دکتر فرهاد وفایی فرد در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی، با اشاره به دیدار رئیس ستاد مشترک ارتش عراق با فرمانده نیروهای ناتو در ایتالیا، تصریح کرد: در هفته‌های گذشته، دیدارهای مهمی در این راستا انجام شده است؛ از جمله شاهد دیدارهای فرمانده نیروهای مشترک ناتو با رئیس‌جمهور، نخست‌وزیر و همچنین مشاور امنیت ملی عراق بودیم. فرمانده نیروهای ناتو در عراق نیز دیداری با جانشین فرمانده ستاد عملیات مشترک عراق داشت. مباحث مختلفی، مانند جنگ علیه تروریسم در این دیدارها مطرح شد و آقای السودانی، نخست‌وزیر عراق، در دیدار با فرمانده نیروهای مشترک ناتو تاکید کرد که برای جنگ علیه داعش نیازمند تداوم همکاری با ناتو هستیم.

وی تداوم همکاری‌ها در زمینه آموزش و مشاوره نیروهای عراقی، تجهیز ارتش و نیروهای عراقی به تسلیحات مورد نیاز و مبارزه با تروریسم را از دیگر موضوعات مورد توجه ناتو و مقامات عراقی برشمرد و ضمن تشریح رویکردی که در این دیدارها در عراق و ناتو دنبال شده، افزود: در دو سال گذشته شاهد هستیم که عراق به صورت مستمر به تجهیز ارتش خود می‌پردازد و طیفی از تسلیحات و تجهیزات را از کشورهای مختلف خریداری کرده است. به ویژه به دنبال توسعه ناوگان هوایی خود است.

این کارشناس مسائل عراق گفت: عراق جنگنده‌های اف.16 و سوخوی روسیه را در اختیار دارد و اخیرا خرید جنگنده‌های فرانسوی نیز در سفر آقای السودانی به فرانسه دنبال شد. علاوه بر آن مذاکراتی درخصوص خرید جنگنده‌های کره‌ای داشته‌اند و به نظر می‌رسد به زودی نهایی شود.

وفایی فرد با بیان اینکه با توجه به درآمدهای نفتی و افزایش قیمت نفت، رویکرد کلی عراق ایجاد ارتشی قدرتمند است، اضافه کرد: به نظر می‌رسد عراق به دنبال نوعی موازنه قوا با ایران و ترکیه است و گسترش روابط با ناتو را می‌توان از این منظر نیز تحلیل کرد. به هر حال عراقی‌ها در برخی حوزه‌ها نسبت به دو همسایه شرقی و شمالی خود در موضع ضعف قرار دارند و به دلایلی از سوی آن‌ها خاک عراق مورد حملاتی قرار گرفته است. ایران نسبت به حضور تروریست‌ها در عراق هشدار می‌دهد و ترکیه نیز درخصوص تحرک پ.ک.ک نگرانی‌هایی دارد.

وی ادامه داد: با کاهش حضور نظامی آمریکا، هم به لحاظ تعداد نیرو و پایگاه و هم به لحاظ تغییر ماموریت از نظامی به پشتیبانی، اطلاعاتی و آموزش، آن‌ها می‌خواهند دامنه این حضور را به نیروهای ناتو گسترش دهند. به هر حال ناتو متشکل از چند کشور است و ظاهرا حساسیتی که نسبت به حضور نیروهای ناتو وجود دارد، کمتر از حضور نیروهای آمریکایی است.

این تحلیلگر مسائل عراق در ادامه به تشریح رویکرد و اهداف ناتو از حضور در عراق پرداخت و گفت: همزمان با جنگ اوکراین، شاهد روند گسترش ناتو در نقاط مختلف دنیا هستیم. جنگ اوکراین باعث انسجام ناتو شد و بودجه‌های اختصاص داده شده را افزایش داد. اختصاص تسلیحات و تجهیزات نظامی رشد داشت و نوعی بازیابی در این سازمان شکل گرفت. فعالیت‌ها و همکاری‌های نظامی کشورهای غربی با برخی کشورهای شرق آسیا نیز در حال گسترش است و به نظر می‌رسد همین مدل در غرب آسیا نیز در حال اجراست.

وفایی فرد توضیح داد: همکاری‌های مشترک نظامی کشورهای غربی، مانند فرانسه، انگلیس و آمریکا با برخی بازیگران منطقه‌ای مانند مصر، اردن و عراق و برخی کشورهای شورای همکاری خلیج فارس در حال افزایش است و رزمایش‌های مشترک دریایی و هوایی در دریای سرخ و دیگر نقاط پررنگ‌تر شده است. ناتو مدلی را دنبال می‌کند که گسترش حضور در منطقه غرب آسیا یکی از مولفه‌های آن است.

وی به تاکید برخی گروه‌های سیاسی عراق بر لزوم توجه دولت جدید به خروج کامل نیروهای نظامی آمریکا از این کشور اشاره کرد و گفت: در سال‌های اخیر چالش مهمی میان نیروهای ناتو و گروه‌های نظامی وابسته به احزاب سیاسی عراق ایجاد نشده است و اختلاف درباره آن‌ها چندان پررنگ و جدی نیست. اصطکاک میان نیروهای آمریکایی و گروه‌های مقاومت بسیار بالا بود، این مواجهه با نیروهای ناتو که چندملیتی هستند، وجود نداشت.

درحالیکه این کارشناس مسائل عراق با بیان اینکه  خیلی از گروه‌ها و احزاب سیاسی و تصمیم‌گیران سیاست خارجی عراق، قائل به این هستند که همکاری‌های نظامی با ناتو باید گسترش یابد، به موقعیت آمریکا در این پیمان نظامی اشاره کرد و ادامه داد: آمریکایی‌ها هم تلاش می‌کنند که بخشی از اهداف نظامی، اطلاعاتی و عملیاتی‌شان را در قالب ناتو در عراق دنبال کنند و اما در مواردی، دست‌کم در عناوین، تفاوت‌هایی وجود دارد که باعث کاهش تنش میان گروه‌های مخالف با نیروهای آمریکایی شود.

به گفته وفایی فرد، به نظر می‌رسد در آینده همکاری‌های نظامی گسترده‌ای میان نیروهای ناتو و عراق شکل خواهد گرفت و روند خریدهای نظامی عراق از کشورهای غربی و عضو ناتو گسترش پیدا خواهد کرد.

وی با اشاره به انتقادات و حساسیت آمریکا نسبت به همکاری عراق با چین و پیامدهای آن، اضافه کرد: پکن چندان رویکرد نظامی و امنیتی به منطقه غرب آسیا ندارد و در شرایط فعلی، به دلایل مختلف، اولویت‌های اقتصادی را در این منطقه دنبال می‌کند. کشورهای منطقه نیز از این زاویه بیشتر در پی همکاری‌های اقتصادی با چین هستند. از طرف دیگر تقریبا تمام خریدهای نظامی و تسلیحاتی عراق از کشورهای غربی انجام شده، البته زمزمه‌هایی بود که خریدهایی از روسیه داشته باشند و آقای مالکی نیز گام‌هایی برداشت اما در دوره بعد از جنگ اوکراین این گفت‌وگوها هم کاهش یافته است. بنابراین عراق به موازات توسعه همکاری‌های نظامی و اقتصادی با کشورهای غربی، مناسبات خود را در حوزه اقتصادی با چین گسترش خواهد داد.