1. دیدگاه‌ها

وب‌سایت شورای امور بین‌الملل روسیه در یادداشتی نوشت: رهبران روسیه سعی کرده‌اند از هر نوع اظهارنظری دال بر ترجیح دونالد ترامپ به جو بایدن اجتناب کنند. بااین‌حال، روشن است که انتخاب بایدن با دیدگاه روسیه از سیستم بین‌المللی معاصر کاملاً سازگار نبوده است. مسکو رویکرد ملی‌گرایانه، یک‌جانبه‌گرایانه و تعاملی ترامپ در سیاست خارجی را جلوه‌ای از رویگردانی جهانی از هژمونی غرب، سیاست‌های ارزش محور و جهانی‌شدن قلمداد می‌کرد. اگر بایدن در تلاش خود برای برقراری مجدد چندجانبه‌گرایی و اتحاد غرب کمی موفقیت به دست بیاورد، موفقیت وی ضربه‌ای بر دنیای مورد دلخواه رهبران روسیه خواهد بود.

  1. اولویت‌ها

هنگامی‌که رئیس‌جمهور دموکرات آمریکا بالاخره دستور کار سیاست خارجی خود را به اجرا بگذارد، احتمالاً روسیه در اولویت اول این سیاست نخواهد بود. رئیس‌جمهور جدید به‌اندازه جمهوری‌خواهان در مورد روسیه وسواس ندارد. جو بایدن احتمالاً به روابط فرا آتلانتیک که توسط رئیس‌جمهور قبلی آسیب‌دیده است، توجه بیشتری خواهد کرد. دیگر مسئله حاد، توافق تجاری با چین است: این توافق به رقابت اقتصادی و فنّاورانه آمریکا- چین خاتمه نمی‌دهد، اما حداقل به جلوگیری از بروز جنگ تجاری تمام‌عیار بین پکن و واشنگتن کمک می‌کند.

به‌طور خلاصه، بایدن غالب پرونده‌های روسیه را به‌استثنای مسئله کنترل تسلیحات، به تعویق خواهد انداخت. ازاین‌رو، انتظار نمی‌رود که در سال 2021 دیدار زودهنگامی بین آمریکا و روسیه صورت گیرد و در بهترین حالت، رهبران هر دو کشور در حاشیه رویدادهای چندجانبه نظیر گروه 20 برای تبادل نظرات در مورد مسائل منافع مشترک دیدار خواهند داشت.

  1. نگرش

دونالد ترامپ هیچ تفاوتی بین روسیه و پوتین قائل نبود. وی همیشه پوتین را رهبری قوی، ماهر و کاردان توصیف می‌کرد که برای پیشبرد منافع ملی روسیه تلاش می‌کند؛ اما جو بایدن در تحسین رهبر روسیه با ترامپ هم‌عقیده نیست، بلکه وی معتقد است که پوتین مهم‌ترین عامل سقوط جامعه و کشور روسیه بوده است. ازنظر بایدن؛ ضدیت با پوتین به معنای ضدیت با روسیه نیست. برعکس، مبارزه با پوتین بهترین کمک ممکن آمریکا به مردم روسیه است.

  1. محدودیت‌های داخلی

خبر خوش در روابط آمریکا – روسیه این است که مقامات آمریکا تابه‌حال به موارد مؤثر دخالت روسیه در انتخابات 2020 آمریکا برنخورده‌اند. البته این امر به معنای حذف کامل این موضوع از دستور کار بایدن نیست، اما تأثیر آن بر دستور کار سیاسی 2021 آمریکا همانند سال 2017 نخواهد بود. از طرف دیگر، با حاکمیت جمهوری‌خواهان بر سنا، جو بایدن در سیاست خارجی خود و ازجمله در قبال روسیه با محدودیت چشمگیری مواجه خواهد بود.

  1. حقوق بشر

بایدن به مسائل حقوق بشر در روسیه توجه بیشتری خواهد کرد. وی به حمایت از گروه مخالف سیاسی در روسیه و نهادهای سیاسی جامعه خواهد افزود. همچنین، بایدن همدردی بیشتری با کشورهای دموکراتیک همسایه روسیه خواهد داشت و حمایت آمریکا از اوکراین احتمالاً ازلحاظ کمک‌های نظامی افزایش خواهد یافت.

