌های غیرقانونی و یک جانبه آمریکا در دسترس ندارد. از این جهت اگر قرار باشد کشوری در اولویت گرفتن وام از صندوق بین‌المللی پول باشد ایران باید به دلیل شرایط تحمیل شده در رتبه یک و صف اول قرار بگیرد. اما در پاسخ به این سوال که آیا آمریکا می‌تواند در روند گرفتن وام توسط ایران از صندوق بین‌المللی پول خللی ایجاد کند باید گفت بله ظاهرا با سوء استفاده از نفوذی که دارد توانسته تاکنون مانع از اعطای وام به ایران شود. ایالات متحده آمریکا به صورت سنتی در اینگونه سازمان‌ها نفوذ داشته و دارد و امروز نیز صندوق بین‌المللی پول که تحت فشارهای واشنگتن قرار دارد، برای حفظ آبروی این نهاد نمی‌گوید به ایران وام نمی‌دهیم بلکه بهانه‌های واهی می‌آورند و برخی اسناد و مدارک را بهانه می‌کنند. ولی از نظر قانونی اگر بخواهند درخواست کشوری را رد کنند باید دلایل متقن داشته باشند.

همچنین باید توجه داشت که ایران کشور خوش حسابی است و اصولا یا از اینگونه سازمان‌ها و نهادها وامی نگرفته یا اگر هم گرفته خوش حساب بوده است. بنابراین از نظر فنی هیچ بهانه‌ای برای عدم اعطای وام به ایران وجود ندارد ولی از نظر سیاسی باید به نفوذ سنتی آمریکا در این نهاد و تلاش آن کشور برای استفاده از این ابزار جهت فشار حداکثری توجه داشت.

پرسش: اکنون که آمریکا در شرایط شیوع کرونا مانع از اعطای وام به ایران می‌شود این مسئله تاچه حد می‌تواند در وجهه حقوق بشری که بعضا این کشور به خود می‌گیرد نزد افکار عمومی جهان تاثیر منفی برجای بگذارد؟

توجه داشته باشید آمریکا از یک طرف ادعا می‌کند طرفدار مردم ایران است و از طرف دیگر زمانی که قرار است کمکی به مردم ایران برسد بر سر راه آن سنگ‌اندازی و ایجاد ممانعت می‌کند.

در برهه کنونی هم بحث سنگ‌اندازی در اعطای وام مطرح است و هم بحث تحریم‌های یک جانبه آمریکا که اقتصاد ایران و زندگی مردم کشورمان را تحت تاثیر قرار داده است.

این در حالی است که تا به امروز بسیاری از مقامات خود آمریکا خواهان آن شده‌اند که لااقل در دوره کرونا محدودیت‌های تحریمی تعلیق شود. اما دولت دونالد ترامپ با این مسئله مخالفت کرد زیرا دولت ترامپ مترصد فرصت است تا اهدافی که ذیل تحریم محقق نشد اکنون ذیل شیوع کرونا محقق شود. درواقع می‌توان گفت که اکنون شیوع کرونا در ایران از نگاه آمریکایی‌ها یک سلاح بیولوژیک است که می‌توانند از آن برای تحت فشار قرار دادن دولت و ملت ایران و رسیدن به اهداف سیاست خارجی خود بهره ببرند.

این مسائل بیانگر آن است که واشنگتن دغدغه حقوق بشری ندارد و صحبت‌ها و ادعاهایی هم که در مورد مردم ایران مطرح می‌کند صرفا یک شعار است.

پرسش: اخیرا هایکو ماس، وزیر خارجه آلمان در سخنانی ضمن ابراز علاقه‌مندی آلمان به اعطای این وام به ایران گفته بود اما برلین نیز می‌خواهد مطمئن باشد که این وام برای کرونا در ایران در نظر گرفته شود و نه اهداف دیگر. به طور کلی آیا کشورهای اروپایی می‌توانند در این پروسه اثرگذار باشند؟

کشورهای اروپایی طی چند سال گذشته ثابت کردند که اگر به ایران ضرری نزنند برای ما کافی است و قرار نیست به کشور ما خیری برسانند. در این رابطه شاهد بودیم که ایران مدتی معطل بود تا برجام اروپایی به نتیجه‌ای برسد اما هیچ ثمره‌ای نداشت.  درواقع شاید مقامات اروپایی با اعطای وام به ایران مخالفت نداشته باشند اما بعید به نظر می‌رسد که بتوانند در این مسیر کمکی کنند.

در خصوص این ادعاهای کشورهای غربی نیز باید گفت که مقامات جمهوری اسلامی بارها تاکید کرده‌اند که این وام را صرفا برای کرونا صرف خواهند کرد و لذا دلیلی برای ندادن وام وجود ندارد.

پرسش: در نهایت شما چشم‌انداز اعطای وام به ایران و سنگ‌اندازی‌های واشنگتن را چطور می‌بینید؟

در حال حاضر شواهدی در دست نیست که بیانگر آن باشد که شاید آمریکا نظر و رویه خود را در این رابطه تغییر دهد. در این بین اگر صندوق بین‌المللی پول بخواهد به صورت قانونی عمل کند باید وام را به ایران بدهد اما اگر بخواهد سیاسی کاری کند و تحت نفوذ آمریکا باشد از این امر طفره می‌رود که در نهایت هم باعث خواهد شد این نهاد جایگاه خود را دچار افول کند.