یک مسئول پنتاگون اخیراً گفت که آمریکا طرح‌های هوشیارانه‌ای برای امکان خروج تمام نیروهایش از افغانستان هم‌زمان با ماه می‌۲۰۲۱ دارد. آمریکا کاهش تعداد نظامیانش در افغانستان را بعد از امضای توافق صلح با طالبان در دوحه قطر در ۲۹ فوریه گذشته شروع کرده است.

در رابطه با اعلام این تصمیم واشنگتن برای خروج نیروهایش از افغانستان اماواگرهای بسیاری وجود دارد. درواقع آمریکایی‌ها برخلاف آن چیزی که تصور می‌شود به‌طور کامل از افغانستان خارج نخواهند شد. به‌بیان‌دیگر چون دونالد ترامپ در زمان مبارزات انتخاباتی و تبلیغاتی‌اش مطرح کرده بود که از افغانستان و عراق خارج می‌شود و نیروهای آمریکایی را به کشورشان بازمی‌گرداند، می‌خواهد نشان دهد وعده‌هایی که داده را عملیاتی می‌کند و لذا برایش بیشتر جنبه تبلیغاتی دارد تا واقعیت. منتها مسئله اینجاست که الان اگر آمریکایی‌ها نیروهایشان را از افغانستان خارج کنند به این معنا نیست که از افغانستان به‌طور کامل خارج خواهند شد بلکه تجربه عراق در حال تکرار است. در عراق نیز شاهد بودیم که آمریکا نیروهایش را به‌طور کامل خارج کرد اما بعد به بهانه مبارزه با تروریسم مجدداً به این کشور بازگشتند و اکنون در عراق پایگاه زده‌اند. همین اتفاق را در افغانستان نیز به‌احتمال‌زیاد شاهد خواهیم بود؛ یعنی زمانی که انتخابات ریاست جمهوری در آمریکا برگزار شود، ترامپ چه پیروز شود و چه ببازد دیگر دلیلی برای اینکه به‌طور کامل افغانستان را تخلیه کند وجود نخواهد داشت. به‌علاوه اینکه آمریکا این بهانه را در اختیار دارد که گروه‌های تروریستی چون داعش همچنان در افغانستان حضور دارند و عملیات انجام می‌دهند و به این بهانه می‌تواند حضورش را تداوم بخشد؛ بنابراین باید بین اهداف تبلیغاتی ترامپ برای انتخابات و آنچه درصحنه واقعیت وجود دارد تفکیک قائل شد. واقعیت این است که آمریکا در افغانستان حضور دارد و دلیل حضور این کشور نیز مسئله خود افغانستان نیست بلکه مسئله چین، روسیه، ایران و دیگر رقبای آمریکا در منطقه است. باید توجه داشت که افغانستان یک جایگاه استراتژیک برای آمریکا در چارچوب مهار چین دارد. لذا اگر این دو مورد را تفکیک کنیم تا حد زیادی مسئله روشن خواهد شد.

واکنش طالبان به خروج آمریکا از افغانستان که بخشی از توافق بین دو طرف محسوب می‌شود نیز جای بحث دارد. به هر ترتیب طالبان از خروج آمریکایی‌ها استقبال خواهند کرد ولی بحثی که وجود دارد این است که آیا آمریکا پایگاه‌های نظامی‌اش مانند بگرام و شوراب را که با پیشرفته‌ترین سلاح‌ها و امکانات مخابراتی و تدارکاتی مجهز شده‌اند را در اختیار ارتش افغانستان قرار خواهند داد یا آن میزان از تسلیحات و هواپیماهای پیشرفته را از افغانستان خارج می‌کنند؟ به نظر می‌رسد که طالبان سطحی از حضور آمریکا در طی مذاکرات و توافق دوحه را پذیرفته است اما اکنون هر دو طرف به شوی تبلیغاتی در خصوص دستاورد این توافق نیاز دارند؛ یعنی طالبان نیاز دارد بگوید که آمریکا را از افغانستان بیرون کردند و آمریکا هم استفاده خود را در رابطه با خروج نیروهایش از این کشور در آستانه برگزاری انتخابات خواهد کرد؛ بنابراین اگر این خروج نیروها در سطح تبلیغاتی هم باقی بماند هم طالبان و هم آمریکا استفاده خود را از آن خواهد کرد؛ لذا با در نظر گرفتن این موارد خیلی نباید روی این سناریو مانور داد که آمریکا نیروهایش را به‌طور کامل از افغانستان تخلیه خواهد کرد.

دراین‌بین ناتو به این تصمیم واشنگتن واکنش نشان داده و گفته که ناتو و آمریکا باهم به افغانستان رفته‌اند و باهم خارج خواهند شد. درواقع بخش نظامی اروپا و آمریکا هماهنگ حرکت می‌کنند و ارتش آمریکا نیز با اروپا موافق است؛ بنابراین همه می‌دانند که این تصمیم ترامپ برای خروج نیروهایش از افغانستان عملیاتی نخواهد داشت. همچنین اختلاف بین ناتو و آمریکا در حدی نیست که طرفین با یکدیگر دچار مشکل جدی شوند؛ واقعیت این است که اروپا به حضور نظامی آمریکا در منطقه و اروپا احتیاج دارند و هنوز اروپایی‌ها نگران قدرت گرفتن ولادیمیر پوتین در روسیه هستند. چراکه پوتین جاه‌طلبی‌هایی در خصوص بازسازی قدرت در سطح اتحاد شوروی سابق دارد و کشورهای شوروی سابق به‌شدت نسبت به این امر نگران هستند. درنتیجه آنچه بین ترامپ و کشورهای اروپایی اختلاف ایجاد کرده‌، فشاری است که آمریکا بر کشورهای اروپایی که در آن‌ها پایگاه دارد وارد می‌آورد تا هزینه پرداخت کنند. واشنگتن در عربستان سعودی، ژاپن و کره جنوبی همین روند را دنبال کرد و آلمان را نیز تهدید کرده که باید پول بیشتری برای نیروهای آمریکایی هزینه کنند و در غیر این صورت نیروهایشان را خارج خواهند کرد. در این خصوص شاهد بودیم که آمریکا تعداد زیادی از نیروهایش را از آلمان خارج کرد و به پایگاه بلژیک فرستاد.

این رفتارهای ترامپ تا حدودی رهبران اروپایی را دچار شک و تردید کرده ولی درنهایت اگر ترامپ برای دور دوم نیز به‌عنوان رئیس‌جمهور انتخاب شود اروپایی‌ها مجبور خواهند شد که با وی کنار بیایند و هزینه بیشتری را برای حفظ نیروهای آمریکایی پرداخت کنند.