سیامک کاکایی در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی در پاسخ به این پرسش که چه عواملی سبب شد تا ترکیه گرایش دوباره به عربستان پیدا کند و عربستان تحت چه شرایطی آغوش خود بر روی اردوغان باز کرده است؟ به دلایل تیرگی روابط طرفین در چند سال گذشته پرداخت و توضیح داد: «در سال‌های اخیر یک رشته تحولات منطقه‌ای موجب دوری دو کشور مهم منطقه خاورمیانه شد که شاید بتوان نقطه آغازین این تیرگی را در تغییر سیاست خارجی ترکیه در منطقه تحلیل کرد. هنگامی که اردوغان و رهبران عدالت و توسعه تصمیم به ارائه الگوی سیاسی به کشورهای دستخوش تغییر پس از بهار عربی مانند مصر گرفتند، آغاز تنش‌هایی بود که ریاض را ناگزیر به جدا کردن راه خود از آنکارا کرد.»

به گفته کاکایی یکی از اختلافات بین دو کشور، تفاوت در دیدگاه ترکیه و عربستان نسبت به اخوان المسلمین بود و سیاست آنکارا در حمایت از اخوانی‌های مصر و منطقه به شدت نگرانی کشورهایی چون عربستان سعودی، امارات متحده عربی و مصر را در پی داشت.

وی افزود: «پس از آن درگیر شدن ترکیه در بحران سوریه و تفاوت در نوع راهبردهای کشورهای منطقه در سوریه عملا سبب شد که این کشور رفته رفته درگیر شرایط امنیتی در مناطق پیرامونی شود و لذا یک دوره از انزوای سیاست خارجی ترکیه در خاورمیانه را شاهد بودیم.»

کاکایی با اشاره به اینکه این وضعیت به خصوص پس از کودتای نافرجام ۲۰۱۶ شدت گرفت، تاکید کرد که همان زمان در ترکیه بعضا از خشنودی عربستان نسبت به کودتا در ترکیه سخن می‌گفتند.

به گفته این کارشناس، یکی دیگر از رخدادهای تلخ در روابط آنکارا-ریاض، حادثه قتل جمال خاشقچی در کنسولگری عربستان در استانبول بود که دو طرف را تا مرز یک بحران جدی پیش برد. درواقع ترکیه نسبت به معرفی و نقش عربستان در قتل خاشقچی درنگ نکرد و این وضعیت آثار زیانباری برای اعتبار عربستان به همراه داشت.

کاکایی در واکاوی این موضوع که چرا با گذشت سه سال از آن حادثه اکنون رهبران ترکیه و عربستان با آغوشی باز همدیگر را پذیرا هستند، گفت: «این دیدار می‌تواند ماهیت رفتار سیاسی را نشان دهد. بدین مفهوم که منافع می‌تواند تعیین‌کننده خصومت و دوستی باشد و برخی رفتارها را در عرصه سیاسی توجیه ‌کند.»

البته این کارشناس معتقد است که اگر از منظری واقع‌گرایانه به روابط عربستان و ترکیه بپردازیم، طبیعی بود که آنکارا به بازنگری در روابط خود در خاورمیانه روی بیاورد. وی توضیح داد: «در یک سال اخیر رایزنی‌های پیدا و پنهانی برای ازسرگیری روابط ترکیه با عربستان و مصر به عنوان دو کشور مهم و رژیم صهیونیستی به عنوان یک طرف مهم در مدیترانه شرقی انجام شد که نتیجه آن سفر چندی قبل رئیس دولت رژیم صهیونیستی به ترکیه و اکنون سفر منطقه‌ای اردوغان به عربستان و احتمالا فلسطین اشغالی و مصر باشد. پس باید این آمد و رفت‌ها را نشانه‌ای از بازتعریف روابط منطقه‌ای آنکارا تلقی کرد.»

کاکایی با اشاره به نیاز ترکیه به عربستان و امارات و سرمایه‌های آن‌ها برای عبور از بحران اقتصادی و در عین حال ملاحظاتی که این کشور در مدیترانه شرقی دارد، گفت که این مسئله سبب می‌شود تا رفتار ایدئولوژی‌گرایانه نزد ترکیه رنگ ببازد و شاید دیگر کمتر از تنش ترکیه و رژیم صهیونیستی بر سر مسائل فلسطین شنیده شود.

وی ادامه داد: «همچنین احتمالا اختلافات سیاسی و ایدئولوژیک ترکیه و عربستان در ارتباط با اندیشه‌های اخوانی به پستوی حافظه روابط تاریخی دو کشور برود و انتقادهایی که ترکیه از وضعیت حقوق بشر در عربستان داشت شاید دیگر تکرار نشود.»

کارشناس مسائل ترکیه در نهایت گفت: «اکنون ترکیه چشم‌انتظار دستاوردهای ملموس از روابط با عربستان، امارات، مصر و رژیم صهیونیستی است. این در شرایطی است که تنش‌ها بین ترکیه با غرب وجود دارد و روابط آنکارا با مسکو تاحدودی تحت الشعاع بحران اوکراین قرار گرفته است. در این شرایط ترکیه بار دیگر قصد بازگشت به منطقه را کرده که این سیاست می‌تواند راه گریزی برای برون رفت این کشور از بحران‌های داخلی و منطقه‌ای باشد.»