دکتر کمال خرازی، رییس شورای راهبردی روابط خارجی در این نشست با اشاره به اهمیت تاریخی برجام از استادان دانشگاه خواست ابعاد مختلف روندی را که منجر به انعقاد این سند شد، بررسی و نقشه راهی برای آینده تدوین کنند.

وی با تقسیم بندی روند فعالیت‌های هسته‌ای به دوران “آزمودن” طرف‌های غربی در دولت اصلاحات و “مقاومت” در دولت پیشین، گفت: پس از این دوره‌ها، با توجه به دستاوردهای فنی و موفقیت‌های جمهوری اسلامی ایران در منطقه، توانستیم با دست پر وارد مذاکره شویم و به این سند مورد توافق طرفین برسیم. این روند از نظر تاریخی بسیار قابل توجه است.

دکتر خرازی با بیان اینکه البته طبیعت مذاکره داد و ستد است، افزود: باید اندیشید اهداف عالی چیست و چگونه می‌توان به سمت این اهداف رفت؛ از این رو نباید خوش‌بینی زایدالوصف یا بدبینی افراطی داشته باشیم و بایسته است با واقع‌بینی، اتکا به رهبری و مردم و با کمک استادان و نخبگان، این مسیر پرچالش را بپیماییم.

هدف مذاکرات

دکتر محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه که همراه با سیدعباس عراقچی و مجید تخت روانچی، معاونانش در این نشست شرکت کرده بود، به تبیین نکات فنی و سیاسی پرداخت که عامل رسیدن به سند برجام شده است.

وی گفت: هدف این مذاکرات، حفظ عزت و پاسداری از دانش کشور و رفع عوامل اختلال در امنیت کشورمان بود.

دکتر ظریف با بیان اینکه در قطعنامه‌های شورای امنیت به شیوه‌های مختلف تلاش شده بود برنامه هسته‌ای ایران عامل تهدید صلح و امنیت بین‌المللی معرفی شود، گفت: نیاز بود تهدیدی که بر اثر این قطعنامه‌ها علیه کشور مطرح شده بود، از بین برود.

وزیر امور خارجه با تفکیک مقبولیت و مشروعیت در رویه بین‌المللی دولت‌ها، از شکسته شدن فضایی که غرب به رهبری آمریکا برای اعمال فشار و تهدید ایران در بیش از یک دهه گذشته ایجاد کرده بود، خبر داد.

تهدید یا فرصت؟

وی ویژگی‌های منحصر به فردی برای قطعنامه 2231 از جمله بی‌سابقه بودن از حیث مشورت با کشور موضوع قطعنامه ذکر کرد و گفت: از پس از این تحول عمده، دست ماست که این تحول را به تهدید تبدیل کنیم یا فرصت.

دکتر ظریف با اشاره به کنار گذاشتن بودجه 150 میلیون دلاری تندروهای آمریکایی و لابی‌های صهیونیستی در ایالات متحده برای به شکست کشاندن برجام، گفت: دستاورد مذاکرات مدیون خون شهدا و پایمردی مردم است؛ اعتقادم این است که حضور مردم پای صندوق‌های رای، غرب را از تحریم ناامید کرد و مقاومت مبنای قدرت ما و قدرت‌آفرین بوده است؛ لذا باید از اینها پاسداری کنیم.

“اثر بازگشت‌پذیری ایران سریع‌تر است“

در ادامه این نشست 6 تن از استادان برجسته حقوق بین الملل عمومی و روابط بین الملل دانشگاه های کشور حاضر در جلسه دیدگاه های خود را مطرح کردند. از جمله محورهای مطرح شده، مسایل فنی مربوط به برجام، ضرورت برگزاری کارگاه‌های آینده‌پژوهی، عوامل تضمین اجرای برجام شامل حفظ مولفه‌های قدرت و همچنین بی‌اعتمادی به طرف آمریکایی بود.

