دکتر سید رضی عمادی در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی با بیان اینکه به چند دلیل امکان افزایش فعالیت‌های داعش در عراق وجود دارد، خاطرنشان کرد: دولت سابق ایالات‌متحده آمریکا به ریاست دونالد ترامپ، شمار زیادی از نیروهای داعش را از سوریه وارد عراق کرد و با این اقدام بر شمار نیروهای داعشی در عراق افزوده شده است.

وی افزود: این موضوع امکان افزایش تحرکات را برای داعشی‌ها فراهم می‌کند، چراکه پیش‌ازاین داعشی‌ها با کمبود نیرو در عراق مواجه بودند و اکنون به لحاظ تعداد نیرو مقداری دست بازتری دارند.

 

تفکر داعشی در عراق

این تحلیلگر مسائل غرب آسیا ادامه داد: علاوه بر این، اگرچه سازمان داعش در عراق در سال 2017 به‌طور کامل از بین رفت، اما واقعیت تلخ این است که تفکر داعشی در این کشور از بین نرفته است. داعش طی همان سه سالی که در عراق حضور داشت، به لحاظ فکری تأثیر زیادی بر جامعه این کشور گذاشته و خشونت را به بدنه جامعه عراق تزریق کرده است.

عمادی با بیان اینکه داعش در مناطقی که حضورداشته، زیرساخت‌های زندگی را از بین برده است، گفت: افرادی که در آن مکان‌ها زندگی می‌کنند، سرخورده شده، اعضای خانواده خود را ازدست‌داده‌اند و اکنون چیزی برای از دست دادن ندارند؛ بنابراین این امکان که با وعده‌های مالی و یا عقده‌های ایجاد شده از سوی داعش تحرکات تروریستی انجام دهند به‌هرحال در عراق وجود دارد. همان‌طور که کسانی که عملیات اخیر را انجام دادند اصالت عراقی داشتند؛ این مسئله نشان می‌دهد که داعش در عراق نیرو دارد و بازمانده‌هایش هنوز وجود دارند.

این استاد دانشگاه با تأکید بر اینکه برخی از قدرت‌ها اکنون از بازماندگان داعش در عراق استفاده ابزاری می‌کنند، اضافه کرد: این تحرکات زمانی انجام شد که در ایالات‌متحده آمریکا دولت جدیدی روی کار آمده است. یکی از مهم‌ترین موضوعاتی که در یک سال گذشته درباره عراق وجود داشت، بحث خروج نظامیان آمریکایی از عراق بود که اخیراً هم مقداری جدی‌تر به آن پرداخته شده است.

عمادی ادامه داد: اکنون این انفجارها این پیام را منتقل می‌کند که خروج نظامیان آمریکایی می‌تواند اوضاع امنیتی عراق را بدتر کند؛ کما اینکه «مصطفی الکاظمی»، نخست‌وزیر عراق، اعلام کرده که ما به کمک خارجی نیاز داریم و «فواد حسین»، وزیر امور خارجه عراق نیز عنوان کرده که بحث حضور نیروهای نظامی آمریکایی در عراق جدی‌تر پیگیری می‌شود و باید درباره آن گفتگو کنیم.

 

بازماندگان داعش، بخشی از اهرم بازیگران خارجی در قبال عراق

وی تأکید کرد: این دیدگاه واقعاً وجود دارد که بازماندگان داعشی بخشی از اهرم بازیگران خارجی برای سیاست خارجی‌شان در قبال عراق است. کما اینکه چند نفر از شخصیت‌های عراقی هم مطرح کرده‌اند که این تحرکات و درگیری‌هایی که رخ داد با حمایت قدرت‌های بیرونی انجام‌شده است. اگرچه درباره آن سندی وجود ندارد، اما به‌هرحال یک تحلیل است و تحلیلی قوی هم محسوب می‌شود که قدرت‌هایی که منافع دارند سعی می‌کنند، از حضور بازماندگان داعش و اختلاف در درون عراق بهره بگیرند.

این استاد روابط بین‌الملل اضافه کرد: این دیدگاه به‌خصوص درباره آمریکا که تحت‌فشار گروه‌های مقاومت قرار دارد تا نظامیانش را در پی مصوبه مجلس عراق خارج کند، صدق می‌کند.

 

عدم امکان بازآفرینی و احیای سازمان داعش

عمادی با بیان اینکه اساساً امکان بازآفرینی و احیای سازمان داعش وجود ندارد، توضیح داد: اگر سال 2014 داعش بخشی از جغرافیای عراق را اشغال کرد، ازاین‌جهت بود که عراق ارتش فروپاشیده‌ای داشت و خیانت رخ‌داده بود؛ اما امروز ارتش عراق منسجم‌تر است و هم اینکه سازمان حشدالشعبی با زیرمجموعه‌های متعددش در عراق شکل‌گرفته که نقش بسیار مهمی در ساختار امنیتی این کشور ایفا می‌کند و درعین‌حال موضوع خیانت فرماندهان امنیتی هم با توجه به این پوست‌اندازی که انجام‌شده تا حدود زیادی کاهش پیداکرده است و دیگر موضوع جدیدی در عراق محسوب نمی‌شود.

وی تأکید کرد: بحث سازمان داعش در عراق اساساً وجود ندارد، اما امکان تکرار عملیات تروریستی توسط داعش در عراق وجود دارد.

این کارشناس مسائل غرب آسیا گفت: به نظر می‌رسد در عراق خلأ امنیتی و اطلاعاتی وجود دارد. بعد از عملیاتی که به‌تازگی انجام شد، شاهد بودیم که دو نهاد امنیتی، ازجمله سخنگوی نیروهای مسلح و وزارت کشور عراق، دو روایت مختلف را از این عملیات مطرح کردند. این مسئله نشان می‌دهد که کارایی لازم و اجماع اطلاعاتی – امنیتی در عراق وجود ندارد و به همین دلیل هم مصطفی الکاظمی بخشی از نیروهای اطلاعاتی و امنیتی را برکنار کرده است.

 

افزایش زمینه عملیات تروریستی در عراق

عمادی درعین‌حال نقش بهره‌برداری‌های سیاسی را در این برکناری‌ها قابل‌توجه دانست و افزود: به‌هرحال گسل اطلاعاتی و امنیتی در عراق وجود دارد و این امکان که بازهم چنین تحرکاتی انجام شود، به‌مراتب بیشتر از گذشته مطرح است و قابلیت اجرایی هم دارد.

وی گفت: علی‌رغم اینکه حشدالشعبی و نیروهای امنیتی ارتش عراق در حال مبارزه با بازماندگان داعش هستند، اما این ویژگی داعش است که می‌تواند عملیات تروریستی انجام دهد و بستر جامعه‌ای مانند عراق که به لحاظ سیاسی با بی‌ثباتی شدیدی مواجه است و ثبات، اقتدار و امنیت لازم در آن وجود ندارد، امکان عملیات تروریستی و انتحاری را برای داعشی‌ها فراهم می‌کند.