یون سون در یادداشتی که وب سایت اندیشکده آمریکایی بروکینگز آن را منتشر کرد، نوشت: نشست وزیران مجمع همکاری چین و آفریقا (FOCAC) در ماه نوامبر در داکار چهار سند را تصویب کرد؛ شامل برنامه اقدام داکار (2022-2024)، چشم انداز همکاری چین و آفریقا در 2035، اعلامیه چین و آفریقا درباره تغییرات آب و هوایی و بیانیه هشتمین کنفرانس وزیران مجمع همکاری چین و آفریقا. همه این اسناد، فهرست‌های طولانی و جامعی از موضوعات و زمینه‌های همکاری چین و آفریقا را ارائه می‌دهند.

تأثیرگذارترین مؤلفه در برنامه چشم انداز همکاری چین و آفریقا در 2035 انطباق چارچوب زمانی آن با طرح چشم انداز چین در سال 2035 است. در طرح چشم انداز 2035 چین که در پنجمین جلسه عمومی نوزدهمین کمیته مرکزی حزب کمونیست در سال 2020 به تصویب رسید، فهرستی از اهداف متوسط ​​تعیین شده است که براساس آن تا سال 2035 مدرنیزاسیون سوسیالیستی چین تحقق خواهد یافت.

بر اساس چشم انداز 2035، چین به کشوری قدرتمند و از نظر فناوری بسیار پیشرفته تبدیل خواهد شد که هم در نوآوری و هم در اشکال جدید صنعتی شدن به یک رهبر جهانی تبدیل خواهد شد. به‌طوریکه این کشور موقعیت خود به عنوان یک قدرت بزرگ جهانی را تثبیت کرده و توانایی خود را برای مشارکت در همکاری‌های اقتصادی بین‌المللی افزایش خواهد داد که در نتیجه آن، زندگی مردم چین نیز بهبود خواهد یافت.

بنابراین، چشم انداز همکاری چین و آفریقا در 2035 با طرح چشم انداز 2035 چین تطابق دارد. چین و آفریقا هشت زمینه همکاری را برای 14 سال آینده پیش بینی کرده اند: 1) مشارکت در توسعه 2) تجارت / سرمایه‌گذاری / تامین مالی 3) همکاری صنعتی 4) همکاری سبز 5) سلامت 6) مهاجرت 7) صلح و امنیت و 8) همکاری در حوزه حاکمیت جهانی.

بررسی مطابقت‌های بین این دو سند چندان دشوار نیست. به‌طورکلی، همکاری چین با آفریقا در زمینه توسعه، امنیت و حکمرانی در راستای تبدیل چین به ابرقدرت جهانی (همان‌طور که در چشم‌انداز 2035 چین انعکاس یافته) ترسیم شده است. همکاری اقتصادی سودمند با آفریقا نیز رشد اقتصادی چین را تحریک کرده و تقاضای بازار داخلی چین را برآورده می‌کند که درنتیجه آن، کیفیت زندگی مردم چین بهبود خواهد یافت. تبادلات انسانی با آفریقا نیز بخشی جدایی‌ناپذیری از کمپین قدرت نرم جهانی چین است.

 

طرح اقتصادی

بررسی اسناد نشست داکار بیانگر تغییر رویکرد تعهدات اقتصادی چین به آفریقا است که در چشم‌انداز همکاری چین و آفریقا در 2035 کاملاً مشخص است.

اول، توسعه زیرساخت‌ها چندان سریع نخواهد بود. اگرچه در سند چشم‌انداز 2035 چهار بار به کلمه «زیرساخت» اشاره شده است، اما به‌هیچ‌وجه به وام‌های چینی به‌عنوان منبع مالی آن اشاره نشده است. البته توسعه زیرساخت‌ها تنها بخش کوچک و ناچیزی از تعهدات اقتصادی چین است.

دوم، چین قول می‌دهد تا سال 2035 حدود 60 میلیارد دلار در آفریقا سرمایه‌گذاری کند که عمده تمرکز آن‌ها بر کشاورزی، تولید، زیرساخت‌ها، محیط‌زیست، اقتصاد دیجیتال و اقتصاد آبی خواهد بود. با توجه به اینکه چین از سال 2018 تاکنون حدود 10 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری کرده است، رسیدن به 60 میلیارد دلار در 14 سال آینده هدف چندان دشواری به نظر نمی‌رسد. طبق گزارش رسانه‌های رسمی چین، سرمایه‌گذاری چین در آفریقا در سال 2020، 2.96 میلیارد دلار بوده است که نسبت به سال قبل 9.6 درصد افزایش داشته است. با این نرخ و با احتساب تورم، احتمال تحقق سرمایه‌گذاری 60 میلیارد دلاری دور از دسترس نخواهد بود. اگرچه سهم سرمایه‌گذاری بخش دولتی و خصوصی از این رقم هنوز نامشخص است.

سوم، تجارت بزرگ‌ترین بخش همکاری‌های اقتصادی خواهد بود. تجارت سالانه بین چین و آفریقا بالغ‌بر 300 میلیارد دلار است. بر این اساس، صادرات محصولات کشاورزی و منابع غیرطبیعی آفریقا به چین افزایش چشمگیری خواهد یافت.

به نظر می‌رسد چین در خصوص واردات از آفریقا خوش‌بین است. پس از کاهش 10 درصدی تجارت دوجانبه در سال گذشته (187 میلیارد دلار)، تجارت چین و آفریقا در حال افزایش است و در 9 ماه اول سال 2021 به 185 میلیارد دلار رسیده است که نرخ رشد 38.2 درصدی را نشان می‌دهد. در نشست وزیران مجمع همکاری چین و آفریقا (FOCAC) در داکار، چین قول داد که طی سه سال آینده 300 میلیارد دلار محصولات آفریقایی وارد کند. در هفت ماه اول سال 2021، صادرات آفریقا به چین 46.3 درصد افزایش یافته است. صادرات محصولات کشاورزی قابل‌توجه بودند و میزان صادرات لاستیک، پنبه و قهوه آفریقا از ژوئیه 2020 تا ژوئیه 2021 دو برابر شد.

 

نتیجه‌گیری

چشم‌انداز همکاری چین و آفریقا در 2035 با برنامه چشم‌انداز 2035 چین مطابقت داشته و در راستای پیشبرد راهبردهای کلان چین در آفریقا است. بااین‌حال، 14 سال یک دوره زمانی کاملاً طولانی است، از همین رو چگونگی پیشرفت برنامه‌های چین در آفریقا در این دوره، نیازمند بررسی مداوم است.