دکتر ظریف در جریان این تبادل نظرات گفت: ساختمان تحریم‌هایی که آمریکا بر مبنای قطعنامه‌های شورای امنیت بنا نهاده بود، به هم ریخته و همچون دهه 1990 که کشوری تحریم‌های آمریکا علیه ایران را اجرا نمی‌کرد، دیگر بازگشت تحریم‌ها مقبولیتی نخواهد داشت.

وزیر امور خارجه افزود: اگر می‌گویند اثر بازگشت تحریم‌های آنها یک شبه است که نیست و به سال‌ها زمان نیاز دارد، اثر بازگشت ما می‌تواند زودتر باشد، زیرا اگر نقض عهد کنند کار ما با پیچ و مهره‌هاست.

وی با اشاره به سفر هیات‌های اقتصادی از کشورهای مختلف به جمهوری اسلامی ایران گفت: ضمن آنکه از این تحولات ذوق‌زده نیستیم، اما این روابط ضمانت توافق است.

دکتر خرازی هم در ادامه این نشست، مقاومت، ثبات و نفوذ ایران را دلایل دولت اوباما برای آمدن بر سر میز مذاکره خواند و گفت: اینها همان کسانی بودند که حاضر نمی‌شدند حتی یک سانتریفیوژ داشته باشیم. بنابراین تداوم این روند بستگی به عملکرد ما دارد یعنی باید مقاومت حفظ شود، نفوذ منطقه‌ای‌مان گسترش یابد و وحدت ملی‌مان بیش از پیش تقویت شود.

رییس شورای راهبردی روابط خارجی در این راستا شعارهای تبلیغاتی نامزدهای تندرو انتخابات ریاست جمهوری آمریکا را مبنی بر رد برجام در نخستین روزهای به قدرت رسیدن، برای راضی کردن رژیم صهیونیستی دانست و گفت: حتی اگر دولتی جمهوری‌خواه هم سر کار بیاید، چاره‌ای جز ادامه این روند ندارد؛ البته این بستگی به قدرتمندی و حفظ وحدت داخلی ما خواهد داشت.

12 سال مقاومت؛ تصمیمی راهبردی

دکتر ظریف در پاسخ به سوال دیگری در این نشست درباره هزینه – فایده پیگیری برنامه هسته‌ای گفت: ما 12 سال به خاطر حفظ برنامه هسته‌ای مقاومت نکردیم، به خاطر حفظ عزت‌مان مقاومت کردیم.

دکتر خرازی هم در ادامه این سخنان گفت: مهندسان ما در جریان فعالیت‌های هسته‌ای توانستند زیربناهای دیگری را توسعه دهند. حرفی نیست که ارزیابی شود فایده – ضرر این تصمیم راهبردی برای جمهوری اسلامی چه بود، اما این تصمیم راهبردی بود که موجب شده امروز بتوانیم قدرت خود را به اثبات برسانیم.

وی افزود: حضور ما در عراق یا ایستادگی‌مان در سوریه هم تصمیمی راهبردی برای منافع بعدی است که البته باید هزینه‌اش را هم متقبل شد.

رییس شورای راهبردی روابط خارجی در ادامه، در پاسخ به سوالی که نقض عهد با رژیم صدام یا قذافی را دلیلی بر بی‌اعتمادی به طرف‌های مقابل می‌دانست، گفت: در اینکه آمریکایی‌ها رفتار این چنینی دارند، تردیدی نیست و نگرانی داشتن، نشانه عقل است، اما مقایسه جمهوری اسلامی با صدام و قذافی جای تعجب دارد، زیرا آنها دیکتاتور بودند و فاقد پشتوانه مردمی.

دکتر خرازی گفت: اگر نگرانی‌ به توقف منجر شود، درست نیست، باید خطر کرد و وارد صحنه شد، چنانکه در تاریخ جمهوری اسلامی همواره این گونه بوده‌ایم.

دکتر ظریف هم در بخش پایانی این نشست با تاکید بر رعایت همه خطوط قرمز در برجام گفت: امروز با انجام این مذاکرات می‌توانم بگویم هم نفوذ بین‌المللی‌مان بیشتر از قبل شده و هم قدرت‌مان.