اولین مرحله مذاکرات سوریه در مسکو در ماه فوریه سال 2014 برگزار شد، وقتی که دور دوم روند صلح ژنو به پایان رسید. در آن زمان طرفین نتوانستند درباره حل و فصل درگیری مسلحانه آغاز شده در سال 2011 به توافق خاص برسند.

روسیه از روز دوشنبه میزبان نشست مخالفان (گروه‌های مخالف مستقر در داخل سوریه) و دولت سوریه است و تمایل دارد تا این نشست بدون حضور بیگانگان و صرفا در قالب سوری – سوری برگزار شود.

با ورود هیات مخالفان سوریه به روسیه، نشست مشورتی و یا آن طور که روس‌ها می گویند “گردهمایی مسکو” از روز دوشنبه آغاز شد تا شاید روزنه‌ امیدی برای حل خونین‌ترین بحران خاورمیانه در سال‌های اخیر، باز شود.

این اجلاس ابتدا با برگزاری گفت‌وگوهایی میان شخصیت‌های مخالف آغاز شد و هیات دولت سوریه و مخالفان روز چهارشنبه دیدار می‌کنند. جلسه روز دوشنبه درسالن پذیرایی وزارت امور خارجه روسیه با حضور نمایندگان کمیته ملی تغییرات دموکراتیک (لجنه التنسیق) و جبهه ملی تغییرات و آزادی سوریه (جبهه التغییر والتحریر) برگزار شد.

روسیه اصرار دارد که از نام “گردهمایی” برای دیدار مخالفان سوری و دولت این کشور در مسکو استفاده کند تا بگوید که این رخداد، مذاکره یا نشست سیاسی نیست و بدون دستور جلسه یا برنامه تعیین شده خاصی برگزار می‌شود و هدف از آن تنها اجرای گفت‌وگو میان طرفین برای نزدیک کردن آرای آنهاست.

درهمین حال، سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه با اشاره به این گردهمایی تاکید کرد: ما امیدواریم که این گردهمایی بتواند نقش سازنده‌ای در بحران سوریه داشته باشد.

لاوروف افزود: گردهمایی مسکو برای فراهم کردن زمینه گفت‌وگوی فراگیر میان تمامی گروه‌های درگیر در سوریه است و همه گروه‌های شرکت‌کننده در آن بر ضرورت تحقق صلح و مبارزه با تروریسم در سوریه متفق هستند.

وزیر خارجه روسیه ادامه داد: آنچه که در مسکو آغاز شده مذاکرات یا گفت‌وگوی فراگیر نیست، تنها یک گردهمایی است که در آن شرکت‌کنندگان بدون هیچ پیش‌شریطی حاضر شده‌اند و به گفت‌وگو با یکدیگر می‌پردازند. ما امیدواریم که این گردهمایی در آینده‌ای نزدیک به مذاکرات جدی میان دو طرف تحت نظارت سازمان ملل بینجامد.

البته جان کری، وزیر امور خارجه آمریکا نیز حمایت واشنگتن را از نشست مسکو بین نمایندگان دولت سوریه و گروه‌های مخالف اعلام کرده است.

برخی منابع خبری هم از غیبت دی میستورا ، نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل در امور سوریه در نشست مسکو ، خبر داده و تاکید کرده اند، معاون وی در نشست مشورتی سوری – سوری حضور خواهد داشت.

از سوی دیگر، سوریه موافقت خود را با شرکت در گردهمایی مسکو اعلام کرده و قرار است هیات سوری به ریاست بشار الجعفری و متشکل از معاون وزیر خارجه، دو حقوقدان از وزارت خارجه، سفیر سوریه در روسیه و چند سیاستمدار دیگر سوری که همان هیات شرکت‌کننده در مذاکرات ژنو هستند، فردا چهارشنبه در نشست مسکو حضور یابند.

منذر خدام، رئیس دفتر اطلاع رسانی هیئت هماهنگی مخالفان، متشکل از 12 حزب و گروه مخالف داخلی سوریه، اعلام کرد، صفوان عکاش، احمد العسراوی، عبدالمجید منجونه، ماجد حبو و خالد عیسی از سوی این ائتلاف در مذاکرات مسکو شرکت دارند.

کمیته همکاری ملی سوریه نیز ابتدا برای حضور در مسکو جهت شرکت در این گفت‌وگوها موافقت خود را اعلام کرد، اما بعد منصرف شد.

هیأت هماهنگی ملی سوریه به ریاست حسن عبدالعظیم به عنوان یکی از بزرگ ترین گروه های معارض داخلی در سوریه هم اعلام کرد: اعضای این گروه آزادند در کنفرانس مشورتی مسکو برای حل بحران سوریه شرکت کنند.

از مخالفان سوری نیز تمامی گروه‌های مخالف داخلی سوریه به غیر از “ائتلاف ملی معارضان” (مخالفان خارج نشین) آمادگی خود را برای شرکت در این نشست اعلام کرده‌اند و برخی از آنها هم‌ اکنون در مسکو هستند.

خالد الخوجه ، رئیس جدید ائتلاف ملی معارضان خارج نشین سوریه گفته است، این ائتلاف با نظام سوریه بر سر یک میز نمی‌نشیند، اما در همین حال تاکید کرد: ما آمادگی داریم تا بر اساس گفتگوهای ژنو 1 مذاکره کنیم.

هجدهمین دور نشست گروه موسوم به ائتلاف ملی معارضان سوریه روز ۱۲ دی در استانبول ترکیه برگزار و در جریان آن «هادی بحره» از ریاست این گروه کنار گذاشته شد و جای وی را الخوجه گرفت.

تاکنون چند بار رییس معارضان خارج نشین تغییر کرده و به نظر می رسد تغییر مداوم رئیس این ائتلاف به نوعی ناشی از تزلزل و اختلاف‌های درونی شدید آن‌ها باشد و تغییرات سیاسی صرفاً سرپوشی بر شکست تروریست‌ها و حامیان‌شان است.

به گفته کارشناسان، روسیه طرحی را برای حل بحران سوریه مبتنی بر گفت‌وگوی سوری-سوری در مسکو ارائه کرده است که به نظر می‌رسد آمریکا نیز با آن مخالفتی ندارد.

نکته قابل تامل اینکه امروز دیگر صحبت از رفتن بشار اسد نیست و مخالفان سوری بر این موضوع متمرکز هستند که نقاط افتراق و اختلاف خود را با دولت سوریه کمرنگ کنند.

رسانه های خارجی نیز از این نشست استقبال کردند و برای نمونه، در این راستا نیویورک تایمز که دو سال پیش اصرار شدید داشت که باید آمریکا به سوریه حمله کند و سال 2011 خواستار دخالت آمریکا برای سرنگونی حکومت اسد شده بود، این بار در سرمقاله خود با انتخاب عنوان “واقعیت در سوریه تغییر کرده است”، نوشت: تهدید بزرگ‌تر اکنون بشار اسد نیست، بلکه داعش است، به ویژه اگر بنا باشد درگیری‌ها در خاک سوریه ادامه یابد و مبارزان خارجی بیشتری را به سمت خود جذب کند.