حمید خوش‌آیند – کارشناس مسائل منطقه

مجلس رژیم اسرائیل، موسوم به کنست، در بحبوحه تلاش‌های بین‌المللی برای تثبیت آتش‌بس در غزه، در مرحله نخست با اختلاف تنها یک رأی، لایحه جنجالی الحاق کرانه باختری رود اردن را که به الحاق شهرک‌های غیرقانونی صهیونیست‌نشین در کرانه باختری مربوط است، به تصویب رساند. البته این لایحه که با ۲۵ رأی موافق در برابر ۲۴ رأی مخالف، تصویب شد، برای تبدیل‌شدن به قانون باید سه مرحله دیگر پس از تصویب پارلمان را پشت سر بگذارد.

تصویب پیش‌نویس دو قانون برای الحاق کرانه باختری و شهرک معالیه ادومیم در قدس شرقی توسط کنست، با محکومیت‌های گسترده‌ای از سوی کشورهای منطقه و جهان، سازمان‌های بین‌المللی و شخصیت‌های شناخته‌شده مواجه شده است؛ زیرا آن را خلاف مقررات بین‌المللی و نقض آشکار حقوق بین‌الملل و قطعنامه‌های سازمان ملل متحد می‌دانند.

این اقدام حتی از سوی ایالات متحده نیز با واکنش منفی روبه‌رو شده است. ترامپ در سخنانی اظهار داشت که الحاق کرانه باختری اتفاق نخواهد افتاد؛ زیرا او به کشورهای عربی وعده داده است که چنین رخدادی روی ندهد. وی تأکید کرد که در صورت الحاق کرانه باختری، رژیم اسرائیل تمام حمایت‌های آمریکا را از دست خواهد داد. جی. دی. ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا نیز تصمیم کنست برای الحاق کرانه باختری را ترفندی سیاسی و  احمقانه‌ خواند و تصریح کرد که کرانه باختری به سرزمین‌های اشغالی الحاق نخواهد شد.

طرح الحاق کرانه باختری، یک چالش امنیتی و نظامی اساسی در منازعات ده‌ها ساله رژیم اسرائیل با فلسطینیان است؛ زیرا نه‌تنها پیمان‌های بین‌المللی و روح توافق اسلو را نقض می‌کند، بلکه در عمل باعث نابودی تشکیلات خودگردان فلسطین می‌شود و هرگونه امکان واقعی برای شکل‌گیری یک دولت مستقل فلسطینی را به محاق می‌برد.

شایان‌ذکر است که طبق توافق اسلو که به امضای یاسر عرفات، رئیس وقت سازمان آزادی‌بخش فلسطین، و اسحاق رابین، نخست‌وزیر وقت رژیم اسرائیل رسید، کرانه باختری به سه منطقه A،B  و C تقسیم شد. بر اساس آن، منطقه A که تنها ۱۱ درصد از خاک کرانه باختری را تشکیل می‌دهد، تحت کنترل کامل تشکیلات خودگردان فلسطین قرار گرفت. منطقه B  با ۲۸ درصد از مساحت کرانه باختری به‌صورت مشترک توسط رژیم اسرائیل و تشکیلات خودگردان اداره می‌شود؛ رژیم اسرائیل مسئول تأمین امنیت و فلسطینی‌ها مسئول اداره امور شهری آن هستند. و در نهایت، منطقه C که دو سوم (۶۱ درصد) از مساحت این منطقه را تشکیل می‌دهد، به‌صورت کامل تحت مدیریت رژیم اسرائیل قرار دارد.

امروز، مردم فلسطین، گروه‌های مقاومت فلسطینی و همچنین محور مقاومت، پس از اتفاقات دو سال اخیر بویژه عملیات طوفان الاقصی که برای جلوگیری از اشغال غزه و واردکردن ضربات راهبردی به رژیم اسرائیل انجام شد، هرگز زیر بار الحاق کرانه باختری نخواهند رفت. به همین دلیل، کمیته‌های مقاومت فلسطین با صدور بیانیه‌ای اعلام کرده‌اند: «از همه شهروندان فلسطینی در سراسر سرزمین خود می‌خواهیم تا مقاومت و انتفاضه را با همه ابزارهای موجود علیه اشغالگران تشدید و ضربات قوی به دشمن وارد کنند. از مردم خود می‌خواهیم عملیات‌های پیشرفته خود را برای ناکام گذاشتن پروژه‌های دشمن صهیونیستی که هدف آن سلطه بر اراضی فلسطینیان، کوچاندن مردم ما و ریشه‌کن‌کردن آن‌ها از سرزمینشان و محو آرمان فلسطین است، تشدید کنند.»

بنابراین طبیعی است که تلاش رژیم اسرائیل برای پیشبرد چنین طرح نامشروعی بدون درنظرگرفتن محکومیت‌های بین‌المللی و منطقه‌ای که خود می‌تواند عامل بازدارنده‌ باشد، قطعاً موجب آغاز موج جدیدی از درگیری‌های شدید در سرزمین‌های اشغالی خواهد شد و دامنه بحران را از کرانه باختری و فلسطین به کل منطقه گسترش خواهد داد؛ مسئله‌ای که آثار مخربی بر امنیت و ثبات منطقه و کشورهای عربی و همچنین تجارت بین‌الملل خواهد داشت.

در صورت اجرای الحاق کرانه باختری به هر شکل ممکن (جزئی یا کلی)، حمایت از گروه‌های مقاومت اسلامی در فلسطین و منطقه افزایش خواهد یافت. این وضعیت می‌تواند منجر به موجی از اعتراضات گسترده و در نتیجه، تشدید درگیری‌های محدود یا تمام‌عیار مسلحانه در برخی یا تمامی مناطق اشغالی شود.

علاوه بر این، تلاش برای الحاق کرانه باختری، روند عادی‌سازی روابط رژیم اسرائیل با برخی کشورهای عربی را متوقف کرده و دور جدیدی از انزوای دیپلماتیک را برای این رژیم به همراه خواهد داشت. دقیقاً به همین دلیل، دولت ترامپ که مدیریت پرونده عادی‌سازی روابط صهیونیستی – عربی – اسلامی را بر عهده دارد، حداقل در شرایط کنونی با این اقدام مخالف است. از طرف دیگر، الحاق کرانه باختری با واکنش منفی و شدید متحدان آمریکا در منطقه خلیج‌فارس، از جمله عربستان، امارات، قطر و برخی کشورهای دیگر روبه‌رو شده است. ترامپ نیز که بر روی این متحدان برای پیشبرد برنامه‌های سیاسی و اقتصادی خود حساب ویژه‌ای بازکرده، تمایلی به این اقدام ندارد.

نکته پایانی اینکه الحاق کرانه باختری نه‌تنها راهکاری برای امنیت رژیم اسرائیل نیست، بلکه این رژیم را با چالش‌های امنیتی، سیاسی و بین‌المللی بی‌سابقه‌ای روبه‌رو خواهد کرد و موجب افزایش بی‌ثباتی در منطقه و تعمیق بحران داخلی در سرزمین‌های اشغالی خواهد شد.