دکتر محمد جمشیدی عضو هیات علمی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران با بیان اینکه در اجلاس گروه هفت موضوعات مختلفی مطرح شد، اما دو موضوع تجارت بین الملل و نوع روابط آمریکا و چین و بحث ایران مهمترین مباحث بود، گفت: به نظر می‌رسد که طرح مکرون، رئیس جمهور فرانسه، با اعضای گروه هفت در مورد ایران نهایی شده و به یک جمع­بندی رسیده‌اند. سفری که آقای ظریف به فرانسه و محل این اجلاس داشت نشان دهنده این است که تحولی در این زمینه صورت گرفته است.

وی افزود: نکته اصلی این است که مذاکراتی که آنها مطرح می کنند و توافقی که درباره اش صحبت می شود برای احیای برجام و عمل طرف‌های آمریکایی و اروپایی به تعهدات شان در برجام نیست؛ بلکه می تواند برای گرفتن امتیاز جدیدی از ایران در ازای یک خط اعتباری محدود باشد.

این تحلیلگر مسائل راهبردی تاکید کرد: واقعیت این است که طرف مقابل دنبال این است که به چارچوب برجام برنگردد، فشار بر ایران را حفظ کند، در عین حال پاسخ متقابل ایران نسبت به نقض تعهدات طرف غربی متوقف شود و نهایتا ایران را وادار کنند که امتیاز جدیدی به طرف خارجی بدهد.

جمشیدی خاطرنشان کرد: صحبتهایی که اخیرا بولتون و پامپئو داشته اند دلالت بر این دارد که اساسا آنها می گویند اگر ایران راضی شد امتیازهای کلان بدهد و توافق جامعی صورت دهد، به این معنا که همه آن دوازده شرطی را که پامپئو مطرح کرده به آمریکا امتیاز بدهد را بپذیرد، آن زمان می تواند با طرف آمریکایی ملاقات کند. یعنی ملاقات کردن از نظرآنان به معنی پذیرش دستور کار تسلیم است. حتی اگر به این شکل هم تفسیر نکنیم می توانیم بگوییم که ملاقاتی که آنها به دنبالش هستند بین ترامپ و آقای روحانی اتفاق بیفتد فقط برای این است که عکسی گرفته شود و بگویند ایران به پای میز مذاکره برگردانده شد اما در واقع دستور کار چیز دیگری است.

وی ادامه داد: بعد از آن نمی توانیم بگوییم ما طرف آمریکایی را وادار کردیم به برجام برگردد. دستور کار این است که ایران امتیاز بیشتری بدهد. در این شرایط قطعا مذاکرات به بن بست کشیده می شود اما آن هیمنه جمهوری اسلامی ایران و استراتژی اش در منظر جامعه بین الملل را شکست خورده نشان می دهند و از آن بهره برداری می کنند.

این استاد دانشگاه تاکید کرد: آمریکا دنبال این نیست که فشارش را از ایران بردارد، در پیشنهاداتی هم که ارائه داده اند هیچ شاهدی از این امر وجود ندارد که بخواهند تحریم ها را کاهش دهند و ساختار فشار علیه ایران را متزلزل و تضعیف کنند یا در واقع به نوعی تغییر معنادار در وضعیت اقتصادی ایران به وجود بیاورند. حتی آقای مکرون و خانم مرکل هم به صراحت اشاره کرده اند که اروپایی ها از سیاست فشار حداکثری آمریکا استقبال کرده و آن را جنبه مثبت وضعیت فعلی می بینند و فشاری که بر ایران آورده اند نتیجه سیاست فشار حداکثری آمریکا به ایران است و این را امر مثبتی معرفی کرده اند. مکرون در مصاحبه مطبوعاتی اش این موضع را اعلام کرده است.

وی گفت: بعضی ها با خوش خیالی نسبت به این تحولات نگاه می کردند اما واقعیت این است که اگر هوشیار نباشیم از این مذاکرات و گفتگوهای احتمالی دوجانبه که مطرح می شود عملا چیزی عاید ملت نمی شود و بلکه وضعیت را به لحاظ اقتصادی بدتر کرده و ایران را وادارمی کند امتیازهای بیشتری بدهد.

جمشیدی اضافه کرد: در مورد بند غروب برجام می گویند باید این دوره زمانی برداشته شود و ابدی یا بلند مدت باشد. می گویند ایران باید دست از سیاست منطقه ای خود بردارد. اینها عمل به تعهدات آمریکا در برجام نیست و هیچ کدام برای ایران بهبود وضعیت اقتصادی را به همراه نمی آورد بلکه مهار گسترده تر ایران و ضعیف کردن و افزایش تهدید علیه آن را سبب می شود.

جمشیدی ادامه داد: باید در تحلیل شرایط واقع بینانه بود چرا که وقتی به شرایط نگاه می کنیم می بینیم اینها مواضعی است که طرفهای اروپایی، آمریکایی و فرانسوی مطرح کرده اند و کارشناسانشان درباره این مواضع صحبت می کنند. جمهوری اسلامی ایران از هرگونه اقدام و ابتکاری که منجر به این شود که طرف مقابل بتواند به تعهدات خود برگردد حمایت می کند؛ هیچ شکی در این نیست اما در واقع مساله این است که طرف مقابل پای میز مذاکره بیاید و دستور کارش هم عمل به تعهدات باشد. ولی اکنون اینگونه نیست.

