حسین ملائک در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی با بیان اینکه شرایط ملتهب نوینی که در روابط چین و آمریکا مشاهده می‌شود، ریشه در عناصر ثابتی دارد که از شش سال پیش در روابط دو کشور مشاهده می‌شد، اظهار داشت: در چنین شرایطی، تنها شیوع جهانی ویروس کرونا آن را به صورت جدی به نمایش گذاشت.

وی آغاز هماوردی چین و آمریکا را از زمان طرح موضوع انتقال ثقل سیاست به آسیا در دولت اوباما، دانست و افزود: اگرچه چینی‌ها هیچ گاه نخواستند به صورت رسمی بپذیرند که آمریکا آنها را به عنوان تهدید اصلی در نظر گرفته است، اما آمریکایی‌ها به این نتیجه رسیده بودند که در اقتصاد، گسترش نفوذ جهانی، قدرت نظامی و نهایتا فناوری چین، جهان را برای آنها تنگ‌تر کرده است. چین تلاش داشت به آمریکا و جهان بقبولاند که افزایش قدرت و توانایی چین لزوما به مفهوم تنگ‌تر کردن محیط برای آمریکا نیست.

 

آمریکا در حال ارزیابی مجدد روابط خود با چین

سفیر پیشین کشورمان در سوئیس و چین گفت: از طرح اتهامات آمریکایی‌ها علیه چین در مورد گسترش ویروس کرونا تا فحاشی‌های وزیر خارجه این کشور به چین و خون‌خوار خواندن مقامات و حزب کمونیست چین در تاریخ 70 ساله آن، نام بردن مشخص از رئیس جمهور چین در این مصاحبه‌ها تا طرح لایحه‌هایی در کنگره آمریکا علیه چین به دلائل مختلف، از حمایت از جدایی خواهان تایوان گرفته تا تهدید تجارت آزاد با هنگ‌کنگ و نیز تحریم چین به خاطر تحولات سین‌کیانگ و حمایت هر دو حزب از این روند به نظر می‌رسد که روابط دو کشور باید در نزدیکی یک نقطه عطف قابل توجه قرار داشته باشد. به عبارت دیگر آمریکا در حال ارزیابی مجدد روابط خود با چین است.

وی با بیان اینکه به نظر می‌رسد آمریکا ضعف چین در اطلاع‌رسانی درباره گسترش ویروس کرونا را بهانه خوبی برای اعمال فشار بر این کشور یافته و آن را رها نخواهد کرد، تاکید کرد: تهدید آمریکا به تحریم چین و تلاش برای گرفتن غرامت از چین را نباید تبلیغاتی فرض کرد. در این مسیر متحدان آمریکا نیز همراهی‌هایی کرده‌اند؛ از جمله آلمان که درخواست 160 میلیارد دلار غرامت از چین کرده است. حتی نیجریه ادعای خسارت 200 میلیاردی را طرح کرده و گفته می‌شود کشورهای گروه 7 متقاضی 4 تریلیون دلار خسارت از چین شده‌اند.

ملائک با اشاره به تند شدن لحن مقامات چین نسبت به تهدیدهای آمریکا، ادامه داد: از جانب مقامات چینی واکنش نسبت به هرگونه انتقاد از این کشور در حوزه دیپلماسی و ابراز مواضعی چون ایستادگی در مقابل گردن‌کشی آمریکا، مقابله با زیاده‌خواهی و در نهایت آمادگی برای مقابله نظامی در صورت حمله آمریکا شنیده می‌شود که در ادبیات سیاسی این کشور بسیار جدید است.

وی با بیان اینکه این فرض که این التهاب به دلیل رقابت‌های انتخاباتی ریاست جمهوری در آمریکا است، درست می‌نماید، به شرایط اقتصادی آمریکا در پی شیوع کرونا ویروس اشاره کرد و گفت: تا کنون بیش از 93 هزار آمریکایی در اثر ابتلا به این ویروس مرده‌اند، 26 میلیون شغل از بین رفته و 9 تریلیون خسارت برآورد شده است. بنابراین هر دو طرف رقابت با حمله به چین به عنوان مسبب، از این اوضاع به نفع خود استفاده خواهند کرد.

