پائول اینگرام، مدیر اجرایی شورای اطلاعات امنیتی آمریکا – انگلیس در تحلیلی که این اندیشکده منتشر کرد، نوشت: ادعای برخی مبنی بر اینکه خطرهای ناشی از پیشرفت‌های فناورانه برای آینده زیردریایی تریدنت انگلیس حداقلی است، کذب محض است، چرا که پیشرفت جنگ‌افزار ضدزیردریایی قطعی است.

اهمیت جنگ افزار رادارگریز

زیردریایی در سطحی گسترده، به عنوان موثرترین سکو برای حمل موشک‌های بالستیک قاره‌پیما تلقی می‌شود. زیردریایی‌ها در دریاها و اقیانوس‌ها مخفی هستند. سیستم تریدنت که شامل زیردریایی، موشک‌ها و کلاهک‌های هسته ای است، فناوری فوق‌العاده‌ای را در اختیار دارد که برتر از فناوری مورد استفاده در سفرهای فضایی می‌باشد.

این سیستم پیچیده‌ترین سیستم پرتاب سلاح هسته‌ای بر روی کره زمین به‌شمار می‌رود. به این دلیل و نیز به واسطه تعهد و جدیت انگلیس به این نوع از فناوری و مناسباتش با آمریکا، دیگر گزینه‌های هسته‌ای مورد توجه انگلیس نبوده است.

کیفیت موشک‌های تریدنت به طور اساسی بستگی به رادارگریزی زیردریایی‌ها و کارآیی سیستم‌هایی دارد که از این موشک‌ها و زیردریایی‌ها حفاظت می‌کنند. اگر دشمنان بتوانند با اطمینان این موشک‌‌ها را رهگیری کنند، در آن صورت زیردریایی‌ها، سکوهای بسیار ضعیفی برای حمل موشک‌های راهبردی خواهند بود.

از کار انداختن زیردیایی انگلیس در اقیانوس در حد و اندازه حمله به خاک انگلیس نیست، از اینرو زیردریایی‌های انگلیس هدف بسیار جذابی برای حمله جهت خنثی‌سازی بازدارندگی هسته‌ای این کشور به‌شمار می‌رود.

افزایش تهدید

تحولات تدریجی موجب شده تا توانایی‌های جنگ‌افزار ضدزیردریایی طی دهه‌ها افزایش یابد، اما پیشرفت‌ها در فناوری‌های رادارگریزی و راکتورها اطمینان داده است که زیردریایی در کلاس تریدنت همیشه یک گام جلو بوده و غیرقابل شناسایی بوده‌است.

توانایی‌های زیردریایی‌ها برای مقابله با ردگیری و شناسایی‌شدن تا به امروز بسیار بالا بوده‌است. تهدید از ناحیه جنگ‌ افزار ضدزیردریایی، جدید نیست. آنچه را که شاهد آن هستیم، احتمالا گام‌های تخریبی در توسعه یکسری از فناوری ها و سامانه‌هایی است که از شیوه‌هایی برای شناسایی و ردیابی زیردریایی‌ها استفاده می‌کنند تا از این طریق زیردریایی‌ها را شناسایی و آنها را آسیب‌پذیر سازند.

روی هم‌رفته زیردریایی‌های خاموش (رادارگریز) ممکن است از دستگاه ردیاب زیردریایی (سونارغیرفعال- SONAR) بگریزند، اما آثار صداها همچون حرکت آب توسط برخی حسگرهای در حال توسعه، ممکن است ردیابی شود. دستگاه ردیاب زیردریایی (سونار فعال) برای شناسایی اشیا رادارگریز و پنهان‌کار به سرعت در حال پیشرفت است. فناوری‌های اکوستیک و لیزرها نیز به سرعت توسعه می‌یابند.

هواپیماها، کشتی‌ها و زیردریایی‌های تهاجمی با کمک ماهواره‌ها در عملیات‌های ضدزیردریایی درگیر بوده‌اند و مجموع توانایی‌های این قبیل جنگ‌افزارها، به طور قابل ملاحظه‌ای استفاده از فناوری های شناسایی را تقویت کرده است. شاید چشمگیرترین توسعه نوظهور در حوزه شناورهای خودکار و نیمه خودکار (وسایل نقلیه بدون سرنشین زیرآبی) می‌باشد که قادر است در مناطق معین برای شناسایی زیردریایی گشت‌زنی کند.

شناورهای زیرآبی که بسیار کوچک‌تر از شکار خود هستند، به همان میزان قدرتی که زیردریایی سرنشین‌دار نیاز دارند، احتیاج ندارند. اما این شناورها نمی‌توانند مدت طولانی در گشت‌زنی با سرعت زیردریایی ونگارد برابری کنند، چرا که از باطری خورشیدی یا قابل شارژ استفاده می‌کنند.   

