علی رضوان پور در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی درباره نشست چهارجانبه سران ترکیه، آلمان، فرانسه و انگلیس افزود: حمله ترکیه به شمال سوریه نگرانی‌هایی را برای کشورهای عضو ناتو ایجاد کرد و منطقه حایلی که ترکیه در مرزهای جنوبی خود در سوریه ایجاد کرده، مورد تایید ناتو نیست. به همین دلیل ما جدال لفظی اردوغان و مکرون را شاهد بودیم.

 

نبود اجماع بر سر تعریف تروریسم در ناتو

وی یکی دیگر از نکات قابل توجه اجلاس اخیر چهار کشور را نبود اجماع میان اعضای ناتو در خصوص تعریف تروریسم و مصادیق آن دانست و گفت: برای نمونه، با اینکه فرانسه اعلام کرده است گروه پ. ک. ک و گروه‌هایی  را که مستقیماً علیه ترکیه در حال جنگ هستند، به عنوان گروه تروریستی می‌شناسد، اما موضع روشنی در خصوص حمایتش از کردهای شمال سوریه اتخاذ نکرده و اعلام کرده گروه‌های سیاسی و نظامی مختلف را با یکدیگر برابر نمی‌کند و آشکارا در این باره با ترکیه اختلاف نظر دارد.

رضوان پور گفت: مکرون پس از این نشست هم به صراحت اعلام کرد که فرانسه بر سر معنی کلمه تروریسم و اطلاق آن بر یگان‌های کرد مدافع خلق، با ترکیه اختلاف نظر دارد و در این رابطه امکان هیچ اجماع نظری میان دو طرف وجود ندارد.

وی با بیان اینکه اتحادیه اروپا نتوانست موضع مشترکی برای محکوم کردن حمله ترکیه به شمال سوریه اتخاذ کند، ادامه داد: براساس ماده پنج پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) بر دفاعی جمعی تاکید شده، اما عملا دیدیم با اینکه نظامیان ترکیه تا عمق 30 کیلومتری خاک سوریه پیش رفتند، هیچ طرفی به ماده پنج پیمان متوسل نشد.

 

همراهی نکردن ناتو با ترکیه

وی با اشاره به طرح اعلامی ترکیه به ناتو اضافه کرد: براساس طرح دفاعی ترکیه، بنا به الزام ناتو به واکنش در برابر هر حمله‌ای که از شمال سوریه به خاک ترکیه صورت گیرد، آنکارا از ناتو خواسته که پیش از آن، شبه‌نظامیان کرد شمال سوریه را تهدید علیه ترکیه و تروریست اعلام کند.

این تحلیلگر تحولات بین الملل ادامه داد: وقتی آمریکا حمایت خود را از این طرح برداشت و به موازات آن چند کشور دیگر هم چنین واکنشی داشتند، در مقابل ترکیه اعلام کرد که اگر طرح دفاعی ترکیه تایید نشود، نباید از ترکیه هم انتظار داشته باشند از طرح دفاعی دیگر اعضا، موسوم به طرح دفاعی بالتیک و لهستان دفاع کند.

رضوان پور با بیان اینکه شاهد دو دستگی در رویکردهای ترکیه و سران ناتو در قبال سوریه هستیم، افزود: باید در نظر داشت که ناتو به ترکیه نیاز دارد، چرا که ترکیه به عنوان یک سپر دفاعی برای جلوگیری از خروج تروریست‌ها از خاک سوریه عمل می‌کند، بنابراین اعضای ناتو ناچارند در تعاملات‌شان با دولت اردوغان نسبت به موضوعاتی که در شمال سوریه رخ داده، به نوعی تعامل نشان دهند و خود را با سیاست‌هایی که با هدف جلوگیری از نفوذ تروریسم به خاک اروپا دنبال می‌شود، انطباق دهند.

 

اختلاف‌های داخلی ناتو

وی افزود: با وجود ابراز نگرانی‌هایی که اروپا نسبت به حمله ترکیه به شمال سوریه داشت، دبیرکل ناتو در نشست خبری اعلام کرد، رهبران ناتو درباره شبه نظامیان یگان‌های مدافع خلق کرد سوریه که از منظر ترکیه یک سازمان تروریستی است، گفتگویی نکرده‌اند.

