دکتر سید رضی عمادی گفت: گرچه بعضی از کشورها مانند آلمان یکسری اقدامات تنبیه کننده ای را علیه عربستان انجام دادند، اما الزاما این فشار از سوی قدرتهای بزرگ غربی نبوده است و بقیه کشورهای غربی به خصوص ایالات متحده آمریکا فشاری به این کشور وارد نکردند.

وی با تاکید بر اینکه این فشار از سوی رسانه ها و افکارعمومی به حکومت سعودی به خصوص بن سلمان وارد شده است ادامه داد: در گزارشی که سازمان ملل متحد منتشر کرد صریحا اشاره شد که اطلاعاتی در دست است که بن سلمان در این جنایت دست داشته است و در کنگره آمریکا برخی از نماینده ها او را عامل این جنایت اعلام کردند. مجموعه این واکنش ها باعث شده که حکومت سعودی و ولیعهدش تحت فشار شدیدی قرار بگیرند.

این تحلیلگر تحولات غرب آسیا با اشاره به اقدام ولیعهد سعودی در پذیرش مسئولیت قتل خاشقچی، افزود: بن سلمان به دنبال این است که از این فشار خارج شود. سال گذشته به کشورهای عربی سفر کرد اما نتوانست به اهدافش برسد و سفر موفقیت آمیزی نداشت. با شرکت در اجلاس «گروه بیست» در آرژانتین سعی کرد خود را از این فشار شدید خارج کند اما تصاویر نشان داد تا چه میزان در انزوا قرار گرفته است. در عین حال رفتارهای بن سلمان در یک سال اخیر تغییر کرده و کمتر در رسانه ها دیده می شود که موید این نکته است که او در ساختار قدرت عربستان محدود شده است. مجموعه اینها نشان می دهد که آقای محمد بن سلمان هزینه سنگینی را برای قتل جمال خاشقچی پرداخت کرده و در شرایط کنونی با پذیرش مسئولیت آن تلاش کرده است که به نوعی چند پیام را منتقل کند.

عمادی در تشریح پیامهایی که ولیعهد سعودی به دنبال انتقال آنها است توضیح داد: اول اینکه می خواهد بگوید فشارهایی که متحمل شدم و هزینه هایی که پرداخت کردم واقعی نبوده و من به نوعی قربانی شدم و نقشی در قتل او نداشتم. البته این رویکرد با توجه به مواضعی که در گذشته وجود داشته و واکنش هایی که از سوی او تا پذیرش مسئولیت شاهد بودیم موفقیت آمیز نبوده چون نپذیرفته که او در این قتل نقش نداشته است.

وی با بیان اینکه بن سلمان تلاش می کند خود را در ماجرای قتل خاشقچی تطهیر کند گفت: او اذعان می کند که نیروهای سعودی این اقدام را انجام داده اند، اما با دستور مقامات سعودی از جمله محمد بن سلملن ولیعهد نبوده است. می گوید در کشوری که چند میلیون نفر جمعیت دارد مگر شما همه را زیر نظر دارید و می توانید مانع رفتاری شوید! ما هم یکی از این کشورهایی هستیم که نمی توانیم جلو همه آدمها را بگیریم. این توجیه نیز قابل پذیرش نیست. زیرا اسناد و مدارکی وجود دارد مبنی بر اینکه افرادی که به کنسولگری عربستان رفتند، نیروهای امنیتی و اطلاعاتی عربستان بودند و افراد عادی نبودند که بروند جمال خاشقچی را به قتل برسانند و او را با اره تکه تکه کنند و برگردند! بنابراین این قتل اولا برنامه ریزی شده و بعد هدایت شده بوده است.

این استاد دانشگاه اظهارکرد: او تلاش می کند بگوید من آدم مسئولیت پذیری هستم. اگر چه به دستور من این قتل انجام نشده است اما به هر حال در زمان دولت من این اتفاق رخ داده و بنابراین من مسئولیتش را می پذیرم. این اقدامات در شرایط کنونی جواب نمی دهد. زیرا افکار عمومی کشورها و مقامات کشورهای غربی و حتی شخص آقای ترامپ هم پذیرفته اند که این کار با دستور محمد بن سلمان انجام شده و خواسته او بوده است. اما اینکه آقای بن سلمان در آستانه اولین سالگرد قتل آقای خاشقچی چنین مسئولیتی را می پذیرد چیزی را از اصل موضوع کم نمی کند و تغییری در جایگاه محمد بن سلمان و شرایطی که او به واسطه این جنایت متحمل شده ایجاد نمی کند.

وی در رابطه با واکنش کشورهای غربی و اغماض آنها نسبت به این اقدام ضد حقوق بشری از جانب عربستان گفت: در درون مجموعه غرب شکافی درباره عربستان به وجود آمده که بر اساس آن عربستان را دیگر متحد خود نمی دانند و نگاهی که به عربستان دارند بیشتر نگاه ابزاری و مادی است. یعنی این عربستان نیست که می تواند منافع غرب را در منطقه تامین کند، زیرا هزینه ای که قدرتهای غربی باید برای تامین امنیت عربستان پرداخت کنند خیلی بیشتر از سود و منافعی است که به دست می آورند.

