رحمن قهرمان پور در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی ضمن اشاره به برخی اخبار منتشر شده مبنی بر آمادگی ترکیه برای انجام دو عملیات نظامی در سوریه بدون اعلام قبلی، یکی از موضوعات مهم مطرح شده در دیدار اردوغان با بایدن در حاشیه نشست «گروه جی 20» را حمله نظامی ترکیه به شمال سوریه عنوان کرد و ادامه داد: جفری جیمز، نماینده سابق آمریکا در امور سوریه اعلام کرد که آمریکا با حمله ترکیه به شمال سوریه موافقت نکرده است.

 

موضع انفعالی آمریکا

وی در عین حال افزود: اما اظهارات اردوغان و برخی افراد دیگر بیانگر این است که گرچه آمریکا موافقتی نداشته، اما مخالفتی هم نکرده و موضع انفعالی داشته است. در واقع به نظر می‌رسد این مسئله چندان اهمیتی برای آمریکا نداشته است.

این کارشناس مسائل بین‌الملل با یادآوری اینکه آمریکا به صورت سنتی در خاورمیانه از کرد‌ها طرفداری می‌کرده است، گفت: از سال 2019 و زمانی که ترامپ قصد خروج از سوریه را اعلام کرد، روشن شد که حمایت آمریکا از کرد‌ها هم رو به کاهش است. در همان مقطع برخی از دموکرات‌ها خواهان عدم خروج آمریکا از سوریه شدند و ترامپ به صورت موقت خروج نیروهای آمریکا از مناطق کردنشین سوریه را متوقف کرد؛ اما با این حال مشخص شد سیاست بلند مدت آمریکا این است که در مناطق کردنشین سوریه هم نماند.

 

احتمال عملیات نظامی ترکیه

قهرمان پور با بیان اینکه در حاشیه نشست «جی 20» آمریکا نه چراغ سبزی به ترکیه نشان داده و نه مخالفتی جدی داشته و یا مخالفتش بسیار انفعالی بوده است، ادامه داد: گفته می‌شد این کشور قصد دارد 11 آبان ماه عملیات خود را آغاز کند؛ اما اردوغان در اظهارات اخیرش با قاطعیت در این خصوص صحبت نکرد و تنها گفت هر اقدامی که لازم باشد انجام می‌دهد، بنابراین روشن نیست که انجام این اقدام نظامی قطعی است یا خیر.

وی در عین حال اظهار داشت: با توجه به تحولاتی که در سوریه رخ داده و با توجه به اینکه حکومت این کشور به تدریج در حال اعمال حاکمیتش بر تمام سوریه است، قاعدتا این اقدام نظامی ترکیه این بار، بیشتر از دفعات پیش، با مخالفت بین‌المللی مواجه خواهد شد.

این تحلیلگر مسائل بین‌الملل ضمن اشاره به ابراز تمایل برخی کشور‌های عربی برای تقویت و گسترش روابط با سوریه و افزایش هزینه هرگونه اقدام نظامی علیه این کشور از سوی ترکیه، یادآور شد: به نظر می‌رسد اردوغان در بعد داخلی به این اقدام نظامی احتیاج دارد، چرا که در دو ماه گذشته میزان انتقادات علیه او و سیاست‌های اقتصادی دولتش به صورت قابل توجهی افزایش داشته و نظرسنجی که اخیرا انجام شد نشان داد اگر مخالفان و رقبای اردوغان با یکدیگر متحد شوند ممکن است بتوانند در انتخابات ریاست جمهوری آینده او را شکست دهند.

قهرمان پور ادامه داد: از سوی دیگر؛ کاهش ارزش لیر در برابر دلار و تورم 20 درصدی و دخالت‌های سیاسی در سیاست‌های بانک مرکزی حجم بالایی از انتقادات را متوجه رئیس جمهور ترکیه کرده است؛ ضمن اینکه باید در نظر داشت بایدن و سران کشور‌های اروپایی به شدت مترصد فرصتی هستند که بتوانند اردوغان را تضعیف و او را از صحنه سیاست ترکیه برکنار کنند.

وی گفت: در چنین شرایطی معمولا اردوغان نشان داده که برای مدیریت افکارعمومی و به طور مشخص، هوادارانش، سعی می‌کند موضوعی ملی‌گرایانه و احساسی نظیر حمله به گروه‌های مسلح کرد را در دستور کار قرار دهد. در دو عملیات «سپر فرات» و «پنجه» هم شاهد بودیم با آغاز این عملیات حتی مخالفان او در داخل هم با احتیاط از این عملیات‌ انتقاد می‌کردند و آن را به نفع امنیت ترکیه می‌دانستند.

این تحلیلگر مسائل بین‌الملل افزود: عملیاتی که ترکیه قصد دارد در سوریه انجام دهد تلاشی است برای اینکه در شمال سوریه، ارتباط کرد‌های شرق و غرب سوریه را با هم قطع و نوار ممتدی در شمال سوریه شکل دهد و منطقه حائلی میان کرد‌های سوریه و ترکیه ایجاد کند. این اقدام در سطح افکار عمومی باعث تقویت احساسات ملی‌گرایانه می‌شود و تا حدودی حمایت از اردوغان را افزایش می‌دهد.

 

نگرانی ترکیه از واکنش روسیه و آمریکا

قهرمان پور ضمن اشاره به اخبار منتشر شده در خصوص اعزام جنگنده‌های روسیه به مناطقی از حسکه در شمال شرق سوریه، همزمان با صف آرایی نیرو‌های ترکیه در این مناطق، ادامه داد: با وجود اینکه به نظر می‌رسد اردوغان نیز مانند پوتین، در برخی موارد بی‌محابا عملی انجام می‌دهد، اما سیاستمدار محتاطی است و زمانی دست به اقدامی می‌زند که مطمئن شود با واکنش جدی روسیه و آمریکا مواجه نخواهد شد. بنابراین اگر او به این نتیجه برسد که با واکنش تند روسیه و آمریکا مواجه نخواهد شد، احتمالا این عملیات را انجام می‌دهد. او در این روز‌ها در حال ارزیابی واکنش‌ها و مواضع است.

وی در ادامه به تحرکات نظامی سوریه برای حفظ تمامیت ارضی خود و تلاش برای عقب راندن نیرو‌های نظامی ترکیه از سرزمین خود اشاره کرد و گفت: براساس توافقی که سوریه با یگان‌های مدافع خلق کرد سوریه انجام داده، امنیت مناطق شمالی به این گروه سپرده شده است. البته این یگان‌ها به لحاظ نظامی توانایی رویارویی با ارتش ترکیه را ندارند و نوعی عدم موازنه نظامی برقرار است.

قهرمان پور گفت: ممکن است در این عملیات احتمالی، ترکیه تلفات و صدمات اندکی متحمل شود؛ کمااینکه در روز‌های اخیر با پرتاب موشک از سوی مناطق کردنشین مواجه شد و دو نفر از سربازان ترک در نتیجه آن کشته شدند؛ اما در حالت کلی، همانطور که در عملیات سپر فرات و پنجه هم شاهد بودیم، نه حکومت سوریه و نه یگان‌های خلق کرد، به تنهایی توان ایستادگی در برابر ترکیه را ندارند. به همین دلیل ترکیه به دنبال خنثی کردن اعتراضات و واکنش‌های آمریکا و روسیه است. البته در عرصه بین‌المللی هم ترکیه با اعتراضاتی مواجه خواهد شد، زیرا این حمله در شرایط فعلی می‌تواند روند مذاکرات گروه‌های سوری بر سر تدوین قانون اساسی را دچار کندی و اخلال کند.