جی. استفان موریسن در مطلبی که موسسه مطالعات راهبردی و بین‌المللی آمریکا منتشر کرد، نوشت: به مناسبت هفتاد و سومین نشست مجمع جهانی بهداشت، دولت ترامپ آگاهانه تصمیم به تشدید برخورد و مقابله با سازمان جهانی بهداشت و چین گرفته است. مجمع جهانی بهداشت بالاترین مرجع سیاست‌گذاری بهداشت در سطح جهانی است که متشکل از وزیران بهداشت کشورهای عضو سازمان جهانی بهداشت است.

همکاری سازنده در مواجهه با همه‌گیری ویروس کرونا به عنوان تمرکز اصلی مجمع جهانی بهداشت و حضور اکثریت قریب به اتفاق 194 کشور در نشست مجازی بود. تفکر دولت ترامپ برای دنبال کردن هدف مشترک در مبارزه با همه‌گیری ویروس کرونا جای خود را به قطع همکاری آمریکا با سازمان بهداشت جهانی داده است.

تمامی ابعاد (فناوری، امنیتی، مالکیت معنوی و تجارت) روابط آمریکا و چین به سرعت در حال حرکت به سمت خصومت و اتهام‌زنی متقابل است. واکنش به همه‌گیری ویروس کرونا از این قاعده مستثناست. از این‌رو، روابط مسموم و کنترل‌نشده آمریکا و چین با اضطراب ترامپ برای انتخاب مجدد ترکیب شده است. البته انتخاب مجدد ترامپ با توجه به 5/35 میلیون نفر بیکار در سایه همه‌گیری ویروس کرونا، 5/1 میلیون نفر آلوده به ویروس یادشده و بیش از 100 هزار قربانی بحران بهداشت عمومی نامعلوم است.

فرافکنی ترامپ در ارتباط با همه‌گیری ویروس کرونا، مقصر دانستن چین در این زمینه و همدست و اسیر پکن برشمردن سازمان بهداشت جهانی برای تهییج پایگاه رئیس جمهور است که محافظه‌کاران چین را خرسند نموده و ضربه‌ای سنگین به چندجانبه‌گرایی است.

خروج شرم‌آور دولت ترامپ از سازمان بهداشت جهانی و عقب‌نشینی آمریکا از پویش جهانی مقابله با همه‌گیری ویروس کرونا، تشدید دو مرحله‌ای بود.

اَلکس آزار، وزیر بهداشت و خدمات انسانی آمریکا در اظهارات ویدئویی در 18 مه‌2020 گفت: «ناکامی سازمان بهداشت جهانی برای هشدار به جهان درباره همه‌گیری ویروس کرونا جان انسان‌های زیادی را گرفته است. سازمان بهداشت جهانی در انجام وظیفه اصلی خود (تبادل اطلاعات و شفافیت) ناکام بود. وضع موجود غیرقابل تحمل بوده و شفافیت و مسئولیت‌پذیری سازمان جهانی بهداشت باید تقویت شود».

متعاقب اظهارات ویدئویی وزیر بهداشت و خدمات انسانی آمریکا، ترامپ نامه خود در خطاب به تدروس ادهانوم، دبیرکل سازمان جهانی بهداشت را توییت کرد. نامه رئیس جمهور آمریکا به دبیرکل سازمان مذکور عجولانه تهیه شده و دارای اشتباهات فاحش همراه با اکاذیب آشکار بود. این نامه با تهدید به قطع همکاری و کمک‌های واشنگتن به سازمان جهانی بهداشت و خروج آمریکا از این سازمان در صورت عدم بهبودی طی 30 روز آینده خاتمه یافت.

در کانون حملات دوگانه ترامپ به سازمان جهانی بهداشت، سرخوردگی و خشم قرار دارد که به زعم آمریکایی‌ها سازمان مذکور در موقع حساس شیوع کرونا در اوایل ژانویه 2020، نسبت به چین به شدت مطیع بود.

البته زمان یادشده ضعف ساختاری سازمان جهانی بهداشت، فقدان نهاد بازرسی یا عدم وجود منبع مستقل اطلاعات یا اطاعت بی‌قید و شرط دبیرخانه سازمان از اعضای قدرتمند همچون آمریکا را به تصویر کشید.

اقدامات ترامپ و اَلکس آزار، وزیر بهداشت و خدمات انسانی آمریکا بحران وجودی برای سازمان جهانی بهداشت ایجاد کرده و سایه تاریکی بر مجمع عمومی بهداشت جهانی انداخت. به عبارت دیگر سازمان مذکور در بازی بین قدرت‌های بزرگ گرفتار شده است.

اگرچه اقدام آمریکا موجب آسیب به مجمع جهانی بهداشت می‌شود، اما آن را از مسیر اصلی‌اش منحرف نخواهد ساخت. ‌تایوان درخواست خود را برای حق رﺃی در مجمع یادشده به‌عنوان عضو ناظر سازمان جهانی بهداشت پس گرفت. تایوان می‌دانست که از 194 عضو سازمان یادشده کمتر از 30 عضو از درخواستش حمایت خواهند کرد. از اینرو، درخواست خود را برای حق رﺃی در مجمع یادشده پس گرفت. به علاوه، چالش‌های لجستیکی رأی‌گیری مجازی و غیرحضوری در نشست مجازی قابل رفع نیست.

اتحادیه اروپا نقش رهبری خود را در پاسخ به همه‌گیری ویروس کرونا در نشست مجمع جهانی بهداشت با اختصاص 2/8 میلیارد دلار برای تولید واکسن و داروهای لازم در نشست ماه مه‌2020 با حضور 40 کشور، بنیادها و صنایع خصوصی بدون حضور آمریکا تحکیم بخشید. اتحادیه اروپا حمایت 100 کشور را برای پیش‌نویس قطعنامه‌ای به دست آورد که سرانجام تصویب شد و به مجمع جهانی بهداشت اجازه می‌دهد اجماع را برای بررسی مستقل آتی در باره واکنش بین‌المللی به همه‌گیری ویروس کرونا به دست آورد.

چین از نشست مجازی مجمع جهانی بهداشت بهره برد و رئیس جمهوری این کشور ضمن پاسخ به اظهارات ترامپ و وزیر بهداشت آمریکا گفت کشور متبوعش آمادگی دارد دو میلیارد دلار به کشورهایی که آسیب بیشتری دیده‌اند، کمک کند.

دکتر تدروس ادهانوم، دبیرکل سازمان جهانی بهداشت در دو روز نشست مجازی مجمع جهانی بهداشت و در این دوره آزاردهنده و تیره ناشی از همه‌گیری ویروس کرونا خونسرد بود و خواستار عمل‌گرایی، همبستگی و تعهد همگان شد. وی همچنین افزود: جهان به برنامه‌ایی دیگر، سیستمی دیگر، سازوکاری دیگر، کمیته‌ای دیگر یا سازمانی دیگر نیاز ندارد. جهان باید سیستم و سازمان موجود، ازجمله سازمان جهانی بهداشت را تقویت و اجرایی کند و از آن پشتیبانی مالی نماید.

در نشست مجازی مجمع جهانی بهداشت آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان و امانوئل مکرون، رئیس جمهور فرانسه قویاً از سازمان جهانی بهداشت حمایت کردند.