آزا میگرانیان در مطلبی که شورای امور بین‌الملل روسیه آن را منتشر ساخت، نوشت: توسعه اتحادیه اقتصادی اوراسیا در سال 2019، بار دیگر با تعمیق همگرایی و توسعه تجارت جهانی و مراودات اقتصادی تقویت شد. روندهای نوظهور شامل اعتلای همگرایی و شکل‌دهی به اتحادیه به‌عنوان شریک عمل‌گرا و مسئول در مناسبات بین‌المللی به‌عنوان یک کنشگر مستقل است.

اتحادیه اقتصادی اوراسیا نهادها و مکانیسم‌هایش را برای تنظیم همکاری تجاری و اقتصادی و کاهش تعداد موانع برای برقراری آزادی کامل در جابجایی کالا، خدمات، نیروی کار و سرمایه در فضای اتحادیه گمرکی واحد تقویت کرده است.

مقررات اتحادیه اقتصادی اوراسیا به شرح زیر در سال 2019، تغییر کرده و توسعه یافته است:

– اعلامیه گمرک الکترونیکی عملیاتی شده است؛ این اعلامیه‌ها به سکوهای اطلاعاتی یکپارچه متصل هستند که در حال حاضر در تمامی کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا توسعه یافته‌اند.

– رویه‌ها برای متعادل‌سازی عوارض گمرکی با استفاده از سامانه‌های پیشرفته پرداخت تغییر یافته است. این اقدام به‌طور قابل‌توجهی جریان امور اداری را تسریع نموده و زمان ترخیص در گمرک را کاهش می‌دهد.

– مقررات محاسبه و دریافت عوارض جبرانی و ضددامپینگ ساده‌سازی شده است.

– شرایط و اختیارات آژانس‌های دولتی تخصصی شده است؛ حوزه‌های نفوذ و کنترل تنظیمی کمیسیون اقتصادی اوراسیا در موضوعات مربوط به نظارت و اجرای مقررات انحصار اتحادیه اقتصادی اوراسیا هم در بازارهای مرزی و هم در سراسر اتحادیه یادشده بطوراعم توسعه یافته است.

– بخش‌هایی از پیمان‌های بین‌المللی مربوط به توزیع عوارض گمرکی جمع‌آوری‌شده توسط خزانه‌داری کشورهای عضو اصلاح شده‌اند.

تقویت بُعد دیجیتال

در سال 2019، اتحادیه اقتصادی اوراسیا دستورکار دیجیتال‎سازی در بخش‌های مختلف بازار مشترک را تدوین و تقویت کرد. پروژه‌های اجرای برنامه دیجیتال‌سازی تهیه و تائید شده‌اند. این برنامه‌ها بر رویه اجرای پروژه‌های دیجیتال‌سازی از طریق تلاش‌های منسجم تمامی اعضای اتحادیه اقتصادی اوراسیا تصریح دارد.

به‌منظور ساده‌سازی امور اداری، تسریع در انجام امور گمرکی و تسهیل انجام امور تجاری در اتحادیه، کشورهای عضو تصمیم به روان‌سازی مقررات و کارکرد سیستم «پنجره واحد» گرفتند. برای تمامی اعضای بازار اتحادیه اقتصادی اوراسیا، سیستم یادشده نقش سکوی مبادله اطلاعات الکترونیکی را برای تمامی فعالان حاضر در بازار اتحادیه اقتصادی اوراسیا صرف‌نظر از کشورهای مبدأ آن‌ها دارد.

اتحادیه اقتصادی اوراسیا همچنین مفهوم تعامل اطلاعات مرزی را تدوین کرد که چارچوب حقوقی مبادله اطلاعات در میان فعالان حاضر در بازار اتحادیه یادشده را تعیین می‌کند و می‌تواند به‌عنوان سکویی برای توسعه بازار خدمات اطلاعات در آینده مورداستفاده قرار گیرد.

بازارهای بخشی واحد

سال 2019 شاهد تصویب مفهوم تشکیل بازار مالی مشترک اتحادیه اقتصادی اوراسیا بود که شامل دسترسی آزاد متقابل به بازارهای ملی برای نهادهای بانکی و مالی است. این مفهوم، رقابت در زمینه خدمات بانکی و بازارهای بیمه‌ای را تقویت کرده، مجموعه‌ای از خدمات مالی در دسترس را توسعه داده و جابجایی سرمایه و سرمایه‌گذاری را ترغیب خواهد کرد.

پیچیدگی و مقیاس اصلاحات لازم برای ایجاد سیستم بازارهای بانکی و بیمه‌ای مشترک مستلزم دوره آماده‌سازی طولانی به‌منظور هماهنگی، ساده‌سازی و همسان‌سازی معیارها، استاندارد ساختن شاخص‌ها برای تضمین ثبات در بخش‌های مالی و بیمه‌ای و نیز چارچوب قانون‌گذاری تا سال 2025 است.