این تحلیلگر مسائل راهبردی افزود: جمهوری اسلامی ایران در چند سال بعد از برجام به تعهدات خود عمل کرده اما نه تنها آمریکا و اروپا به تعهدات خود عمل نکرده اند بلکه وضعیت فشارها علیه ایران هم تشدید شده است. اگر نتیجه گفت گوها و یا توافق احتمالی با تندروها و یا میانه روها در آمریکا این باشد که وضعیت بدتر شود این توافق خوبی نخواهد بود. برجام هم همین بود؛ قرار بود برجام وضعیت را بهتر کند اما به خاطر بدعهدی های امریکا، شرایط اقتصادی بعد از آن به نسبت قبل بدتر شده است. در مباحث استراتژیک اصلی وجود دارد که می گوید باید به گونه ای توافق کرد که دوره بعد از توافق بهتر از دوره قبل از توافق باشد. ما الان چنین شرایطی را نداریم. بنابراین فرق نمی کند که چه سیستمی بر آمریکا حاکم باشد، تندروها باشند یا میانه روها.

جمشیدی گفت: ما با دموکراتها توافق کردیم اما وضعیت به اینجا رسید که آنها ساختارهای فشارعلیه ایران را حفظ و نهادینه کردند ولی وضعیت اقتصادی بهتر نشده است. لزومی ندارد که ما گام دیگری در این مسیر برداریم. حداقل می توانیم دراین شرایط متوقف شویم و یا سیاست را عوض و با دستور کار روشن ومطمئن حرکت کنیم اما حرکت رو به جلو در سیاست غلط به نظر من بدترین توصیه ای است که می شود کرد.

وی در خصوص برخی اظهارات مکرون مبنی بر اینکه امکان دیدار میان آقای روحانی و ترامپ در هفته های آینده فراهم است گفت: برداشت من این است که اگر در این شرایط دیداری دوجانبه اتفاق بیفتد خسارت محض برای ما خواهد بود چون با توجه به فکتهایی که وجود دارد چنین دیداری صرفا به نفع آمریکا خواهد بود و منفعتی برای ما ندارد و آمریکا به هدفش که تشدید شکاف داخلی در ایران است نزدیک تر می شود. این موضوع به صلاح کشور نیست و بعید هم می دانم چنین چیزی انجام شود.

این استاد دانشگاه در ادامه این گفتگو به نتایج اجلاس گروه هفت درخصوص روابط تجاری چین اشاره کرد و گفت: دولت ترامپ با وجود اقدامات و تهدیدهایی که کرده بود و با اعلام اینکه چین در ارز خود دستکاری می کند تهدید به بکارگیری قانون برای خروج شرکتهای آمریکایی از چین کرده بود اما عملا آن سیاست تند را کنار گذاشت و امکان مذاکره مجدد و گفتگو را مطرح کرد.

وی در بیان علت این وضعیت ادامه داد: یک طرف ماجرا تاکتیکهای مذاکراتی ترامپ است که معمولا خیلی تند حرکت می کند و تغییر مسیرهای ناگهانی می دهد و هدف نهایی اش این است که طرف مقابل را وادار به مذاکره کند و به دنبال تقابل کامل نیست و از سیاست تشدید به عنوان ابزار استفاده می کند. از طرفی هم اقتصاد جهانی و اقتصاد اروپا وضع خوبی ندارد و حتی اقتصاد آلمان با رکود مواجه شده است و اقتصاد چین و قیمت نفت هم شاخص هایی هستند که نشان می دهند اگر تقابل بین آمریکا و چین بخواهد واقعی شود همه طرفهای بین المللی با چالش مواجه می شوند؛ بنابراین اروپایی ها هم تمایلی به این نداشتند که با سیاست تقابلی آمریکا با چین همراهی کنند. چین هم ابزارهای فشار علیه اروپا و آمریکا را دارد و می تواند آنها را بیشتر با مشکلات مواجه کند. کما اینکه اخیرا ارزش پول ملی اش را کاهش داد و این موضوع به اقتصاد طرفهای غربی ضربه می زند و اثر تعرفه هایی که آمریکا بر چین بسته را کاهش می دهد.

جمشیدی همچنین درباره ابراز تمایل ترامپ برای پیوستن روسیه به گروه هفت با وجود ناخرسندی طرفهای اروپایی هم گفت: آمریکا به دنبال این است که روابط را با روسیه بهتر کند و تحریمهای آمریکا را علیه روسیه بردارد. اما پوتین اعلام کرد تا زمانی که سیاست آنها علیه روسیه و تقابلی است ما نیاز به برگشت نداریم.

وی با بیان اینکه بعد از جنگ اوکراین و الحاق کریمه در سال 2014 روسیه از گروه هفت اخراج شد افزود: روسیه اولویتش همان اوکراین و منافع راهبردی و امنیتی اش است و از قبل شرکت در یک جلسه در جی هفت منفعت ویژه ای نمی برد.