ایجی چیبر، متخصص اقتصاد، سیاست و دیپلماسی در یادداشتی که اندیشکده شورای آتلانتیک منتشر کرد، نوشت: تردیدی نیست که این یک دستاورد قابل توجه است، اما این نبرد هنوز به پایان نرسیده است، زیرا دیگر معیارهای فقر- خط فقر ملی- نشان می‌دهد که حدود 25 درصد مردم در فقر به سر می‌برند. شاخص فقر چند بعدی که دانشگاه آکسفورد با همکاری برنامه توسعه سازمان ملل تهیه کرده است و دسترسی مردم به مسکن، بهداشت، آب و سلامت و آموزش آنها و نه فقط درآمدشان را در نظر می‌گیرد، نشان می‌دهد که یک سوم جمعیت آسیای جنوبی همچنان از این موارد ابتدایی محروم هستند.

اما چیزی که نمی‌توان منکرش شد، این است که در سی سال گذشته، جنوب آسیا با وجود قدرت داشتن نهادهایی دولتی که طبق شاخص‌های حکمرانی بانک جهانی عموما نهادهایی ناکارآمد بوده‌اند، در زمینه درآمد ناخالص ملی، کاهش فقر و افزایش امید به زندگی و آموزش، پیشرفت‌های قابل توجهی داشته است.

این پیشرفت در شاخص توسعه انسانیِ برنامه توسعه سازمان ملل درج شده است.

چین و هند، دو اقتصاد بزرگ آسیا نیز شاهد بهبود در شاخص توسعه انسانی بوده‌اند، هر دو کشور بالای 50 درصد بهبود داشته‌اند. نپال که میان این دو غول آسیایی تحت فشار قرار دارد، با وجود رشد آهسته در تولید ناخالص داخلی، دولت ضعیف و تحمل دوره‌هایی از جنگ داخلی، حتی بهتر عمل کرده و از سال 1990 تا سال 2018 رشد 52.4 درصدی را نشان داده است. سریلانکا کمترین افزایش را در شاخص توسعه انسانی در جنوب آسیا داشته است. جنگ داخلی و حضور دولتی ناکارآمد مانع پیشرفت این کشور شده، اما سریلانکا با احیای صلح و سطوح بالای آموزشی و بهداشتی می‌تواند رشدی سریع‌تر داشته باشد و شاخص توسعه انسانی را در جهت رسیدن به سطوحی که در جهان توسعه یافته دیده شده است، بهبود بخشد.

هند در شاخص توسعه انسانی پیشرفتی مستمر داشته است. 10 ایالت این کشور با جمعیتی بالغ بر 320 میلیون شاخص بالای توسعه انسانی دارند؛ یعنی اگر این ایالت‌‌ها کشورهایی مستقل بودند، در رتبه‌بندی جهانی بسیار بالاتر از باقی کشورها جای می‌گرفتند.

در حالی که امتیازات شاخص توسعه انسانی در کل افزایش داشته، اما در دهه گذشته به ویژه در کشورهایی مانند افغانستان، پاکستان و نپال، آهستگی نگران‌کننده‌ای وجود داشته است، با این حال بنگلادش نه تنها رشد درآمدش را افزایش داده، بلکه به دلیل بهبود مراقبت‌های بهداشتی و تمرکز بر آموزش دختران پیشرفتی عظیم در زمینه امید به زندگی داشته است. پیشرفت بنگلادش با وجود داشتن دولتی ناکارآمد، مرهون جامعه و سازمان‌های مردم نهاد در این کشور بوده است.

پاکستان و تا حدودی هند باید توجه بیشتری به سلامت و آموزش نشان دهند. شاخص توسعه انسانی این کشورها پایین تر از رتبه درآمد ناخالص ملی آنها است. بنگلادش، نپال و سریلانکا، برعکس، شاخص توسعه انسانی‌شان بالاتر از رتبه درآمد ناخالص ملی آنها بوده است. در کل کشورهای شرق آسیا به استثنای ویتنام، در شاخص توسعه انسانی رتبه‌های بالاتری در مقایسه با درآمد ناخالص ملی دارند و پیشرفت‌های اساسی در خصوص شاخص‌های کارآمدی دولت داشته‌اند.

 

افزایش نابرابری مانعی اساسی در پیشرفت توسعه انسانی و ریشه کنی فقر در جنوب آسیا است.

در حال حاضر شیوع بیماری کووید-19 ممکن است تمامی پیشرفت‌هایی را که تا کنون در این مناطق حاصل شده، متوقف کند و میلیون‌ها تن را دوباره به فقر بازگرداند. در نوامبر 2019 شاخص امنیت سلامت جهانی نشان داد که هیچ کشوری به قدر کافی برای رویارویی با بیماری‌های همه گیر آمادگی ندارد و هر کشوری شکاف‌های مهمی دارد که باید به آنها رسیدگی کند. حتی کشورهایی مانند آمریکا و انگلیس و اسپانیا و ایتالیا که شاخص امنیت سلامت جهانی بالایی دارند، قادر نیستند از عهده بحران ویروس کرونا برآیند. چین که منشاء این بیماری بود، رتبه شاخص امنیت جهانی 48.2 را دارد. تمامی کشورهای جنوب آسیا امتیازات پایین‌تری دارند و این امر نشان می‌دهد که در صورت شیوع ویروس کرونا در این منطقه ، تاثیراتش بسیار مخرب خواهد بود. به نظر می‌رسد که فقط تایلند و تا حدودی مالزی در این خصوص قابلیت‌های بهتری دارند، اگرچه هنوز هم این قابلیت‌ها برای غلبه بر این بیماری ناکافی است.

آنفولانزای اسپانیایی در سال 1918 ظاهرا حدود 20 میلیون نفر را در جنوب آسیا کشت که حدود 40 درصد از حدود 50 میلیون مرگ گزارش شده در سراسر جهان را شامل می‌شد. هنوز تعداد مبتلایان به کرونا در جنوب آسیا بسیار پایین است اما این رقم به سرعت در حال افزایش است. شانس شیوع گسترده با توجه به نظام‌های بهداشتی ضعیف و ازدحام جمعیت در آنها بسیار بالا است. اگر کووید -19 به سرعت تحت کنترل قرار نگیرد، با وجود همه پیشرفت‌هایی که در حوزه پزشکی و مراقبت‌های بهداشتی از سال 1918 تا کنون حاصل شده، ممکن است تعداد مرگ ‌و میر به سرعت افزایش یابد. دولت‌ها با اعمال قرنطینه، اختصاص بودجه بیش‌تر برای امر سلامت و بسته‌های مالی و پولی برای حمایت از زندگی اقتصادی به این بیماری پاسخ می‌دهند اما با وجود شبکه‌های ضعیف ایمنی اجتماعی، میلیون‌ها تن دوباره به فقر باز خواهند گشت. ممکن است چنین روندی شروع شده باشد.