انرژی؛ به‌عنوان بخش مهم

مدل انتقالی بازار انرژی مشترک در اتحادیه اقتصادی اوراسیا معرفی شده است. مفهوم بازار انرژی یکپارچه این است که مذاکرات بر سر پیمان اتحادیه اقتصادی اوراسیا وقتی در دست انجام بود، ایجاد بازار مشترک واحد برای همه انواع منابع انرژی جهت ایجاد فرمت بازار مشترک حذف شد که هدفی عینی برای یکپارچگی بخش انرژی بود.

بازار انرژی واحدِ اتحادیه اقتصادی اوراسیا مستلزم قیمت‌گذاری آزاد انرژی و انتقال انرژی با استفاده از مکانیسم‌هایی همچون استفاده از مجموعه قیمت‌های توافقی برای قراردادهای بلندمدت بین شرکت‌های مستقل است.

تجارت با استفاده از سیستم الکترونیکی برای مبادله قراردادها با بهره‌گیری از سیستم اطلاعات واحد قابل‌دسترسی برای تمامی عمده‌فروشان بازار سازمان‌دهی می‌شود. البته فقط سازمان‌های مجاز می‌توانند معاملات بلندمدت منعقد کنند و حجم انرژی مازاد برای فروش را تعیین نمایند.

قبل از معرفی بازار انرژی، محدودیت‌های قیمت بالا و پایین برای برق مازاد و تعرفه‌های خدمات قرار است در محدوده قیمت‌های داخلی تنظیم شوند. این امر بدین معنا است که آزادی قیمت‌گذاری انرژی و خدمات از همان ابتدا مطابق با شرایط و محدودیت‌های انحصار بالقوه ملی تولید، منابع، فنی و فناورانه انجام گرفت و بازار مشترک فقط قیمت‌ها را بسته به عرضه و تقاضای فعلی در یک زمان خاص تنظیم می‌کند.

این‌یک فرمت انتقالی برای فعال‌سازی بازار انرژی مشترکِ اتحادیه اقتصادی اوراسیا و به‌طور کامل مناسب مدل یکپارچه‌سازی همکاری تجاری مرزی است که مستلزم حصول اهداف تعیین‌شده برای بازار مشترک با افزایش حجم تجارت و تضمین دسترسی برابر به خدمات و زیرساخت ملی است.

توسعه همگرایی اوراسیا شرایط را برای حفظ رشد نفوذ مثبت فراهم ساخته است. درنتیجه کاربست کدهای تعرفه‌های گمرکی واحد در اتحادیه اقتصادی اوراسیا و توسعه فهرست مقررات فنی که توسط همه اعضا اجرا می‌شود، شرایط وضع‌شده برای بازار کالاها به‌سرعت ساده‌سازی شده و شرایط رقابت برابر برای تمامی کنشگران در بازار مشترک اتحادیه اقتصادی اوراسیا ایجاد شده است.

ساده‌سازی و روان‌سازی مقررات حاکم بر تجارت کالا و خدمات در بازار مشترک اتحادیه اقتصادی اوراسیا در سال 2019، شرایط را برای کاهش اندک در تجارت پولی متقابل در داخل این اتحادیه در مقایسه با کاهش در تجارت خارجی با کشورهای ثالث تضمین کرد. کاهش تجارت دوجانبه در ژانویه لغایت سپتامبر 2019، حدود 3/1 درصد در مقایسه با کاهش 5/2 درصدی تجارت با کشورهای ثالث در سال 2018 بود. ارمنستان (4/6 درصد) و بلاروس (5/3 درصد) رشد مثبت در تجارت متقابل ثبت کردند.

گسترش همکاری تجاری را می‌توان با توسعه دایره شرکا در رژیم همکاری اقتصادی ترجیحی محقق ساخت. در سال 2019، اتحادیه اقتصادی اوراسیا تلاش خود را برای توسعه همکاری بین‌المللی ادامه داد. به‌عنوان‌مثال می‌توان به موافقت‌نامه همکاری تجاری و اقتصادی بین اتحادیه یادشده و جمهوری خلق چین اشاره کرد که در سال 2019، لازم‌الاجرا شد. موافقت‌نامه همکاری با صربستان و سنگاپور، یادداشت تفاهم همکاری با اندونزی و اعلامیه شراکت با اتحاد پاسیفیک منعقد شد. همچنین مذاکرات با اتحادیه آفریقا، بنگلادش، آرژانتین، کمیسیون اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل متحد برای آسیا و سازمان جهانی مالکیت معنوی بر سر موافقت‌نامه‌های شراکت آغاز شد.