یون سون در تفسیری که اندیشکده آمریکایی بروکینگز منتشر کرد، نوشت: راهبرد چین در غرب آسیا بر گسترش نفوذ در تمامی حوزه‌ها متمرکز است. چهار سال آینده نقشی اساسی در شتاب‌دهی به تعاملات سیاسی، اقتصادی و دیپلماتیک چین در منطقه ایفا خواهد کرد. این راهبرد بر تنوع‌بخشی به روابط اقتصادی، نقش‌آفرینی در صلح و میانجی‌گری و مدیریت توازن قدرت منطقه‌ای متمرکز است.

وابستگی مداوم به نفت غرب آسیا

چین برای تأمین امنیت انرژی خود، همچنان به نفت غرب آسیا وابسته است. در سال 2022، حدود 53 درصد از واردات نفت خام چین از غرب آسیا تأمین شد. با وجود تعهد چین به کاهش کربن و حرکت به سمت انرژی‌های سبز، این کشور همچنان در چند سال آینده به نفت و گاز غرب آسیا متکی خواهد بود.

چین تلاش کرده است از وابستگی بیش از حد به یک کشور خاص جلوگیری کند و واردات نفت از هر کشور را به 20 درصد محدود سازد. اما این سیاست مانع وابستگی کلی چین به منطقه غرب آسیا نمی‌شود. بنابراین، چین به دو هدف کلیدی نیاز دارد: اول، حفاظت از تولید پایدار انرژی در منطقه و دوم، تضمین انتقال امن انرژی به چین.

تنوع‌بخشی به تعاملات اقتصادی

چین به‌طور فزاینده‌ای روابط اقتصادی خود با غرب آسیا را از حوزه انرژی به بخش‌های دیگر گسترش داده است. صادرات چین به منطقه در سال 2022 به 229 میلیارد دلار و وارداتش به 278 میلیارد دلار رسید. علاوه بر تجارت کالا، چین در حوزه‌های زیرساخت، انرژی پاک، اقتصاد دیجیتال و هوش مصنوعی سرمایه‌گذاری نیز کرده است.

این کشور در تلاش است طرح‌هایی مانند «ابتکار کمربند و جاده» را با برنامه‌های محلی همچون «چشم‌انداز 2030 عربستان» هماهنگ کند. در چهار سال آینده، همکاری دیجیتال و فناوری بین چین و کشورهای منطقه، نقش بسزایی خواهد داشت.

تعامل با کشورهای کلیدی منطقه

بحران غزه آزمونی سخت برای دیپلماسی متوازن چین در منطقه بود. پیش از این بحران، چین توانسته بود روابط خود را با بازیگران مختلف، از جمله ایران، عربستان و (رژیم) اسرائیل، به خوبی مدیریت کند. اما بحران غزه نشان داد که دیپلماسی چین در برابر تغییرات قدرت منطقه‌ای آسیب‌پذیر است.

چین احتمالاً تلاش خواهد کرد روابط خود را با ایران تقویت کند تا توازن قدرت منطقه‌ای حفظ شود. همچنین، چین ممکن است واردات نفت ایران را افزایش دهد و در زیرساخت‌های این کشور سرمایه‌گذاری کند. با این حال، روابط چین با (رژیم) اسرائیل به‌دلیل موضع‌گیری چین در قبال جنگ غزه، آسیب جدی دیده است.

میانجی‌گری در صلح منطقه‌ای

چین در سال‌های اخیر در تلاش بوده است تا نقش خود را به‌عنوان میانجی‌گر صلح در غرب آسیا تقویت کند. این کشور موفق شد توافق صلح میان ایران و عربستان را در سال 2023 تسهیل کند و در سال 2024 بیانیه‌ای برای تقویت اتحاد فلسطینیان به امضا برساند.

با این حال، بحران غزه نشان داد که چین هنوز ضعف‌هایی در نقش میانجی‌گری دارد. چین ممکن است برای افزایش نفوذ خود، در بازسازی غزه و سایر مناطق جنگ‌زده نقش‌آفرینی و از تخصص خود در حوزه زیرساخت استفاده کند.

چشم‌انداز حضور نظامی چین

احتمال حضور نظامی مستقیم چین در غرب آسیا تا سال 2029 کم است. تمرکز اصلی نظامی چین همچنان بر اقیانوس آرام غربی و مسئله تایوان خواهد بود. با این حال، چین از طریق همکاری‌های امنیتی، فروش تسلیحات و استفاده دوگانه از پایگاه‌ها، حضور امنیتی خود را در منطقه تقویت خواهد کرد.

جمع‌بندی

راهبرد چین در غرب آسیا در چهار سال آینده بر حفظ امنیت انرژی، تنوع‌بخشی به روابط اقتصادی و ایفای نقش در میانجی‌گری صلح متمرکز خواهد بود. چین تلاش خواهد کرد نفوذ آمریکا را در منطقه کاهش دهد و جایگاه خود را در معماری امنیتی جدید غرب آسیا تقویت کند.

چین روابط خود را با کشورهای کلیدی منطقه، از جمله ایران و عربستان، گسترش داده و در تلاش است تا موقعیت خود را به‌عنوان بازیگری اقتصادی و دیپلماتیک در غرب آسیا تثبیت کند. این راهبرد تأثیر عمیقی بر توازن قدرت در منطقه و روابط آن با قدرت‌های جهانی خواهد داشت.