تیموتی رایت و هنری بوید در تحلیلی که اندیشکده مطالعات راهبردی بین‌المللی انگلیس منتشر کرد، نوشتند: توافق میان روسیه و آمریکا برای تمدید معاهده کاهش تسلیحات راهبردی جدید در سال ۲۰۱۰ موسوم به استارت جدید تا سال ۲۰۲۶ یک پیروزی برای کنترل تسلیحات به حساب می‌آید. با این حال، تمدید این معاهده فوراً طیفی از وظایف دشوارتر را پیش کشیده است که در پنج سال آینده انتظار مسکو و واشنگتن را می‌کشند و آن این است که این دو کشور بر سر کدام سامانه‌های تسلیحاتی به توافق می‌رسند و معاهده بعدی که میان آن‌ها منعقد می‌شود، باید شامل چه مواردی باشد.

 

از شروع جدید خبری نیست

مسکو و واشنگتن در نهایت با دو گزینه در تاریخ پنجم فوریه ۲۰۲۱ که زمان انقضای استارت جدید بود، مواجه بودند: یا معاهده را تمدید کنند یا معاهده منقضی شود. آن‌ها گزینه اول را انتخاب کردند. محدودیت‌های از پیش تعیین شده برای این معاهده همچنان تغییر نکرده است. این محدودیت‌ها مجموع کل موشک‌های بالستیک بین قاره‌ای (ICBMs) روسیه و آمریکا، موشک‌های بالستیک قابل پرتاب از زیردریایی (SLBMs)، بمب‌افکن‌های سنگین، هرکدام را به 700 عدد محدود کرده و پرتاب‌کننده‌های ICBM و SLBM و بمب افکن‌های سنگین را هر کدام به 800 دستگاه محدود کرده است. این محدودیت‌ها همچنین زرادخانه هسته‌ای هر یک از دو کشور را به استقرار ۱۵۰۰ کلاهک راهبردی مجاز داشته است.

تازه‌ترین تبادل داده‌های بین دو کشور نشان می‌دهد که دو طرف در حال حاضر به این محدودیت‌ها  پایبند بوده‌اند.

 

 فناوری‌های جدید

با این حال توسعه برخی سامانه‌های راهبردی جدید و اینکه این‌ها ممکن است چگونه در معاهده کانونی یا هر گونه معاهده احتمالی در آینده گنجانده شوند، مسئله‌ای دشوار است. گرچه روسیه اعلام کرده که ICBM در حال توسعه سنگین خود با نام سرمت (RS-SS-S-29) و پرتابگر مافوق صوت آوانگارد (RS-SS-19-Mod 4) تحت شمول استارت جدید قرار می‌گیرد، اما اینکه دیگر پروژه‌های این کشور  چگونه تحت این معاهده قرار خواهند گرفت، مسئله‌ای است که برای آن پاسخی یافت نشده است.

علاوه بر این با نگاهی به اینکه استارت جدید در سال ۲۰۲۶ منقضی خواهد شد، آمریکا مشتاق آن خواهد بود تا به دیگر سامانه هایی همچون موشک کروز دارای پیشرانه هسته‌ای به نام بوروستنیک (RS-SSC-X-09 Skyfall) که مسکو در حال توسعه آن‌هاست، نیز پرداخته شود. با توجه به اینکه آمریکا سامانه همسنگی در برابر این این سامانه‌ها ندارد، نگرانی‌های روسیه در خصوص دفاع موشکی آمریکا بعید است اجازه دهد که این کشور تمایل داشته باشد بدون دست یافتن به امتیازی از جانب واشنگتن، سامانه‌های جدیدش تحت شمول توافقنامه جدیدی قرار بگیرد.

 

 تسلیحات غیر راهبردی

دولت بایدن فراتر از سامانه‌های تسلیحاتی راهبردی خواهان آن است که به همه تسلیحات هسته‌ای روسیه پرداخته شود و تلاش‌های دولت ترامپ را برای شمول سامانه‌های غیرراهبردی در توافقنامه کنترل تسلیحاتی در آینده ادامه دهد. اینکه آیا معاهده استارت جدید تمدید شده بتواند ابزار مناسبی برای این تلاش‌ها باشد، محل تردید است. گرچه مسکو پیشنهادی از دولت ترامپ را برای تعلیق یک ساله تولید هرگونه کلاهک هسته‌ای پذیرفته بود، اما هرگونه رویه راستی‌آزمایی برای اجرای این پیشنهاد را رد کرده بود.

برای اطمینان به پایبندی به استارت جدید، این معاهده در حال حاضر امکان بازرسی سالانه از سایت‌ها، تبادل دوسالانه داده‌ها، اعلام پیش از پرتاب، تبادل اطلاعات تلمتریک، اعلام جابجایی اقلام دارای محدودیت وفق معاهده و استفاده از ابزارهای فنی ملی را فراهم آورده است. تلفیق این موارد به «استاندارد طلایی» معروف است.

تلفیق «اعتماد ضمن راستی‌آزمایی» به عنوان عنصری برای تسلیحات غیرراهبردی نیازمند تغییرات ماهوی و اساسی در رویه‌های راستی‌آزمایی استارت جدید است. تعداد تسلیحات غیرراهبردی روسیه و آمریکا که تخمین زده می‌شود به ترتیب 1830 و 230 عدد باشد و همین طور تنوع گونه‌ها و نقش‌های غیرمشابه این سامانه‌ها تناسبی با هم ندارد و همین موجب می‌شود توافق بر سر محدودیت‌ها دشوار شود.

آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه آمریکا در بیانیه تایید تمدید استارت جدید به صورت ضمنی چین را هم به تلاش‌های آینده در حوزه کنترل تسلیحات پیوند زد که ظاهرا تداوم تلاش‌های سابق برای کشاندن پکن به میز کنترل تسلیحات محسوب می‌شود. اینجا هم مسئله راستی‌آزمایی و چگونگی مواجهه با موضوع عدم تناسب عددی و نقش‌های این تسلیحات مطرح است.

پکن به صورت علنی از تمدید این معاهده استقبال کرده است؛ اما علاقه‌ای برای امضای آن ابراز نکرده و اعلام داشته است که هیچ منافعی برای خود در قالب مذاکرات سه جانبه بر سر کنترل تسلیحات راهبردی متصور نیست، زیرا زرادخانه هسته‌ای‌اش بسیار کوچکتر از دو کشور دیگر است.