دکتر سید رضی عمادی در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی با بیان اینکه کابینه جدید لبنان به لحاظ ترکیب اعضا تفاوت‌هایی با کابینه‌های قبلی ازجمله کابینه آقای سعد الحریری دارد، تعداد وزرای کابینه را به‌عنوان اولین تفاوت برشمرد و خاطرنشان کرد: کابینه سعد الحریری با 30 وزیر تشکیل شد اما کابینه حسان دیاب 20 وزیر دارد.

تفاوت‌های کابینه جدید با سایر دولت‌ها در لبنان

وی با تأکید بر اینکه تغییرات کابینه، مطالبه مردم و معترضان بوده است، ادامه داد: مردم این کشور بر افزایش هزینه‌های دولت اعتراض داشتند و آن را به‌عنوان یکی از علل مشکلات اقتصادی کشور مطرح می‌کردند. در شرایط فعلی با کاهش شمار وزرا بخشی از این هزینه‌ها هم کاهش پیدا می‌کند. علاوه بر آن کابینه آقای دیاب، برخلاف کابینه آقای حریری، از افرادی تشکیل‌شده که کمتر شناخته‌شده‌اند. مردم خواستار این بودند که کابینه از افراد تکراری تشکیل نشود و آقای دیاب این خواسته مردم را برآورده کرده و از افراد کمتر شناخته شده که تاکنون پست وزارت نداشته‌اند استفاده کرده است.

این تحلیلگر مسائل خاورمیانه افزود: درحالی‌که در گذشته افرادی که مامور تشکیل کابینه می‌شدند ماه‌ها برای تشکیل کابینه زمان نیاز داشتند، آقای دیاب توانست تنها در عرض 32 روز کابینه جدید را تشکیل دهد و این موفقیت بزرگ برای ایشان و همچنین گروه‌هایی که از او حمایت کردند محسوب می‌شود. آقای حریری در سال 2018 وقتی مامور تشکیل کابینه شد هشت ماه تشکیل کابینه جدید زمان برد، یا «تمام سلام» وقتی در سال 2013 مامور تشکیل کابینه شد هم هشت ماه زمان برد تا کابینه را تشکیل دهد.

عمادی بابیان اینکه کابینه جدید لبنان وجه حزبی چندانی ندارد، گفت: از 20 وزیر، 10 وزیر مسلمان و 10 وزیر مسیحی هستند و گرایش حزبی افراد در کابینه کمتر دیده می‌شود. درنتیجه می‌توان گفت این کابینه همان‌طور که قول داده‌شده بود کابینه‌ای تکنوکرات و متخصص است. ممکن است افراد سیاسی هم در آن حضور داشته باشند اما غالب افراد تکنوکرات هستند و کابینه رنگ و بوی سیاسی ندارد تا بتواند لبنان را از مرحله سختی که در آن قرار گرفته عبور دهد.

کارشکنی‌های مخالفان در مسیر تشکیل کابینه

این استاد دانشگاه در رابطه بااینکه آیا با معرفی این کابینه ناآرامی‌ها و اعتراضات در لبنان می‌تواند فروکش کند، گفت: زمانی که در مجلس درباره نخست‌وزیری آقای حسان دیاب رأی‌گیری شد، 44 نماینده مجلس حضور پیدا نکردند. ازجمله 18 عضو متعلق به جریان المستقبل، در رأی‌گیری حضور نداشتند. آن‌ها در ادامه اعلام کردند که ما اگرچه در رأی‌گیری شرکت نکردیم اما مانع تشکیل کابینه نیستیم. به نظر می‌رسد این‌یک سیاست اعلامی بوده و در عمل و در سیاست اعمالی قضیه متفاوت است، چراکه بعدازآن شاهد کارشکنی‌هایی در فرآیند تشکیل کابینه بودیم.

جریانی در حال هدایت و سازمان‌دهی اعتراضات در داخل لبنان است

وی با اشاره به اعتراضات خشونت‌آمیز مخالفان پس از اعلام اسامی وزیران کابینه دیاب در لبنان، اضافه کرد: با معرفی کابینه‌ای که مردم و معترضان خواستار آن بودند چرا در همان نخستین ساعات اعتراضاتی برگزار شد! با توجه به شرایطی که لبنان دارد به نظر می‌رسد جریانی در حال هدایت و سازمان‌دهی اعتراضات در داخل لبنان است که می‌تواند همان جریانی باشد که در زمان رأی‌گیری برای معرفی نامزد نخست‌وزیری شرکت نکردند، ازجمله جریان المستقبل.

مداخلات خارجی در لبنان

وی با اشاره به برخی اظهارات مقامات فرانسه مبنی بر اینکه وزرای جدید لبنان باید برای جامعه بین‌الملل قابل‌اعتماد باشند، ادامه داد: مسئله دیگر این است که زمانی که آقای دیاب معرفی شد برخی جریان‌های داخلی مخالفت کردند و برخی بازیگران خارجی ازجمله عربستان و ایالات‌متحده آمریکا هم با آن‌ها هم‌صدا شدند. اگرچه این مخالفت‌های خارجی صریح و رسمی اعلام نشد اما تلویحی این موضوع را مطرح کردند. همان زمانی که نام آقای دیاب مطرح شد یکی از مقامات آمریکایی به لبنان سفر کرد و در آنجا مجدداً بحث معرفی نخست‌وزیر جدید را مطرح کرد.

