جین لین جیانگ در یادداشتی که وب‌سایت موسسه مؤسسه مطالعات بین‌الملل شانگهای آن را منتشر کرد؛ نوشت: اول اینکه، توافق عادی‌سازی پایه‌های روند صلح فلسطین – اسرائیل را تضعیف خواهد کرد. اگرچه عوامل مختلفی روند صلح اسرائیل – فلسطین را متوقف کرده‌اند، اما دلیل اصلی، عدم تمایل اسرائیل برای بازگرداندن سرزمین‌های اشغالی است. در این خصوص، دولت‌های مختلف آمریکا نیز یا مایل به اعمال فشار بر اسرائیل نبودند یا قادر به انجام آن نبودند.

اگرچه روند صلح، به فلسطین و اسرائیل مربوط است، اما رضایت کشورهای عربی به‌عنوان طرف‌های علاقه‌مند به صلح همیشه مهم بوده است. اکثر کشورهای عربی از به رسمیت شناختن و برقراری روابط دیپلماتیک با اسرائیل خودداری کرده و از آن به‌عنوان تنها اهرم فشار به اسرائیل بهره برده‌اند. در چنین شرایطی، فلسطین برای رسیدن به حقوق مشروع خود با مشکلات زیادی روبرو است. خشم مردم فلسطین از رعایت نشدن حقو‌ق آن‌ها، عاملی است که می‌تواند باعث بی‌ثباتی شود. شاید عجیب به نظر برسد اما فلسطین می‌تواند امنیت اسرائیل را تهدید کرده و ناامیدی مردم فلسطین نیز منجر به خشونت بیشتر و حتی موجب سرایت نا‌آرامی‌ها به سایر کشورهای عربی خواهد شد.

دوم اینکه، اقدام ترامپ می‌تواند ثبات داخلی برخی از کشورهای عربی را تضعیف کند. درحالی‌که دولت ایالات‌متحده به توافق عادی‌سازی روابط اسرائیل و کشورهای عربی افتخار می‌کند، رژیم‌های عرب درگیر در این توافق، در داخل کشورهای خود مخصوصاً ازاین‌جهت که ممکن است اعتراضات خیابانی شکل بگیرد تحت‌فشار قرار خواهند گرفت. چراکه مردم جهان عرب و حتی مردم جهان اسلام همچنان حق مشروع مردم فلسطین را به رسمیت می‌شناسند. آن‌ها معتقدند که برادران فلسطینی‌شان باید یک دولت ملی داشته باشند و از تلاش‌ها برای دستیابی به این هدف حمایت می‌کنند.

به‌عبارت‌دیگر، حمایت از آرمان فلسطین همواره یکی از منابع عمده انسجام سیاسی کشورهای عربی اعم از جمهوری‌ها یا پادشاهی‌ها بوده است. به همین دلیل، اکثر کشورهای عربی از روابط رسمی با اسرائیل خودداری کرده‌اند. اگرچه دستیابی به توافق صلح با اسرائیل ممکن است روابط رژیم‌های عربی را با ایالات‌متحده تقویت کند، اما مشروعیت آن‌ها را در میان ملت‌های عربی به‌شدت تضعیف خواهد کرد.

نقش غیرقابل اجتناب ایران در ساختار امنیت منطقه‌ای

سوم اینکه، اقدامات ترامپ، تلاش‌های بین‌المللی برای ایجاد یک چارچوب امنیتی فراگیر در خلیج (فارس) را تضعیف خواهد کرد. در دهه گذشته، تنش‌های زیادی بین کشورهای شورای همکاری خلیج (فارس) و ایران و همچنین بین ایالات‌متحده و ایران به وجود آمد. یک ساختار امنیتی منطقه‌ای فراگیر مبتنی بر گفتگو، برای واردکردن کشورهای منطقه و بازیگران خارجی در خلیج‌فارس نیاز است. به‌جای حذف ایران از معادلات، باید این کشور را وارد معادلات منطقه‌ای کرد. چراکه این اقدام یک انتخاب اجتناب‌ناپذیر است. همچنان که شاهدیم مقامات چینی در بسیاری از موارد، مواضع صریح این کشور در مورد حفظ امنیت در منطقه خلیج‌فارس را اعلام کرده‌اند. چین معتقد است مسائل منطقه‌ای باید توسط کشورهای منطقه و از طریق گفتگو حل‌وفصل شود و بازیگران خارجی نیز باید تلاش‌هایی در این راستا انجام دهند.

در سپتامبر سال گذشته، روسیه ابتکاری برای ایجاد مکانیسم فراگیر در منطقه پیشنهاد داد تا بازیگران اصلی منطقه‌ای و خارجی را گرد هم آورد. این ابتکار موردحمایت چین نیز واقع شد. اتحادیه اروپا نیز به‌عنوان یک بازیگر اصلی خارجی که دارای روابط عادی با کشورهای حاشیه خلیج‌فارس و ایران است از گفتگوهای بین ایران و کشورهای شورای همکاری خلیج‌فارس حمایت کرده است.

رویکرد ترامپ عامل تشدید اختلافات در منطقه

اما متأسفانه اقدام جدید ترامپ، منطقه را به سمت تشدید اختلافات سوق می‌دهد. ترامپ با تحت‌فشار قرار دادن کشورهای عربی برای عادی‌سازی روابط با اسرائیل، طرح به‌اصطلاح خاورمیانه جدید خود را برای ایجاد اتحاد کشورهای عربی و اسرائیل برای مهار ایران پیش می‌برد. این اقدام ترامپ، دقیقاً برخلاف رویکرد حمایت از گفتگوها در منطقه است.

درواقع، این اقدام ترامپ خصومت بین ایران و کشورهای عربی را بیشتر خواهد کرد. فقط تصور کنید آیا ممکن است بدون حضور ایران اقدامی مؤثر برای برقراری امنیت پایدار در منطقه انجام شود؟

درمجموع باید گفت اقدام اخیر ترامپ در فشار به کشورهای عربی برای عادی‌سازی روابط با اسرائیل اگرچه به نام صلح انجام می‌پذیرد اما هیچ نقشی در ایجاد صلح در منطقه ندارد. این اقدام ترامپ روند صلح فلسطین، ثبات داخلی کشورهای عربی و همچنین تلاش‌های بین‌المللی برای ایجاد سازوکار امنیتی در منطقه خلیج‌فارس را تضعیف خواهد کرد. این عوامل به دلیل ایجاد موانع در مسیر تعیین سرنوشت فلسطین به‌عنوان یک کشور مستقل، تأثیرات منفی بلندمدتی را بر جای خواهد گذاشت.