عمادی با اشاره به اینکه چند دلیل عمده برای سکوت غرب نسبت به این موضوع وجود دارد خاطرنشان کرد: آنها می خواهند از منابع نفتی عربستان استفاده کنند. گران شدن قیمت نفت بر اقتصاد این کشورها تاثیر می گذارد و می خواهند عربستان را مجاب کنند به تولید و صادرات نفتش ادامه دهد. نکته دیگر این است که این کشورها دنبال این هستند که از درآمدهای نفتی عربستان استفاده کنند چرا که بخش زیادی از این درآمدها صرف خرید تجهیزات و تسلیحات نظامی می شود و هیچ کدام از کشورها نمی خواهند در این زمینه از دیگری عقب بیفتند. کمااینکه ما فقط دیدیم که آلمان فروش تسلیحات به عربستان را ممنوع کرد و آن را برای یک دوره شش ماهه دیگر هم تمدید کرد. سایر کشورها مانند گذشته به عربستان سلاح می فروشند چرا که آنها در شرایط کنونی از موقعیت اقتصادی مناسبی برخوردار نیستند.

این تحلیلگر تحولات غرب آسیا گفت: در فرانسه بیش از 50 هفته است که تظاهرات جلیقه زردها برگزار می شود و یکی از دلایل آن هم مشکلات اقتصادی است. در بریتانیا هم شاهد این مشکل هستیم. در آمریکا آقای ترامپ صریحا می گوید اگر من به عربستان سلاح نفروشم متضرر می شوم و در آن شرایط روسیه و چین به عربستان سلاح می فروشند. از سویی عربستان متحد ماست و ما دلارهای نفتی را از طریق این کشور به دست می آوریم. یعنی نگاه این چنینی به عربستان وجود دارد.

عمادی درعین حال تاکید کرد: غرب برای اینکه در منطقه غرب آسیا هیچ کدام از قدرتها بر دیگری برتری محرز پیدا نکند این سیاست را در پیش گرفته است. بااین نگاه است که عربستان باید به همین شکل کنونی فعلا باقی بماند؛ گرچه انتقاد بسیاری به عربستان هم دارند و نارضایتی وجود دارد و شکاف در حمایت از عربستان در میان کشورهای غربی دیده می شود؛ اما عربستان را نمی توانند رها کنند، زیرا این اقدام باعث می شود موضع دیگر قدرتهای منطقه ای به خصوص جمهوری اسلامی ایران به نحو چشمگیری در منطقه غرب آسیا برتری پیدا کند. این موضوعی نیست که منافع آنها را تامین کند. آنها می خواهند توازن قدرت در منطقه غرب آسیا به نوعی حفظ شود و هیچ کدام از قدرتها برتر از دیگری نباشد.

وی با اشاره به اقدامات اصلاحی اجتماعی بن سلمان در عربستان و در کنار آن اعتراف به مسئولیت داشتن درخصوص قتل روزنامه نگار منتقد این کشور گفت: محمد بن سلمان تصویر انسانی را از خود نشان می دهد که مانند حکام قبلی عربستان فکر نمی کند. مثلا در حوزه داخلی در روزهای اخیر اعلام کردند که زنان خارجی که وارد عربستان می شوند به لحاظ حجاب آزاد هستند. در واقع به این شکل می خواهد گردشگری را بهبود ببخشد. یا اینکه بخشی از زنان عربستان در ریاض به لحاظ حجاب محدودیتهای گذشته را ندارند و می توانند حجاب را بردارند. در کنار اینها آزادی هایی برای زنان در حوزه های مختلف ایجاد کرده است. او در تلاش است تا تصویر یک رهبر نو را از خود ارائه کند که این تصویر از طریق فاکتورهای اجتماعی و با اصلاحات اجتماعی بروز پیدا می کند.

وی ادامه داد: در کنار آن نشان می دهد علاوه بر اینکه این اصلاحات را انجامی می دهم آدم مسئولیت پذیری هم هستم. اگر چیزی در حکومت من رخ دهد که حتی من هم اطلاع نداشته باشم مسئولیتش با من است، زیرا در حکومت من رخ داده است. اینها به هم پیوسته است. اما معتقدم او از این اقدامها نتیجه نگرفته است. زیرا همزمان با آن اقدامات اصلاحی اجتماعی که دنبال می کند میزان خشونت سیاسی در عربستان به نسبت دوره حکام پیشین بسیار بیشتر شده است و این خشونت نه صرفا شامل فعلان اجتماعی و حقوقی بلکه شامل شاهزاده ها هم شده است. یعنی میزان مخالفت با بن سلمان در درون خود خاندان آل سعود هم روند افزایشی دارد که این شخصیت پارادوکسیکال و متناقضی را از بن سلمان به نمایش گذاشته است. به همین دلیل است که پذیرش این مسئولیت از سوی بن سلمان چندان تاثیری بر اینکه وزن پرونده خاشقچی بر بن سلمان کاهش یابد ندارد.