این دیپلمات پیشین در رابطه با چشم‌انداز روابط دو کشور در آینده نزدیک با توجه به این شرایط جدید در روابط میان دو طرف گفت: اگرچه چین بیشترین تلاش را خواهد کرد که با امتیازدهی به آمریکا روند را به حالت سابق برگرداند، حتی دور از انتظار نیست که حاضر به پرداخت بخشی از غرامت مورد ادعای آمریکا هم بشود، اما این مسئله کفایت نخواهد کرد.

 

چین بعد از کرونا ماهیتا دیگر چین سابق نیست

وی افزود: اما ما به عنوان ایران، باید فرض بگیریم که چین بعد از کرونا ماهیتا دیگر چین سابق نیست و از نظر ژئوپلیتیکی تعریف جدیدی خواهد داشت که بیش‌تر به آمال و آرزوی ما از چین نزدیک‌تر است. چینی که دیگر سودای رهبری مشترک جهان با آمریکا را نخواهد داشت که به خاطر آن فشارها بر ایران را نادیده بگیرد.

ملائک با تاکید بر اینکه دو امر در حال تحقق است و از آن گریزی نیست، توضیح داد: اول اینکه آمریکا برای جداسازی فناورانه غرب، خصوصا صنایع الکترونیک، از چین تلاش می‌کند. فشار آمریکا برای اخراج شرکت هوآوی از بازار5G که هم اکنون در آلمان، استرالیا و انگلستان جواب داده است و تحریم‌های اعمالی روی شرکت ZTE و تقریبا تسخیر آن شرکت، فشار برای انتقال خط تولید اپل از چین به هند و بسیاری اقدامات دیگر را می‌توان در این زمینه در نظر گرفت.

 

عجز دولت چین از پیش‌بینی آینده اقتصادش

وی اضافه کرد: مسئله دوم، بحث کاهش اتکای استراتژیک جهان به تجارت با چین با انتقال تولید از چین به کشورهای دیگر و افزایش توجه به صنایع ملی ناشی از مشخص شدن خلاءهای مدیریتی بعد از بحران کرونا و در نتیجه کاهش قدرت تولیدی چین با انتقال بخشی از صنایع از این کشور مکان‌های دیگر است. باید در نظر داشت اقتصاد چین در سه ماهه اول سال 2020 ، 8/6 % نسبت به دوره مشابه سال قبل کوچک‌تر شده است. چین پیش‌بینی می‌کند که بازارهایی را از دست خواهد داد، به طوری که در کنگره جاری خلق که روز 2 خرداد آغاز شد، دولت چین از اینکه بتواند آینده اقتصاد خود را پیش بینی کند، عاجز بود.

ملائک درباره برخی تحلیل‌ها که نقش مهم‌تری را برای چین در آینده نظام بین‌الملل پیش بینی می‌کنند، گفت: اگر این پیش‌بینی درست در بیاید که چین از مدیریت مشترک جهان با آمریکا سرخورده شود یا به عبارت دیگر نظام چند قطبی را بپذیرد و به لوازم آن متعهد شود، آن زمان باید انتظار داشت که ساختارهای جدیدی به وجود آید. حال یا آمریکا از سازمان‌های فعلی به علت نفوذ چین عقب‌نشینی و خود موسسات جدیدی را بنیان‌گذاری خواهد کرد یا اینکه موسساتی چون «بانک توسعه آسیایی» و «بانک بریکس» نقش عمده‌تری در سیاست‌های جهانی بازی خواهند کرد.

سفیر پیشین ایران در چین با تاکید بر اینکه نکته مهم برای ایران آنجاست که بتواند انتخاب درستی در این شرایط انجام دهد، افزود: معتقدم با فرض ثابت بودن تمایلات و سیاست خارجی کشور، بهترین انتخاب، توسعه روابط زیر بنایی با چین است. البته چین بعد از کرونا از نظر ژئوپلیتیکی بسیار بیش از گذشته نیازمند ایران خواهد بود و می‌توان نامعادله فعلی را که از زاویه نیازمندی تام ایران به چین نوشته شده است، به صورت معقول‌تری تغییر داد.