بحران شدید دیپلماتیک که مقامات آنکارا را در برابر برخی کشورهای اروپایی قرار داده است، این سوال را دوباره مطرح کرده است: آیا ترکیه شایستگی ورود به اتحادیه اروپا را دارد؟ ماه به ماه و روز به روز این کشور از قاره اروپا و ارزش هایش فاصله می گیرد. از زمان تلاش برای کودتای ناموفق در تابستان گذشته تا کنون تغییر خط مشی استبدادی اردوغان حتی شدت یافته است. زندان ها به همان سرعت بسته شدن روزنامه ها پر شده اند. نقض حقوق بشر افزایش یافته است. همه پرسی قانون اساسی که از سوی اردوغان برای تقویت قدرت خود و فراهم کردن امکان باقی ماندن در مقام ریاست جمهوری تا سال ۲۰۲۹ تدارک یافته است، نیز دمکراسی را که تا کنون کاملاً اجرا نشده است، تضعیف می کند.
آیا تیرگی اخیر روابط بین بروکسل و آنکارا آخرین رشته هایی که ترکیه را به قاره اروپا متصل می کند، قطع می کند؟ آیا اتحادیه اروپا می تواند توهین های اردوغان مبنی بر نسبت دادن «فاشیسم» یا «نازیسم» به هلند و آلمان و متهم کردن آنگلا مرکل در روز دوشنبه به «حمایت از تروریسم» را نادیده بگیرد؟ آیا اتحادیه اروپا می تواند بپذیرد که رئیس جمهور مستبد یک کشور خارجی وزرایش را برای مبارزات انتخاباتی به سرزمین های دمکراتیک آن اعزام کند؟ آیا اتحادیه می تواند در برابر تهدیدهای آنکارا بر ضد یکی از اعضایش، هلند، که اردوغان سوگند یاد کرده که «انتقام خواهد گرفت»، سکوت کند؟
اروپا مجبور است از کشورهایی که ترکیه با آنها بدرفتاری کرده است، حمایت کند، مگر در مواردی که اصول و ارزش هایش به خطر بیفتد. وانگهی لغزش کلامی رئیس جمهور ترکیه می تواند اتحادیه اروپا را وادار کند اختلافی را که در حال حاضر بین اتحادیه اروپا و آنکارا وجود دارد، تایید کند. ولفگانگ شوئبله، وزیر دارایی آلمان، می گوید که ترکیه «پایه و اساس پیشرفت در همکاری را از بین برده است.»
در بروکسل، اتحادیه اروپا و ناتو دعوت به آرامش کردند. اتحادیه اروپا از مقامات آنکارا خواست تا از هر گونه «اظهارات مبالغه آمیز» اجتناب کنند. دبیرکل ناتو از مقامات ترکیه خواست با متحدان در سوریه و عراق همکاری کنند. اما سخنان آرامش بخش این دو سازمان هیچ تاثیری بر مقامات آنکارا نگذاشت.
برعکس عمر چلیک، وزیر ترکیه در امور اتحادیه اروپا، «تجدید نظر» در توافق بر سر مهاجران با اتحادیه اروپا را مطرح کرد. پیمان مهاجرت امکان پایان دادن به مهاجرت غیرقانونی به اروپا را فراهم کرد. اما آنکارا به محض به وجود آمدن هر اختلافی با بروکسل اخاذی و تهدید می کند که این توافق را زیر سوال خواهد برد. مدت مدیدی است که باز کردن و بستن «سوپاپ مهاجران» که اردوغان کنترل می کند، به وی امکان می دهد تا انتقادات در مورد نقض دمکراسی و حقوق بشر را سرکوب کند.
روز دوشنبه اتحادیه اروپا تلاش کرد تصویر واحدی ارائه دهد.آنگلا مرکل نخستین عضوی بود که «حمایت کامل و همبستگی خود» را از هلند ابراز نمود. اما فدریکا موگرینی، رئیس دستگاه دیپلماسی اروپا، ممنوعیت یا عدم ممنوعیت گردهم آیی های انتخاباتی وزرای ترکیه در اروپا را جزء اختیارات ملی کشورهای عضو دانست.
انتقاد از موضع فرانسه
فرانسه با اجازه دادن به وزیر امور خارجه ترکیه برای سفر به متز در موزل، اختلاف خود را نشان داد. اکثر کشورهای دیگر اروپایی همچون آلمان، دانمارک، سوئد یا سوئیس در رویارویی با این مشکل، تصمیم گرفتند این گرد هم آیی ها را ممنوع کنند یا به تعویق اندازند. مخالفان از تصمیم پاریس به شدت انتقاد کردند و آنچه را که «نقض همبستگی اروپا» و «ضمانت» برای رژیم اردوغان توصیف شد، محکوم کردند. مخالفان ابراز تاسف می کنند که پاریس با مجوز دادن به گردهم آیی انتخاباتی طرفداری از اردوغان، همبستگی با دیگر کشورهای اروپایی را از دست داد.
ژان مارک ارو، وزیر امور خارجه فرانسه، با بیان این مطلب که اظهارات اردوغان «غیرقابل قبول» بود، تلاش کرد اعتباری برای خود کسب کند. اما احتمالاً برای بازگرداندن وحدت اروپا در خصوص ترکیه و نیز برای حفظ این توهم برای مدت بیشتر که حتی ترک ها نیز آن را باور نمی کنند، به این اظهارات بیشتر نیاز است. در حال حاضر اروپا بهای تعلل هایش را می پردازد و با تناقضاتش در برابر ترکیه روبرو است. یک دیپلمات فرانسوی توضیح می دهد: «ما در حال از دست دادن ترک ها هستیم. آنها با سرعت بسیار زیادی به شرق روی می آورند. شاید زمان آن رسیده است که تصمیم بگیریم.»

منبع: اداره کل رسانه های خارجی وزارت فرهنگ وارشاد اسلامی