رضوان پور با تاکید بر اینکه صدر اعظم آلمان هم در پایان این نشست به اختلافات میان اعضا درخصوص مسائل با ترکیه اشاره کرد، ادامه داد: سران چهار کشور انگلیس، فرانسه، آلمان و ترکیه تنها بر لزوم توقف تمامی حملات به غیرنظامیان سوریه از جمله ساکنان ادلب تاکید کردند؛ در واقع اروپا از ترکیه می‌خواهد از حمله به غیرنظامیان و شهر ادلب خودداری کند و بستر مناسبی را برای آوارگان سرگردان در اروپا ایجاد کند تا امکان بازگشت داوطلبانه و مداوم پناهجویان سوری به کشورشان فراهم شود، اما از دیدگاه آنها هیچ کدام از این موارد تا کنون به طور کامل محقق نشده است.

وی در عین حال گفت: ترکیه احساس می‌کند که به عنوان کشوری که سال‌ها توانسته سپر دفاعی در برابر نفوذ تروریسم به اروپا باشد، ممکن است به متضرر اصلی تبدیل شود و یکی از دلایل اصلی حمله ترکیه به سوریه این بود.

 

تلاش اروپا برای دلجویی از ترکیه

این تحلیلگر مسائل بین‌الملل با اشاره به ابراز رضایت طرف‌های مذاکره‌کننده در نشست چهار کشور در خصوص سوریه، ادامه داد: فرانسه در پایان نشست به انتقاداتش نسبت به ترکیه اشاره‌ای نکرد و تنها اعلام کرد که «ما خواهان مبارزه با داعش هستیم و می‌خواهیم با هم همکاری کنیم و درگیری نداشته باشیم. ترکیه سدی در مقابل نفوذ تروریسم به اروپا است و باید با آن همکاری کنیم.» به نظر می‌رسد فرانسه به نوعی عقب نشسته و خواهان تعامل با ترکیه است.

وی با اشاره به انتقادات ناتو از ترکیه در خصوص خرید موشک‌های اس 400 از روسیه، افزود: مکرون اعلام کرده که «هر کسی برای خود در قبال امنیت اروپا مسوولیتی دارد و نسبت به آن مسوولیت هم یکسری آگاهی‌هایی دارد. ترکیه کشوری بزرگ است و فرهنگ قابل احترامی دارد و ما به همکاری با ترکیه نیاز داریم.» یعنی عملا مکرون تلاش می‌کند فضای ایجاد شده میان ترکیه و فرانسه را تعدیل کند.

 

سکوت ناتو در برابر غارتگری آمریکا

وی درباره سکوت کشورهای اروپایی ناتو در خصوص غارت منابع دستکم 45 میلیون دلاری منابع نفتی سوریه از سوی آمریکا گفت: به علت نبود یک ساختار تصمیم‌گیری مشترک در بین اعضای ناتو، خروجی این نشست‌ها چندان ملموس نیست و در نشست مربوط به سوریه، این کشورها هیچ اشاره‌ای به این امر نکردند. تناقض، دو دستگی و اختلاف نظر در بین اعضا کاملا مشخص و محرز است.

رضوان پور ادامه داد: اتحادیه اروپا یک غول اقتصادی است، اما پیمان آتلانتیک شمالی در عمل نشان داده که یک کوتوله سیاسی است.

این کارشناس گفت: ناتو که کشورهای عضو اتحادیه اروپا هم در آن مشارکت دارند، عملا نشان داده که نتوانسته درباره تنش‌هایی که در حاشیه مرزهایش ایجاد شده، عملکرد مثبت و قابل قبولی داشته باشد. این پیمان دچار عدم انسجام در اتخاذ رویکرد مشترک برای مقابله با این تهدیدات است و در قبال سوریه هم به همین گونه عمل کرده، به طوری که حتی به اظهارات ترامپ مبنی بر چپاول نفت سوریه نیز هیچ اشاره‌ای نکرده است، چرا که آمریکا اجازه ابتکار عمل مستقل در سوریه را به اتحادیه اروپا نداده است.