کولین چاپمن در مطلبی که موسسه امور بین‌المللی استرالیا آن را منتشر ساخت، نوشت: آغاز مذاکرات دشوار درباره تجارت آزاد بین انگلیس و اتحادیه اروپا در سومین روز ماه مارس همراه با حلقه‌ای از مخاطرات است.

کسانی که این مسائل را از نزدیک دنبال نمی‌کنند بهانه‌شان این است که برگزیت انجام شد و پایان پذیرفت. بااین‌حال آیا انگلیس به‌طور رسمی اتحادیه اروپا را در 31 ژانویه 2020 بعد از سال‌ها مذاکرات طولانی ترک نکرد؟ آیا بوریس جانسون، نخست‌وزیر انگلیس اعلام نکرد که برگزیت دیگر به واژگان رسمی تعلق ندارد؟ پاسخ هر دو پرسش مثبت است؛ اما ازآنجایی‌که انگلیسی‌ها در ژوئن 2016، رأی به خروج از اتحادیه اروپا دادند، بحث‌های بی‌پایانی درباره موافقت‌نامه خروج وجود داشته است، اما اینک طرفین با موضوع مهمی درباره آینده مناسبات فی‌مابین روبه هستند.

در پایان فوریه 2020 اتحادیه اروپا و انگلیس فقط مواضع مذاکراتی خود را درباره توافق تجارت آزاد بدون تعرفه و عاری از سهمیه‌بندی به‌طور مبسوط مشخص کردند؛ اما موضوع به این سادگی نیست. موانع آغاز مذاکرات و پایان بخشیدن به آن جدی است.

برخی از موانع ممکن است به‌سادگی قابل برطرف شدن باشد، اما با توجه به اینکه موضوعات و مسائل زیادی برای بحث و بررسی وجود دارد، اصلی‌ترین مانع این است که چگونه در یک جدول زمانی به توافق دست ‌یابند. بوریس جانسون اصرار دارد موافقت‌نامه تجارت آزاد بین انگلیس و اتحادیه اروپا قبل از 31 دسامبر 2020 یعنی زمان پایان دوره انتقالی امضا شود. چنین اصراری مسائل زیادی را به مخاطره انداخته است. اگر وی موفق به انجام این کار نشود، انگلیس بدون موافقت‌نامه تجارت آزاد با اتحادیه اروپا از این اتحادیه خارج خواهد شد و این امر پیامدهایی خواهد داشت.

در روزهای اخیر مقامات نخست‌وزیری انگلیس مخاطرات را بیشتر کرده‌اند و می‌گویند چنانچه تا پایان ژوئن 2020، چارچوب‌های موافقت‌نامه تجارت آزاد آماده نشود، وزرا موظف به ازسرگیری آماده‌سازی‌ها برای خروج از اتحادیه اروپا بدون موافقت‌نامه خواهند بود.

اتحادیه اروپا شرایط مدنظر خود را تعیین کرده است. میشل بارنیه، مذاکره‌کننده اصلی اتحادیه اروپا شرایط را به روشن‌ترین شکل ممکن تشریح کرده و پیشنهاد‌های وی به انگلیس منوط به حفظ قوانین و مقررات ناظر بر موقعیت فعلی لندن در ارتباط با بازار واحد اروپا است. وی بر این نظر است که عدم اجرای استانداردهای اروپایی در حوزه‌های اصلی همچون حفظ محیط زیست، شرایط نیروی کار و کیفیت مواد غذایی توسط انگلیس به این کشور برتری رقابتی نابرابر می‌دهد. پاسخ بوریس جانسون، نخست‌وزیر انگلیس این بود که تحت هیچ شرایطی انگلیس فقط مجری مقررات نخواهد بود.

آیا بوریس جانسون بلوف می‌زند یا موضع خصمانه گرفته است؟ بسیاری بر این باورند که موضع وی یک حقه مذاکراتی است و انتظار می‌رود یک جایی در مذاکرات به مصالحه دست ‌یابد. کسانی که به وی اعتماد ندارند (باید به خاطر بیاوریم تارنمایی وجود دارد که تماماً به دروغ‌های بوریس جانسون اختصاص دارد)، می‌گویند که تصویرگری وی از خود به‌عنوان یک دولت واحد محافظه‌کار حاکم بر مردم، ساختگی و جعلی است. عده‌ای دیگر می‌گویند هدف واقعی بوریس جانسون خدمت به حزب محافظه‌کار و نایجل فراژ، رهبر حزب برگزیت است و اینکه بازی پایانی‌اش نداشتن رابطه با بروکسل است.

