وب‌سایت مرکز مطالعات شرقی لهستان (OSW) در یادداشتی نوشت: چین در حالی به بایدن و کاملا هریس تبریک گفت که بر لزوم حل اختلافات اساسی دو کشور تأکید کرده است. تغییرات مورد انتظار چین از دولت جدید آمریکا به‌طور گسترده‌ در مطبوعات این کشور پوشش داده شده است. واکنش‌های اولیه چین نشان می‌دهد رقابت با واشنگتن در همه زمینه‌ها ادامه خواهد یافت، بااین‌وجود، پکن امیدوار است چند کانال ارتباطی برای تماس‌های دیپلماتیک دو کشور ایجاد شود. همچنین انتظار می‌رود مذاکرات گسترده‌ای میان آمریکا و اتحادیه اروپا در خصوص هماهنگی اقدامات دو طرف در قبال چین آغاز شود. واکنش‌های اولیه اروپا نیز نشان داد این سناریو بسیار محتمل است. هایکو ماس، وزیر خارجه آلمان و برخی از نمایندگان بروکسل از پیروزی بایدن به‌عنوان فرصتی جهت پاسخ مشترک به چالش‌های مرتبط با چین یاد کرده‌اند.

تغییر تاکتیک‌های آمریکا در قبال چین

برای مهار توسعه‌طلبی نظامی چین، حضور ایالات‌متحده در منطقه هند و اقیانوس آرام همچنان جزو اولویت‌های اصلی بایدن باقی خواهد ماند. همکاری‌ها در قالب گروه استراتژیک کواد شامل کشورهای ایالات‌متحده، ژاپن، هند و استرالیا نیز تقویت خواهد شد. حمایت از تایوان که ممکن است حساس‌ترین حوزه رقابت چین و آمریکا در اقیانوس آرام غربی باشد، ادامه خواهد یافت. ازآنجایی‌که انتظار می‌رود نقش سازمان ناتو در دولت بایدن تقویت شود، واشنگتن به دنبال تقویت بیشتر این سازمان به‌منظور هماهنگی سیاسی – نظامی متحدان و شرکای خود علیه پکن خواهد بود.

اگرچه دولت ترامپ به‌شدت از حزب کمونیست چین به‌عنوان یک سازمان اقتدارگرا و غیر دموکراتیک انتقاد کرده، اما اقدامات وی عمدتاً در حد حرف بوده است. در دولت بایدن، حقوق بشر و دموکراسی به زمینه‌ای برای تقویت همکاری‌های بین‌المللی و ایجاد ائتلاف‌های گسترده‌تر علیه چین و پایه‌ای برای اعمال تحریم‌های شدیدتر علیه این کشور تبدیل خواهد شد. در ایالات‌متحده در خصوص مقابله با تهدیدهای مرتبط با توسعه حوزه فناوری چین اتفاق‌نظر وجود دارد. فناوری‌های پیشرفته از جنبه‌های امنیتی، رقابت اقتصادی و عملکرد کشورهای دموکراتیک بسیار مهم هستند. اقدامات ترامپ علیه شرکت‌های فن‌آوری چینی ازجمله هوآوی، تیک‌تاک و هایک ویژن حتی از سوی دموکرات‌ها مؤثر ارزیابی شده‌اند.

اصلی‌ترین تغییر در دوره بایدن، تغییر در سیاست خارجی آمریکا در قبال چین خواهد بود. در میان دموکرات‌ها این اتفاق‌نظر وجود دارد که جنگ گمرکی ترامپ در وادار کردن پکن به دادن امتیازات اقتصادی بی‌نتیجه بوده است، هرچند که در دوره بایدن نیز بعید است تعرفه‌ها برداشته شود. این احتمال وجود دارد که بایدن با بازگرداندن آمریکا به سازمان‌ها و توافقات بین‌المللی از نهادهای چندجانبه و توافقات تجاری برای تشدید فشارهای اقتصادی به چین بهره برد.

بسیج متحدان آمریکا

با توجه به اولویت‌های ذکر شده، دولت جدید آمریکا احتمالاً همکاری گسترده‌تری با کشورهای همفکر خود علیه چین طی چند ماه آینده برقرار خواهد کرد. با توجه به اینکه روابط با منطقه هند و اقیانوس آرام (ژاپن، هند، استرالیا) در دوره ریاست جمهوری ترامپ به‌شدت توسعه یافته بود، بنابراین اقدامات جدید بایدن عمدتاً مربوط به کشورهای اتحادیه اروپا خواهد بود. ایالات‌متحده خواهان همراهی اتحادیه اروپا درزمینهٔ رقابت با جمهوری خلق چین، ازجمله در سیاست‌های امنیتی و دفاع از حقوق بشر است. ایالات‌متحده احتمالاً در زمینه توافق‌نامه‌های جهانی آب‌وهوا نیز بسیار فعال‌تر خواهد بود.

مذاکرات آمریکا و اتحادیه اروپا درباره چین، با توجه به همگرایی منافع اقتصادی واشنگتن – بروکسل، ممکن است موفقیت‌آمیز باشد. با توجه به اقدامات چین در طول بیماری همه‌گیر کووید – 19، دیپلماسی تهاجمی این کشور و تضعیف استقلال هنگ‌کنگ، برخی از کشورهای اتحادیه اروپا خواستار سیاست قاطعانه‌تری در قبال چین هستند.

چالش‌های همکاری فراآتلانتیکی در قبال چین

بااین‌حال، هرگونه گفتگوی مؤثر درباره چین نیازمند حل حداقل برخی از تنش‌های دوجانبه بین ایالات‌متحده و اتحادیه اروپا است. واشنگتن برای شروع گفتگوها باید بر اساس الگوی چندجانبه‌گرایی، رویکردی مشارکتی داشته باشد. برخی از کشورهای عضو اتحادیه اروپا، به‌ویژه فرانسه و آلمان، مایل هستند تا این مشکلات را بدون مشارکت آمریکا و با ایجاد «خودمختاری استراتژیک» یا «حاکمیت دیجیتال» اروپا حل‌وفصل کنند.

موفقیت چنین گفتگوهایی به توانایی اتحادیه اروپا در اتخاذ موضع مشترک در قبال چین بستگی دارد که برای مؤثر بودن مذاکرات با ایالات‌متحده بسیار ضروری است.

به‌رغم چالش‌های پیش رو، تلاش‌ها برای همکاری فراآتلانتیک در قبال چین ممکن است تا حدی موفقیت‌آمیز باشد. البته پیش از هر اقدامی لازم است تا مذاکرات مربوط به اصلاحات در سازوکار تجارت جهانی، همکاری در زمینه حقوق بشر، تنظیم اقتصاد دیجیتال، سیاست‌های آب و هوایی و ارتباط با کشورهای در حال توسعه به سرانجام برسد. اگر اروپایی‌ها همکاری با بایدن را جدی نگیرند، خطر بازگشت بایدن به سیاست‌های ترامپ وجود دارد.