دکتر محمود دهقان در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی ضمن اشاره به تنش‌های اخیر میان لهستان و اتحادیه اروپا، رای مثبت این کشور به خروج بریتانیا از این اتحادیه در نشست رای‌گیری برگزیت را حاکی از تمایل این کشور به خروج از اتحادیه اروپا دانست و خاطرنشان کرد: لهستان کشوری توسعه‌یافته نیست و حضور این قبیل کشور‌ها در اتحادیه اروپا برای بهره‌گیری از مزایای این عضویت بوده است.

وی با اشاره به مشکلات لهستان در رابطه با بحران مهاجران افزود: در این موارد کشورهای قوی اروپایی بودند که تعیین سهم کردند و تمام مهاجرین را برای کشورهای اقماری اتحادیه فرستادند و به عبارتی اروپای «درجه یک» و «درجه دو» ایجاد کردند! اروپای «درجه یک» که مهاجر نمی‌پذیرد، مگر گزینش شده؛ و اروپای «درجه دو» که اکثریت مهاجرین بدون تخصص و خانواده را می‌پذیرد. بنابراین با این سیاست، به بحران اقتصادی و بیکاری این کشور‌ها افزوده شد.

این استاد دانشگاه یادآور شد: کشورهایی مانند لهستان که دولت قوی و اقتصاد داخلی توسعه یافته‌ای ندارند، ناچار به بستن مرز‌ها و اولویت دادن قوانین داخلی خود به قوانین اتحادیه اروپا شدند. این اختلافات آرام‌آرام وسیع‌تر شد و بر اساس برخی تحلیل‌ها به نظر می‌رسد با تداوم این چالش‌ها، شاهد اخراج و یا خروج داوطلبانه لهستان از این اتحادیه خواهیم بود.

دهقان با بیان اینکه کشورهایی مانند لهستان از وعده‌هایی که کشورهای قوی اتحادیه اروپا برای پیوستن به آن مطرح می‌کردند، بهره‌مند نشده‌اند، ادامه داد: لهستان حتی در بحران‌های اقتصادی هم نتوانست از کمک‌های ویژه اتحادیه اروپا بهره‌مند شود و اکنون نیز پاریس به ورشو هشدار داده در صورتی که روند به چالش کشیدن اتحادیه اروپا را ادامه دهد با احتمال «خروج دوفاکتو» از آن مواجه می‌شود! هشداری که آلمان نیز از آن حمایت کرده است.

پایان ماه عسل کشورهای حاشیه اروپا با اتحادیه

وی با اشاره به اوضاع اقتصادی – سیاسی لهستان، نگرانی‌های این کشور از جانب سیاست‌های روسیه و همچنین تهدیدها و فشارهای اتحادیه اروپا به کشورهایی که تمایل دارند از آن خارج شوند، تصریح کرد: به نظر می‌رسد «دوران ماه عسل» دولتمردان کشورهای حاشیه اروپا با اتحادیه اروپا پایان یافته است. ما شاهدیم که این اتحادیه همان مسیر آمریکا را می‌پیماید. در واقع آمریکا تبدیل به کشوری با مرکزیت پنج ایالت قوی و ایالت‌های حاشیه‌ای بسیار شده است که در خدمت مرکز هستند. شوروی هم چنین سازوکاری سامان داده بود و هر زمان که لازم می‌دانست ریسمان آن‌ها را باز و رهایشان می‌کرد.

لهستان خود را ناچار به تغییر ماهیت می‌بیند

این تحلیلگر مسائل بین‌الملل اضافه کرد: کشورهایی مانند لهستان و مجارستان، قوانین اتحادیه اروپا را دیکتاتورمآبانه ارزیابی می‌کنند و می‌دانند اگر بخواهند در آن باقی بمانند باید تغییراتی در رژیم‌های سیاسی خود ایجاد کنند و ناچار به تغییر ماهیت هستند.

وی افزود: ضمن اینکه عضویت در اتحادیه اروپا در بحران‌ها کمک شایانی به آن‌ها نکرده است؛ ما شاهد سیل ویرانگری که در لهستان رخ داد و منجر به کشته شدن ده‌ها نفر شد، بودیم، اما اروپا نه تنها کمک اقتصادی، بلکه کمک فیزیکی هم به آن‌ها نکرد.

