شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر اخیر رئیسجمهور آمریکا به چین از جنبههای مختلف حائز اهمیت است؛ چرا که چین به عنوان دومین قدرت اقتصادی جهان و یک اقتصاد رو به رشد شناخته میشود. همچنین چینیها در زمینههای مختلف، از جمله بخشهای فضایی، هوش مصنوعی و صنایع نظامی در حال پیشرفت هستند؛ به گونهای که در بخش نظامی، در حالی که پیشتر فاقد ناو هواپیمابر بودند، اکنون سومین ناو هواپیمابر خود را در اختیار دارند. از سوی دیگر، آمریکا به عنوان یک ابرقدرت، چین را همواره به عنوان رقیب خود نگریسته است و اکنون نیز به عنوان رقیب خود میبیند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر اخیر رئیسجمهور آمریکا به چین از جنبههای مختلف حائز اهمیت است؛ چرا که چین به عنوان دومین قدرت اقتصادی جهان و یک اقتصاد رو به رشد شناخته میشود. همچنین چینیها در زمینههای مختلف، از جمله بخشهای فضایی، هوش مصنوعی و صنایع نظامی در حال پیشرفت هستند؛ به گونهای که در بخش نظامی، در حالی که پیشتر فاقد ناو هواپیمابر بودند، اکنون سومین ناو هواپیمابر خود را در اختیار دارند. از سوی دیگر، آمریکا به عنوان یک ابرقدرت، چین را همواره به عنوان رقیب خود نگریسته است و اکنون نیز به عنوان رقیب خود میبیند.
راز زیمت در یادداشتی که وبسایت شورای آتلانتیک آن را منتشر کرد، نوشت: اگرچه رهبران ایران شرایط سخت اقتصادی و اجتماعی شهروندان ایران را نادیده نگرفتهاند، اما درهرصورت محدودیتهای داخلی سیاست ایران را تحت تأثیر قرار داده و مقامات تهران را بر آن داشته است تا افکار عمومی را مدنظر قرار داده و سیاست خود را با واقعیات متغیر تعدیل کنند. حتی زمانی که رهبران ایران مجبور به تصمیمگیریهای راهبردی و تغییر سیاست خویش بودهاند، اقتصاد تنها یکی از عوامل متعدد محسوب شده و لزوماً مهمترین آنها نبوده است.
درمجموع اگرچه تحریمها نقش قابلتوجهی در تصمیم تهران برای امضای توافق هستهای داشته است، اما نمیتوان این تغییر جهت سیاسی را صرفاً با عوامل اقتصادی توجیه کرد. بلکه باید تحولات ایجادشده در فضای سیاسی ایران و دستاوردهای فنی در برنامه هستهای جمهوری اسلامی را نیز مدنظر قرار داد. در حوزه سیاسی، انتخاب حسن روحانی فرصتی برای تغییر در سیاست ایران ایجاد کرد و انتقال مسئولیت مذاکرات هستهای از شورای عالی امنیت ملی به وزیر امور خارجه، محمدجواد ظریف، به مذاکرات شتاب بخشید که درنهایت، دو سال بعد به توافق منجر شد. در حوزه هستهای، ایران تا سال 2012 به پیشرفت چشمگیری دستیافت، بهطوریکه این کشور توانست بخشهایی از برنامه خود را موقتاً تعلیق سازد و همزمان مؤلفههای اساسی، نظیر تداوم تحقیق و توسعه تحت محدودیت خاص را حفظ کند و زیرساختهای هستهای داخلی خود را نگه دارد.
طی دو دهه اخیر، علیرغم محدودیتهای زیاد اقتصادی، ایران اهداف راهبردی خود در خصوص برنامه هستهای، توسعه موشکهای دوربرد و فعالیتهای منطقهای را دنبال کرده است. این کشور حمایت از مقاومت در سوریه را افزایش داده، در مبارزه علیه داعش در عراق مشارکت قابلتوجهی داشته و علیرغم تحریمها و شرایط بد اقتصادی به حمایت از گروه شبهنظامی حزبالله لبنان ادامه داده است.
اولویتهای ایران بازتابی از باور مسئولان ردهبالای ایران است که معتقد هستند توانمندیهای راهبردی ایران بهویژه برنامه هستهای و موشکهای دوربرد این کشور، برای تضمین بقای نظام ضروری است. تصمیم آمریکا به خروج از برجام نیز صرفاً باعث تقویت این باور شده است که آمریکا قابلاعتماد نیست و واشنگتن از برنامه هستهای صرفاً بهعنوان دستاویزی برای تضعیف ایران و پیشبرد هدف دیرینه خود برای تغییر نظام استفاده میکند.
یقیناً رهبری ایران نیز از وخامت شرایط اقتصادی شهروندان ایران آگاه است اما وی معتقد است که راهحل این بحران تنها در «اقتصاد مقاومتی» است. ایشان این ادعا را رد میکنند که مشکلات اقتصادی ایران ناشی از تحریمهای آمریکا بوده و ایران برای رفع این مشکلات باید از دستورات غربیها اطاعت کند. ضمن آنکه ازنظر ایشان، بازگشت کنترل نشده شرکتهای خارجی به بازار ایران ممکن است جامعه ایران را در معرض نفوذ سیاسی و فرهنگی غرب قرار دهد.
درنتیجه، تحولات آتی موجب ناامیدی کسانی خواهد شد که معتقدند تشدید تحریمهای اقتصادی بهتنهایی ایران را به تغییر سیاست خارجی خود وادار خواهد کرد.
0 Comments