دکتر محمود دهقان در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی ضمن تشریح اهداف سفر نماینده آمریکا در امور ایران به انگلیس، اظهار کرد: پیش از برگزیت، انگلیس بر این باور بود که با خروج از اتحادیه اروپا جایگزین مناسبی برای روابط نزدیک در آمریکا دارد و می‌تواند دوباره مانند گذشته به‌عنوان متحد اصلی دولت آمریکا در تمام فعالیت‌های اقتصادی، سیاسی و امنیتی کار کند؛ اما در این دوره آرام‌آرام شرایط تغییر کرد و در شرایط کنونی، انگلیسِ پس از برگزیت خود را در مقابل آمریکایی می‌بیند که دولت غیرمطمئنی دارد.

 

انگلستان به دنبال جانشین اتحادیه اروپا

دهقان با اشاره به تلاش‌های ناکام انگلیس برای نزدیک شدن به آمریکا پس از برگزیت، اضافه کرد: ترامپ برای قراردادهای تجاری شروطی را با بریتانیا گذاشت، ازجمله اینکه اگر می‌خواهند با آمریکا کار کنند باید از برجام خارج شوند و یا سایر شروطی که با مسائل اروپا ارتباط دارد؛ بنابراین انگلستان در وضعیتی قرارگرفته که یافتن جانشین مناسب به‌جای اروپا برایشان بسیار دشوار است.

این استاد دانشگاه با بیان اینکه همه کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند که انگلستان به دوران کار با جایگزین‌های قبلی بر خواهد گشت، ادامه داد: انگلستان به‌طور کامل از اتحادیه اروپا نخواهد برید و همچنین به شکل کامل هم به سمت آمریکا نخواهد رفت. درعین‌حال یکسری کشورهای مستقل را که می‌توانند برای انگلستان سرپُل معاملات و ارتباطات تجاری باشند، انتخاب خواهد کرد.

وی گفت: اگر ایران دچار شرایط تحریم نبود، به‌عنوان کشوری مهم در خاورمیانه بهترین گزینه برای این انتخاب بود، اما از یک‌سو ایران تحت تحریم آمریکا است و انگلستان هم نمی‌خواهد به خاطر روابط با ایران، روابطش با آمریکا را دچار مشکل کند و از سوی دیگر نباید تنها رقابت‌های اقتصادی را در نظر گرفت و باید رقابت‌های سیاسی را هم دید. کشورهای دیگری مانند عربستان، امارات و بحرین که خریدار سلاح‌های نظامی انگلیس هستند، به‌هرحال در ارتباطاتشان، احتمالا شرط عدم همکاری با ایران را در معادلاتشان دارند که بعید است انگلیس به خاطر منافعش با خواست آنها کاملا موافقت کند.

دهقان با بیان اینکه واقعاً برای کشور ما در این شرایط سخت نیست که فکر کنیم می‌توانیم روی انگلستان حساب کنیم، افزود: اما در عالم سیاست همواره غیرممکن، غیرممکن است و من اعتقاد دارم که دولت و وزارت خارجه باید با توجه به نیاز و علاقمندی انگلیس راهبرد ارتباط با انگلستان را مورد بازنگری قرار دهد و به ابعاد مختلف همکاری با انگلستان فکر کند.

وی با تأکید بر اینکه نسخه‌های قدیمی انگلیس دیگر جواب نمی‌دهد، توضیح داد: ساختارهای نظام سیاسی در جهان تغییر کرده و دیگر این‌گونه نیست که دسته‌بندی‌های قدیمی وجود داشته باشد، اساساً به معنای گذشته دیگر ابرقدرتی وجود ندارد. هر قدرتی نقاط ضعف و قدرت خود را دارد؛ بنابراین ما هم باید با توجه به شرایطی که وجود دارد، برنامه‌های ویژه‌ای داشته باشیم. باید برای بعد از دوران تحریم هم‌فکر کرد، این‌گونه نیست که تصور کنیم همیشه همین شرایط خواهد بود. علاوه براین، دولت انگلیس با توجه به ویژگی ارتباطاتش با دولت آمریکا، بیش از دیگر دولت ها امکان و توان کسب برخی معافیت های تحریمی  از دولت ترامپ را دارد.

این استاد روابط بین‌الملل افزود: راهبرد بهتر این است که باوجود همه حقایق تلخی که در جهان در زمینه تحریم‌ها علیه ایران بوده است، به عبور از شرایط فعلی و ورود به شرایط جدیدتر فکر کنیم.

 

شکست راهبرد تحریم ایران

این استاد روابط بین‌الملل درباره سفر برایان هوک، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران، به انگلیس و فرانسه، گفت: باید در نظر داشت که سفرهای «برایان هوک» آن معنای سه سال گذشته را ندارد. آمریکا امروز به این نتیجه رسیده است که راهبرد تحریم به معنای واقعی شکست خورده است. درست است که هنوز این راهبرد برقرار است و فشارهای آن حس می‌ شود اما این راهبرد شکست خورده و ایران هم تسلیم نشده است. آن‌ها خود هم به این نتیجه رسیده‌اند.

دهقان افزود: آمریکا برای برقراری خط اعتباری تمایلی نشان داده و دیدار سناتورهایشان با آقای ولایتی و سایر مسائل نشان می‌دهد آن‌ها در حال آزمودن راه‌های دیگر هم هستند، البته آن‌ها همیشه چند گزینه‌ای کار می‌کنند.

وی در تشریح اهداف سفر برایان هوک به فرانسه و انگلیس، گفت: اروپایی‌ها می‌گویند تا قبل از برجام بر حرکت هسته‌ای ایران هیچ تسلطی نداشتیم و نمی‌خواهیم به نقطه قبل برگردیم. ضمن اینکه اروپا نیز از تحریم‌های ایران ضرر می‌بیند. در تحریم‌های قبلی آن‌ها بازارهایش را از دست داده و تحویل چین، هند و روسیه دادند. اروپایی‌ها بعد از برجام به‌سختی جایگزین شدند و حالا هم نمی‌خواهد به‌طور کامل این موقعیت را از دست بدهند.

دهقان تأکید کرد: اروپایی‌ها نمی‌خواهند تماماً دنباله‌رو آمریکا شوند و با زبان‌های مختلف این را بیان کرده‌اند که نمی‌توانیم همه‌چیز را از آمریکا تبعیت کنیم. رئیس‌جمهور فرانسه هم گفته بود اگر امروز که می‌گویند با ایران کار نکنید، کار نکردیم فردا می‌گویند با چین و یا حتی با فرانسه کار نکنید! این برای ما قابل‌قبول نیست! آن‌ها خودشان با دستورهای فرامرزی کنگره و رئیس‌جمهور آمریکا مسئله دارند. نمی‌خواهند دستور پذیر باشند، چرا که دوران جنگ سرد تمام شده است. حتی این مسئله و نگرانی را درباره امنیتشان و ناتو هم دارند.

وی افزود: هوک در سفرش گفته عدم خروج اروپا از برجام را می‌پذیرد و نمی‌خواهند همه مسائل را به اروپا دیکته کنند. آن‌ها تنها خواستار هماهنگی‌ با آمریکا در رابطه با ایران شده‌اند.