باید امیدوار باشیم که انگلیس و اتحادیه اروپا در روزهای آغازین و اولیه مذاکرات در بروکسل اختلافات خود را روی میز طرح نکنند، بلکه حتی‌الامکان به دنبال زمینه‌های مشترک باشند. بررسی جامع مواضع طرفین نشان می‌دهد که زمینه‌های مشترک زیادی وجود دارد. امید می‌رود فضای مذاکرات بین انگلیس و اتحادیه اروپا دوستانه نه گستاخانه باشد. دور دوم مذاکرات در دو هفته پایانی مارس 2020 در لندن برگزار خواهد شد.

در اکتبر 2019، در بیانیه سیاسی که بخشی از توافق خروج انگلیس از اتحادیه اروپا بود، لندن و بروکسل توافق کردند که رژیم قوی برای تضمین رقابت آزاد و عادلانه بین انگلیس و اتحادیه اروپا برای تقویت و تحکیم مناسبات تجاری جدید ضروری و حیاتی است.

مایکل گاو وزیر کابینه انگلیس می‌گوید میشل بارنیه از موافقت‌نامه دوری جسته است و تأکید دارد که انگلیس به اجرای مقررات اتحادیه اروپا ادامه دهد. وی خاطرنشان می‌سازد که بروکسل انعطاف‌پذیری بیشتری برای کانادا نسبت به آنچه برای انگلیس در نظر دارد نشان داده است (انگلیس به دنبال الگوی موافقت‌نامه تجارت آزاد کانادا و اتحادیه اروپا است).

میشل بارنیه در پاسخ اعلام داشته است که انگلیس و اروپا بسیار به هم نزدیک‌تر هستند و برای لندن دور زدن اتحادیه اروپا یا ارائه مقررات ضعیف‌تر آسان‌تر است. مایکل گاو و بوریس جانسون بلافاصله این اظهارات را رد کردند و اعلام داشتند که در بسیاری از زمینه‌ها همچون مرخصی والدین، دستمزد حداقلی و یارانه‌های دولتی به صنایع، انگلیس استانداردها و الزامات بالاتری از اتحادیه اروپا دارد. بوریس جانسون همچنین گفت ما مقررات خود را به اتحادیه اروپا تحمیل نمی‌کنیم و آن‌ها نیز نباید مقررات خود را به ما تحمیل کنند.

در برخی موارد با این گفته که طرفین قصدی برای تضعیف سطوح فعلی حفاظت از محیط‌زیست و نیروی کار ندارند، اختلافات خود را به سطح فرهنگ لغات تقلیل داده‌اند. مایکل گاو تأکید دارد که برای انگلیس یافتن مجموعه‌ای از لغات و الفاظ که معنی مشابه عبارات بروکسل داشته باشد آسان خواهد بود. در بخش مهمی همچون خدمات مالی طرفین باید بر نظام‌های مربوطه خود با استفاده از چارچوب‌های هم‌عرض یکجانبه نظارت کنند.

البته اشتباه است که نشان دهیم همه مذاکرات بازی با کلمات است. موضوعات و مسائل دشوار همچون صنعت ماهیگیری وجود دارد که باید حل‌وفصل شود. اگرچه صنعت ماهیگیری انگلیس بخش کوچکی از اقتصاد این کشور را تشکیل می‌دهد، اما لندن اصرار دارد که آب‌های انگلیس باید انحصاراً در خدمت صنعت شیلات این کشور باشد. در طرف مقابل، اتحادیه اروپا بر این نظر است که کشورهای هم‌مرز با دریای شمال باید به‌طور دائم مجاز به ماهیگیری در آب‌های انگلیس باشند. حل‌وفصل این اختلاف بسیار دشوار است و مهلت بوریس جانسون یعنی ماه ژوئن نزدیک است.