پاول هانل در یادداشتی که وب سایت اندیشکده کارنگی آن را منتشر کرد، نوشت: عدم شفافیت پکن در خصوص میزان واقعی شیوع این ویروس به خاطر ملاحظات سیاسی و نگرانی‌های اقتصادی، از همان ابتدا به بدگمانی‌ها دامن زد. پیش از شیوع این ویروس در آمریکا، چین پیشنهاد کمک واشنگتن را نپذیرفت، اما متخصصان بهداشتی آمریکا بالاخره به نمایندگان سازمان بهداشتی جهانی بازدیدکننده از چین پیوستند. آمریکا اولین کشوری بود که برای مسافرت به آمریکا از مبدا چین، محدودیت اعمال کرد و به همین خاطر مورد انتقاد پکن واقع شد.

همزمان، دولت دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، سیاست‌هایی در پیش گرفت که برخاسته از عدم تعامل بوده و سبب شد که آمریکا به این همه گیری واکنش ضعیفی نشان دهد. در دولت‌های قبلی، «مرکز پیشگیری و کنترل بیماری آمریکا» حضور چشمگیری در خاک چین داشت. در شیوع سارس در سال 2002 و 2003، متخصصان بهداشت عمومی آمریکا با همتایان چینی خود روابط پزشکی برقرار کرده و به پیشبرد روندها پرداختند، اما دولت ترامپ بخش عمده این همکاری را برچیده است. حال که چین ظاهرا این ویروس را مهار کرده و شیوع آن در آمریکا شتاب گرفته است، امید چندانی به تغییر این فرآیند نیست.

 

چگونگی تاثیر این همه گیری بر توافق تجاری آمریکا – چین

درک میزان تاثیر کرونا ویروس بر فاز اول توافق فوریه دشوار است. اخیرا پکن بر پایبندی به این توافق تاکید کرده است. در صورت مواجهه با مشکل، پکن می‌تواند به بند فورس ماژور این توافق استناد کند، چیزی که «شرکت ملی نفت فلات قاره چین» انجام داده و چند قرارداد گاز طبیعی مایع را لغو کرده است.

از سوی دیگر، دولت ترامپ در خصوص این توافق، پیام‌های ضدونقیضی صادر کرده است. از یک طرف، مشاور اقتصادی کاخ سفید از احتمال تعلیق خرید محصولات کشاورزی و برخی بندهای دیگر این توافق به خاطر کرونا ویروس خبر داده است و از طرف دیگر، نمایندگان تجاری آمریکا تایید کرده‌اند که چین تعهدات کشاورزی خود را به پیش برده و آنها نیز محدودیت‌های تجاری را کاهش داده‌اند.

اگر یکی از طرفین موفق به اجرای تعهدات خود نشود، کروناویروس احتمالا باعث شکست این توافق خواهد شد، اما فعلا هر دو طرف تلاش می‌کنند تا این توافق را سرپا نگه داشته و از بازگشت به وضع سابق اجتناب کنند.

 

تاثیر کرونا ویروس بر طرح جاده و کمربند

گزارش‌ها از تاخیر چشمگیر در پروژه‌های زیرساخت طرح جاده و کمربند حکایت می‌کند. محدودیت‌های مسافرتی، مانع از حضور کارگران چینی در سایت‌های این پروژه شده است. همچنین، تعطیلی کارخانه‌های چینی تامین‌کننده‌ ماشین آلات و مواد خام پروژه‌های این طرح، مانع از پیشرفت پروژه‌ها شده است.

با وجود این موانع، بعید است که پکن به این زودی طرح جاده و کمربند را کنار بگذارد. همانطور که توافق تجاری برای تبلیغات ترامپ نقش محوری دارد، طرح جاده و کمربند هم نماد ظهور چین به عنوان قدرت بزرگ و مهم‌ترین پروژه شی جین پینگ، رئیس جمهور چین، محسوب می‌شود. همچنین، کشورهایی که از سرمایه‌گذاری‌های عظیم این طرح بهره‌مند شده‌اند، در مقابله با شیوع کرونا ویروس به کمک چین آمده‌اند.

 

چالش‌های اقتصادی کلی ناشی از کرونا ویروس بر چین و آمریکا

پکن به طور فزاینده‌ای نگران آسیب دائمی بر اقتصاد چین و نقش محوری این کشور در زنجیره تولید جهانی است. رهبران چین تلاش می‌کنند تا بین از سر گیری کسب و کارها و اجتناب از افزایش شیوع ناشی از بازگشت مردم به کار، یک تعادل برقرار سازند. اگر تنش‌های چین-آمریکا مانع از همکاری نزدیک این دو کشور شود، اثربخشی پاسخ جهانی به این بحران شدیدا کاهش خواهد یافت.

در آمریکا، کرونا ویروس طرفداران جدایی از چین را چند برابر کرده است. این همه‌گیری مزید بر علت نگرانی شرکت‌های چند ملیتی مستقر در چین شده است که تجارت بسیاری از آنها به خاطر فقدان شفافیت پکن محدود شده است. به عنوان مثال، اپل ظاهرا می‌خواهد برخی کارخانه‌های خود را به خاطر چالش‌های ناشی از کرونا ویروس [از چین] به تایوان منتقل کند.

 

واکنش چین به کرونا ویروس و تاثیر آن بر موضع جهانی این کشور

کرونا ویروس نگرانی‌ها در آمریکا و دیگر کشورهای غربی در خصوص نفوذ فزاینده پکن در نهادهای اداری مهم جهان را تجدید کرده است. عدم شفافیت چین در ابتدای همه گیری کرونا، می‌تواند آمادگی این کشور برای رهبری جهان طبق تصور شی جین پینگ را تحت الشعاع سوالات بیشتری قرار دهد.

بحران‌های بهداشتی عمومی گذشته، نظیر سارس و ابولا، سازمان بهداشت جهانی را در تقابل با کشورهایی قرار داد که نگرانی‌های بهداشتی را با پیامدهای اقتصادی و سیاسی می‌سنجیدند. افزایش نفوذ چین در نهادهای بین‌المللی موجب تشدید این نگرانی‌ها شده و در بی‌طرفی سازمان تجارت جهانی در مواقع بحران شک و تردید ایجاد کرده است.

ناظران، سازمان بهداشت جهانی را بخاطر تاخیر در اعلام این همه گیری به عنوان هشدار سلامت عمومی، مورد انتقاد قرار داده اند. برخی سیاستمداران این تاخیر را به فشار چین بر این سازمان نسبت داده اند. همچنین، این بحران ضرورت ایجاد نهاد اداری جهانی موازی با سازمان بهداشت جهانی را برای چین تقویت خواهد کرد.

صرف نظر از چگونگی شیوع کروناویروس، روشن است که هشدار سلامت عمومی بیش از پیش تشدید شده، روابط چین-آمریکا را تحت تاثیر قرار داده و به شک و تردیدها در مورد جایگاه چین در دنیای بهم-پیوسته افزوده است.