شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
ایوان اِی. فیگنبام در مطلبی که بنیاد کارنگی منتشر کرد، نوشت: آمریکا و چین از زمان آغاز و برقراری روابط در سال 1972، درگیر رقابتهای امنیتی و ایدئولوژیکی بودهاند. وقتی که دو کشور در دهه 1990 شروع به مبادله کالا، سرمایه، فناوری و سفرهای مردمی در مقیاس زیاد کردند، برخی از دغدغههای امنیتی و سیاسی را کنار گذاشتند و اجازه دادند نیروی همگرایی اقتصادی به پیش برود.
آمریکا و چین که طی بیست و پنج سال گذشته پیشتاز جهانیشدن اقتصاد جهانی بودهاند، در برقراری و تقویت همکاری و اقدام جمعی برای مقابله با بحران بهداشت جهانی ناشی از همهگیری ویروس کرونا ناکام بودهاند. این دو کشور بجای اقدام جمعی، تا حد امکان به رقابت روی آورده و شیوع ویروس کرونا را از دریچه رقابت ژئوپلیتیکی نگاه میکنند، ضمن اینکه قصد و توان یکدیگر را زیر سوال میبرند.
هماهنگی در میان رقابت
سابقه مناسبات دو کشور نشان میدهد که آمریکا از بسیاری از نگرانیهای خود در باره نظام سیاسی چین در تلاشی برای تضمین همگرایی بیشتر و انزوای کمتر این کشور دست کشیده بود. اما اکنون که چین از حیث اقتصادی بسیار قوی شده است، واشنگتن ناچاراً دست از برخی نگرانیهایش درباره پکن کشیده است.
از سوی دیگر چین بسیار خرسند بود که از دانش و فناوری آمریکا بهره میگیرد. بعلاوه، پکن به شهروندانش اجازه داد برای تحصیل به خارج از کشور، ازجمله به آمریکا سفر کنند.
چین خیلی زود به تقاضای بینالمللی برای رشد اقتصادی و اشتغال بیشتر در بخش تولیدات وابسته شد. این کشور برای خروج از بحران فعلی همچنان باید وابسته به تقاضای بینالمللی باشد. چین علیرغم جاهطلبیهای گسترده و برنامه چنددههای برای جذب و بومی کردن هرچه بیشتر فناوریهای خارجی، مجبور بوده است برای دستیابی به همان فناوریای که امیدوار است بومی سازی کند، مرزهای خود را باز بگذارد.
چین علیرغم برنامه جذب حداکثری فناوری خارجی و بومیسازی آن، همچنان مجبور بود مرزهای کشورش را به روی خارجیان باز بگذارد. پکن به دنبال تبدیل فناوریهای خارجی به فناوری چینی است و فعالیت فزایندهای برای انتقال فناوری، ازجمله بیوتکنولوژی و تجهیزات دارویی و پزشکی انجام داده است. انتقال فناوری به چین، یکی از شروط فعالیت شرکتهای خارجی در چین یا عقد قرارداد است.
با این سابقه، چین و آمریکا در مجموعه مهمی از موضوعات، بهویژه در زمان بحران هماهنگی انجام دادهاند:
اما در بحران فعلی و در جریان پاندمی ویروس کرونا، هیچ همکاری و هماهنگی میان دو کشور وجود ندارد.
ورود به رقابت
تلویزیون دولت چین اعلام داشت که آمریکا خودش منبع انتشار ویروس کرونا و ورود این ویروس به چین بوده است. دیگر رسانههای چینی بهطور ضمنی آمریکا را به استفاده از زنجیره عرضه زیست پزشکی تهدید کردهاند و اینکه آمریکا را به جهنمی از ویروس کرونا تبدیل خواهند کرد.
سفیر چین در آمریکا از این مطالب فاصله گرفت، اما این بیانیهها اثرات تخریبی خود را بجای گذاشت و مانع از شکلگیری هرگونه همکاری با چین در بخش بهداشت عمومی، بهویژه برای مقابله با همهگیری ویروس کرونا شده است. ویلبور راس، وزیر بازرگانی آمریکا پیروزمندانه گفت درگیری چین با همهگیری ویروس کرونا میتواند بازگشت مشاغل در آمریکا را تسریع کند.
دلیل تکرار نشدن مجموعه همکاری و هماهنگی قبلی در سالهای دهه 2010، بین چین و آمریکا برای مقابله با همهگیری ویروس کرونا نتیجه پویاییهای چندگانه است:
نتیجه این عدم هماهنگی بین آمریکا و چین برای مقابله با ویروس کرونا این است که رقابتهای امنیتی به تعاملات طرفین، ازجمله همگرایی اقتصادی، تحقیقات علمی مهم، جلوگیری از عفونتهای بیماریزا و درمان آسیب زده است.
معمای جهانی
تنشهای فعلی سوال دشواری برای بقیه جهان مطرح میسازد که آمریکا و چین دست به چه اقدامی خواهند زد.
واشنگتن برای سازماندهی و پیشبرد واکنش جهانی به بحران بهداشتی و اقتصادی کمکی نکرده است. بحران همهگیری ویروس کرونا از جنگ جهانی دوم تاکنون بیسابقه بوده است. آمریکا و چین نهادهای بینالمللی و ابزارهای بینالمللی مالی و بهداشتی را بسیج نکردهاند. این امر موجب شده تا کشورها به تنهایی برای مقابله با همهگیری ویروس کرونا تلاش کنند.
0 Comments