عمادی تأکید کرد: این‌ها نشان می‌دهد خواسته‌ای که مخالفان حزب‌الله داشتند در فرایند معرفی نخست وزیر جدید محقق نشده است. آن‌ها تلاش کردند در فرایند تشکیل کابینه به اهدافشان برسند که موفق نبودند بنابراین امروز مطرح می‌کنند که حسان دیاب نامزد وابسته به حزب الله است درحالی‌که ایشان اعلام کرد من وابستگی به هیچ جناحی ندارم و نامزد مستقل هستم.

وی توضیح داد: اگرچه حزب‌الله و متحدانش و یا به‌طورکلی ائتلاف مقاومت، در مجلس از معرفی حسان دیاب به‌عنوان نخست‌وزیر جدید حمایت کردند اما این دلیلی بر وابسته بودن حسان دیاب نمی‌شود. بااین‌حال این گروه‌ها در داخل و بازیگران خارجی تلاش می‌کنند که این اعمال فشار را به دیاب داشته باشند تا از همسویی زیاد با حزب‌الله و ائتلاف مقاومت خودداری کند.

موفقیت کابینه جدید به معنای پایان سیاسی حریری در لبنان

این کارشناس مسائل خاورمیانه بابیان اینکه تداوم اعتراضات یکی از راه‌های ناکام گذاشتن کابینه دیاب است که باعث تشدید ناامنی‌ها می‌شود، ادامه داد: تشکیل کابینه جدید و روی کار آمدن نخست‌وزیر جدید و موفقیت آن، به معنای پایان سعد الحریری هم در لبنان محسوب می‌شود. خاندان الحریری به‌نوعی از عرصه قدرت کنار گذاشته می‌شوند و این هم دلیل محکمی است برای اینکه این ناامنی‌ها ادامه داشته باشد.

وی تأکید کرد: نباید فراموش کنیم آقای الحریری بعد از استعفا، به دنبال این بود که امتیازهایی بگیرد و مجدداً به کرسی نخست‌وزیری بازگردد؛ اما این اتفاق نیفتاده و اکنون دیگر رسماً آقای حریری کنار رفته و دولت جدید شکل‌گرفته است. این‌ها چالش‌های مهمی است که دولت جدید با آن مواجه است و تداوم ناامنی هم در همین راستا می‌تواند ارزیابی شود.

عمادی در خصوص عملکرد مجلس در قبال رأی اعتماد به وزرای دیاب در روزهای آینده، گفت: جلسات رأی اعتماد پر چالش نخواهد بود، چراکه آقای دیاب 69 رأی مجلس را به دست آورده و همین تعداد رأی کفایت می‌کند. ممکن است یکی دو وزیر رأی نیاورد، اما کلیت کابینه رأی می‌آورد و مشکلی در این زمینه وجود ندارد، بلکه در ادامه کار این کابینه است که مشکلات جدی‌تری پیش روی قرار خواهد گرفت.

این استاد دانشگاه اضافه کرد: حرکتی در سطح منطقه به‌خصوص در لبنان و عراق آغازشده که این دو کشور ثبات و آرامش نداشته باشند؛ چراکه گروه‌های مقاومت در این دو کشور حضور پررنگ و برجسته‌ای دارند؛ ازجمله حزب‌الله در لبنان.

بازگشت امنیت و ثبات به لبنان بسیار دشوار است

وی بازگشت امنیت و ثبات به لبنان را بسیار دشوار ارزیابی کرد و گفت: با توجه به شرایطی که این کشور دارد و منافع و سیاست‌هایی که بازیگران خارجی دنبال می‌کنند، تحقق این امر برای دولت جدید سخت است؛ اما آنچه می‌تواند به دولت جدید کمک کند این است که در گام اول شفاف و صادقانه با مردم برخورد کند و در گام دوم تلاش کند مشکلات معیشتی و اقتصادی مردم را با اتخاذ سیاست‌های عقلانی و مدبرانه کاهش دهد. اگر در حوزه عملکردی این‌گونه بتواند رفتار کند احتمال اینکه ناآرامی‌ها در لبنان فروکش کند وجود دارد.

عمادی افزود: در غیر این صورت برداشت من این است که بازیگران داخلی ازجمله المستقبل و سعد الحریری که پایگاه‌های نسبتا قوی و حامیان سرسختی دارند و بازیگران خارجی اجازه ثبات و آرامش به لبنان را نمی‌دهند. اگر هم ثبات و آرامشی برقرار شود کوتاه‌مدت خواهد بود و اگر دولت نتواند از این ثبات و آرامش کوتاه‌مدت در جهت تأمین مطالبات مردم استفاده کند امکان بازگشت ناآرامی‌ها در لبنان زیاد است.