رضا مجیدزاده – پژوهشگر اندیشگاه طرح هزاره پاسارگاد

در واکنش به این تعرفه‌ها، خودروسازان چینی از مقامات کشورشان خواسته‌اند تا تعرفه واردات خودروهای بنزینی از اروپا را بالا ببرند و دولت چین نیز برای اقدام متقابل در این جنگ تجاری جدید، درباره واردات گوشت خوک از اروپا، تحقیقاتی را آغاز کرده است. اگرچه هیچ یک از طرفین چینی یا اروپایی به شروع یک جنگ تجاری جدید باور ندارند و سخنگوی وزارت بازرگانی چین نیز فقط درباره احتمال شروع یک جنگ تجاری با اروپا هشدار داده است. با این وجود، تحقیقات مقامات اروپایی درباره دامپینگ شرکت‌های چینی در زمینه خودروی برقی سرآغازی برای افزایش تعرفه از طرف مقامات اروپایی بود که خشم مقامات چینی را بر انگیخت. اکنون سوال مهم این است که آیا واقعا یک جنگ تجاری جدید شروع شده است؟

در سال 2023 نزدیک به یک سوم از صادرات خودروهای برقی چینی به اتحادیه اروپا گسیل شد، در حالی که در سال 2022، کمی بیش از یک چهارم صادرات خودروهای برقی چینی به مقصد اتحادیه اروپا بود. چین این خودروها را با قیمتی کمتر از 30 هزار یورو به بازار اتحادیه اروپا عرضه می‌کند که باعث کاهش رقابت‌پذیری شرکت‌های اروپایی می‌شود. البته نگرانی مقامات اروپایی فقط به خودروهای برقی محدود نیست و برای نمونه، تولیدکنندگان اروپایی شکایت دارند که قیمت توربین‌های بادی چینی تا 50 درصد کمتر از قیمت محصولات آنها عرضه می‌شود و به همین خاطر، اتحادیه اروپا در شرف جنگ تجاری در زمینه واردات خودروهای برقی، فولاد و فناوری خورشیدی و بادی چینی است. در واقع، تهدید مشاغل در اتحادیه اروپا از انگیزه‌های اصلی این جنگ تجاری است. بر این اساس، اتحادیه اروپا تعرفه‌های خودرو برقی وارداتی از چین را به اندازه 17.4 تا 38.1 درصد بالا برد. کنش متقابل اتحادیه اروپا در زمینه خودروهای برقی بدین علت است که صنعت خودرو در این اتحادیه، 6 درصد از اشتغال کل اقتصاد آن را تشکیل می‌دهد و صاردات آن نزدیک به 160 میلیارد یورو است. کنش متقابل چین در زمینه محصولاتی مانند گوشت خوک نیز بدین علت است که از برتری قیمتی خودروهای خود آگاه است، اما با هدف‌گیری تجارت خوک که واردات آن از اروپا، حدود 3 میلیارد یورو در سال را نصیب اتحادیه اروپا می‌کند، کشورهایی مانند اسپانیا، هلند، دانمارک و فرانسه را به چالش خواهد کشید. افزون بر این، مقامات چینی هشدار داده‌اند که امکان اعمال تعرفه بر خودروهای سنگین با موتور بزرگ را نیز دارند.

از یک سوی اتحادیه اروپا نگران مشاغل و صنایع راهبردی خود است و از دیگر سوی، چین قصد عقب‌گرد از راهبرد بلندمدت «ساخت‌ چین 2025» را ندارد، از این رو، برخی کارشناسان دامنه این جنگ تجاری نوپا را تا تجارت هواپیما نیز قابل گسترش می‌دانند، چون چین شروع به تولید جت مسافربری کرده است و می‌تواند در آینده‌ای نزدیک برای هواپیماهای ایرباس نیز عوارضی را وضع کند.

در چنین وضعیتی، اتحادیه اروپا به سمت تنوع‌بخشی و موازنه نیز پیش می‌رود تا به خاطر وابستگی به یک اقتصاد خاص، دچار مخاطرات بزرگ نشود. برای نمونه، آلمان در عین تلاش برای گسترش دسترسی شرکت‌های خود به بازار چین می‌کوشد تا اقتصاد و تجارت خود را بیش از حد به یک کشور خاص، وابسته نکند. از این رو است که تجارت 60 میلیارد یورویی این کشور با چین در سه ماهه نخست 2024 با تجارت 63 میلیارد یورویی آن با ایالات متحده، برابری می‌کند. اما اتحادیه اروپا به مثابه یک کل همانند ایالات متحده دوران ترامپ، راهبرد مشخص و منسجمی ندارد و برخلاف ایالات متحده نمی‌تواند ظرفیت تولید کالاهایی را که امکان جایگزینی واردات برای آنها موجود است، به میزان زیادی بالا ببرد.