دهقان با بیان اینکه بحران‌های متعدد به کشور‌های اقماری اتحادیه اروپا ثابت کرده است که اگر بخواهند در اتحادیه اروپا بمانند چالش‌های مضاعفی پیش رو خواهند داشت، ادامه داد: مشکل بریتانیا برای خروج از اتحادیه اروپا، اقتصادی نبود، بلکه فرهنگی و سیاسی بود. کشوری که زمانی امپراتوری اول بود، در اتحادیه اروپا به قدرت پنجم تبدیل شده بود؛ البته با خروجش هم تغییراتی ایجاد نمی‌شود؛ چرا که اکنون در دنیا تولید ناخالص ملی است که حرف اول را می‌زند.

این استاد دانشگاه افزود: لهستان در شرایط فعلی با حضور در اتحادیه اروپا به دنبال اتصال خود به کشورهای دارای حق وتو است، ضمن اینکه برای بهره‌گیری از کمک‌های مالی آلمان هم تلاش می‌کند، اما آلمان هیچ گاه آنگونه که به ایتالیا کمک کرده به لهستان کمکی نداشته است و لهستان هم کاملا متوجه است که در اتحادیه اروپا درجه دوم در نظر گرفته می‌شود.

دهقان تاکید کرد: با اینکه در دوره‌ای برخی کشورها به سرعت و با شتاب عضو اتحادیه اروپا شدند، اما در نهایت تنها کشورهایی در این اتحادیه می‌توانند نقش آفرینی موثر و حضور معنادار داشته باشند که به لحاظ اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی همگن باشند و در بلندمدت سایر کشورها خود به خود حذف یا فاقد نقش خواهند شد.

این کارشناس مسائل بین‌الملل ضمن اشاره به مواضع مختلف سیاستمداران لهستان در قبال عضویت در اتحادیه اروپا و تظاهرات مردم این کشور برای تداوم این عضویت، به تشریح چالش‌های پیش روی این کشور درصورت خروج از اتحادیه اروپا پرداخت و گفت: در انگلیس شاهد بودیم که عموم افرادی که به خروج از اتحادیه رای دادند افراد مسنی بودند که غرور بریتانیایی‌شان را از دست رفته می‌دیدند. اغلب، جوانان بودند که به عدم خروج رای دادند و متوجه نشدند که با چه بحرانی مواجه خواهند شد و اکنون با پیامدهای آن مواجه شده‌اند. در لهستان نیز جوانان و اکثریت مردم خواهان حفظ پیوستگی‌ها با اروپا هستند.

وی ادامه داد: اتحادیه اروپا و مرکزیت آن، از طریق جوانان تلاش دارد که پیرامون را در خود حل کند، اما دولت‌ها دست و پا می‌زنند که ماهیت نظامشان را حفظ کنند و قوانین داخلی و ارتباطات اقتصادیشان را اولویت دهند.

این استاد دانشگاه به چالش‌هایی که روسیه برای لهستان ایجاد کرده است، اشاره کرد و افزود: ما شاهد هستیم که روسیه در مرزهای خود، همان کاری را با لهستان می‌کند که با اوکراین کرد و آرام آرام برای تنبیهی که علیه اوکراین با الحاق جزایر کریمه کرد و اروپا هم جز تحریم‌های موقتی، هیچ اقدامی صورت نداد، در خصوص لهستان هم مقدمه‌چینی می‌کند. کشورهای پیرامون اتحادیه اروپا ناظر این مخاطرات هستند.

دهقان در عین حال با اشاره به تاکید نخست وزیر لهستان مبنی بر تمایل این کشور برای تداوم حضور در اتحادیه اروپا و تلاش برای مدیریت بحران با این اتحادیه، گفت: با وجود این مسائل، اگر دولت لهستان بخواهد بر خروج از اتحادیه پافشاری کند با اغتشاشات داخلی دامنه‌دار و شدیدی با محوریت جوانان مواجه خواهد شد.