اقدامات متقابل

فناوری هایی که در حوزه جنگ افزارهای ضدزیردریایی به کار گرفته می‌شود، در اختیار بخش حفاظت و دفاع از زیردریایی نیز قرار دارد. مشکل این است وقتی که تعداد زیادی از شناورها، تعداد زیادی از حسگرها و قدرت کامپیوتری قابل ملاحظه به کار گرفته می‌شود، موقعیت یک زیردریایی با آهن آلات زیاد و با راکتور اتمی تضعیف می‌شود. اگرچه اقیانوس‌ها همواره عظیم هستند، اما توانایی‌ها برای مخفی ساختن زیردریایی‌ها به سرعت رو به کاهش است.

با توسعه فناوری‌ها، سیستم‌های نظامی در آینده نزدیک بسیار متفاوت از نمونه‌های مشابه گذشته خواهد بود. این روند از توسعه فناوری به نفع آن دسته از سیستم‌هایی هست که کوچک، متحرک، شبکه‌ای و یکپارچه، قابل تغییر، کنترل از راه دور و بدون سرنشین، بسیار ارزان و قابل عرضه باشد. به طور فزاینده، پلتفرم‌های گران‌قیمت که در تعداد معدود و طراحی و ساخت آنها سال طول می‌کشد و فناوری آن قبل از بهره‌برداری، منسوخ می‌شود، عمیقا نسبت به سیستم‌هایی که چند نسل توسعه را تجربه  کرده‌اند، آسیب‌پذیر هستند.  زیردریایی‌ها ممکن است یک سکوی ایده‌ال در گذشته بوده‌اند، اما یک سکوی ایده‌آل در آینده نخواهند بود.

بررسی و مطالعه جایگزین‌های سیستم تریدنت که در سال 2013 انجام شد. اگر چه در این گزارش به آسیب‌پذیری زیردریایی حامل موشک بالستیک اشاره نشد، اما اعلام شد که توانایی‌ها برای شناسایی و رهگیری زیردریایی‌ها پیشرفت خواهد کرد. در این گزارش همچنین آمده‌است شناسایی و رهگیری یک زیردریایی احتمالا سخت‌تر از شناسایی کشتی‌ها یا سایت‌های ثابت همچون سیلوها و پایگاه‌های هوایی است. در این گزارش به نواقص و ضعف‌های زیردریایی‌ها بعد از شناسایی پرداخته نشد.

وزارت دفاع انگلیس در گزارشی در نوامبر 2015 بودجه و اعتبار مورد نیاز برای ساخت زیردریایی را شش میلیارد پوند افزایش داد. برآورد اعتبار اولیه در سال 2011 حدود 25میلیارد پوند بود و با لحاظ نوسانات احتمالی، 10 میلیارد پوند به آن اضافه شد.

به آب انداختن اولین زیردریایی سال 2024 خواهد بود. این تاریخ به 2028 موکول شد و سپس به اوایل دهه 2030 تغییر یافت. وزارت دفاع انگلیس، پروژه جایگزینی زیردریایی هسته‌ای را یک تلاش ملی و بزرگ‌ترین سرمایه‌گذاری دولتی برشمرد که میزان سرمایه‌گذاری آن معادل خط راه‌آهن کراس‌ریل در دست ساخت (به‌طول 110 کیلومتر-از لندن و میدنهد به شفیلد و ابی وود) یا قطار سریع‌السیر است.

نتیجه گیری

بحث‌هایی که  در محافل سیاسی انگلیس در خصوص احیای زیردریایی اتمی تریدنت انجام می‌شود، مشتمل بر مسائلی همچون حفظ میراث انگلیس، تعهد لندن به دفاع از خود و متحدان و نقش انگلیس در جهان است. برخی‌ها از این پروژه استفاده می‌کنند تا امانتداری، تمایل به ایستادگی افراد در برابر قلدری‌ها یا شجاعت آنها برای به کارگیری نیرو در خارج از کشور را بیازمایند. اگرچه برخی کارآیی بازدارندگی هسته‌ای انگلیس را زیر سوال می‌برند، اما نظری که تاکنون از سوی همه مطرح شده، این است که سیستم تریدنت که بسیار گران است، موثرترین ابزار و شیوه‌ پرتاب سلاح هسته‌ای از راه دور با دقت فوق‌العاده از یک سکوی پنهان است.

عده‌ای عنقریب این نظر را به چالش خواهند کشید و این امر باید مایه نگرانی افرادی باشد که سیستم تریدنت را برای امنیت انگلیس مهم می‌دانند. قبل از اینکه سرمایه بیشتری به پروژه جایگزینی زیردریایی اتمی تریدنت تزریق شود، ضرورت دارد یک بازنگری در خصوص خطرهای سیستم جدید (سیستم جایگزین سیستم تریدنت) که ممکن است در 20 سال آینده کارآیی نداشته باشد، صورت گیرد.