  1. تحریم‌ها

مسلماً، تحریم‌های ضد-روسیه به‌عنوان یکی از ابزارهای سیاسی مهم مقابله با مسکو همچنان پابرجا خواهد بود. این تحریم‌ها احتمالاً افزایش خواهد یافت، اما مسلماً با توجه به چالش‌های متعدد اقتصادی و مالی، افزایش تحریم‌ها تا سطح بخش‌های مالی و انرژی روسیه، مخاطره‌ای است که دولت بایدن احتمالاً بدان مبادرت نخواهد کرد.

  1. کنترل تسلیحات

دولت بایدن در کل از دولت ترامپ بهتر خواهد بود. بایدن از نگرش غیرمسئولانه دولت ترامپ به کنترل تسلیحات به‌طورکلی و کنترل تسلیحات متقابل آمریکا-روسیه به‌طور خاص، هرگز حمایت نکرده و احتمالاً تلاش خواهد کرد تا ضمن حفظ پیمان استارت نو، به‌طور غیررسمی به مفاد «آی ان اف» نیز پایبند باشد که آمریکا تابستان 2019 از آن خارج شد. همچنین واضح است که دولت بایدن الگوهای قدیمی کنترل تسلیحات راهبردی را مورد بازبینی و اصلاح قرار می‌دهد و آخرین تحولات فنّاورانه (سایبری، فضایی، هوش مصنوعی، سامانه‌های مرگبار خودکار، حملات سریع و غیره) را لحاظ خواهد کرد.

  1. مسائل منطقه‌ای

نرم شدن بالقوه موضع آمریکا در قبال ایران و رویکرد متوازن آمریکا در فرایند صلح خاورمیانه، تغییر دیگری در سیاست خارجی آمریکا در دوران بایدن خواهد بود که روسیه می‌تواند از آن سود ببرد. یقیناً کرملین از بازگشت آمریکا به برجام یا تأکید بر رویکردهای چندجانبه در حل مناقشه اسرائیل- فلسطین استقبال خواهد کرد. همچنین احتمال دارد که دولت بایدن فشار بیشتری بر متحدان غیر لیبرال روسیه در آمریکای لاتین (ونزوئلا، کوبا و نیکاراگوئه) وارد سازد.

  1. توافق‌های جهانی

تصمیم بایدن به بازگرداندن آمریکا به توافق اقلیمی پاریس احتمالاً فرصت‌های جدیدی در همکاری‌های محدود آمریکا-روسیه خواهد گشود. بااین‌حال، معلوم نیست که کرملین چقدر برای متعهد ساختن خود به دستور کار تغییرات اقلیمی جهانی آمادگی خواهد داشت.

  1. اروپا

تحول در روابط فرا آتلانتیک، سیاست خارجی روسیه را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد. مسلماً اختلافات سیاسی، اقتصادی و راهبردی بی‌شمار بین واشنگتن و بروکسل به‌یک‌باره ناپدید نخواهد شد و دوران خوش اوباما و کلینتون بازنخواهد گشت، اما بایدن برای احیای روابط فرا آتلانتیک تلاش خواهد کرد.

  1. چین

دولت بایدن احتمالاً سعی می‌کند تا شراکت راهبردی چین-روسیه را از طریق توافق با یکی علیه دیگری، از بین ببرد. بااین‌حال، بسیار بعید است که موفقیت بایدن در این کار از ترامپ بیشتر باشد.

  1. دیپلماسی

بایدن احتمالاً «جنگ دیپلماتیک» جاری با روسیه را متوقف می‌کند و به دیپلماسی حرفه‌ای ارج می‌نهد. ازاین‌رو، سیاست خارجی آمریکا در قبال روسیه احتمالاً پایدارتر، واقع‌گرایانه‌تر و قابل پیش‌بینی خواهد بود.

  1. پس از بایدن

پس از انتخابات ریاست جمهوری 2024 آمریکا، با روی کار آمدن نسل جدید رهبران سیاسی در هر دو کشور آمریکا و روسیه، تغییر واقعی در روابط آن‌ها نیز احتمالاً به وقوع خواهد پیوست. این نسل‌های جدید به جهان و نقش کشور متبوع خود در امور جهانی دید متفاوتی خواهند داشت.