شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: « کمبود نفت در نتیجه جنگ ایران فرصتی منحصر به فرد برای فیلیپین، به عنوان ریاست آ.سه.آن است تا با چین در خصوص قانون دریای جنوبی چین پیشرفت حاصل کند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحرک تازه برخی اعضای شورای همکاری خلیج فارس برای حضور فعالتر در ترتیبات امنیتی ناتو را نباید بهعنوان یک چرخش ناگهانی یا تغییر بنیادین در سیاست خارجی این کشورها تفسیر کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تنگه هرمز از یک گذرگاه انرژی به ابزاری ژئوپلیتیک بدل شده و اذعان ناخواسته غرب به توانایی ایران در ایجاد اختلال در آن، بازدارندگی تهران را تثبیت کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: از زمان سرنگونی معمر قذافی، رهبر سابق لیبی در سال 2011، لیبی گرفتار خشونت بین نیروهای رقیب، شبهنظامیان و گروههای بهاصطلاح جهادی بوده است. تلاشهای سازمان ملل برای پیشبرد صلح شکستخورده و بازیگران خارجی زیادی وارد صحنه شده و به حمایت از جناحهای مختلف پرداختهاند بهزعم اینکه آینده لیبی برای اهداف اقتصادی و امنیتی آنها حیاتی است.
شورای راهبردی آنلاین- یادداشت: برای تحلیل آثار مثبت و منفی بیماری کووید19 بر ملتهای مختلف جوامع را باید به دودسته جوامع مرفه و غیر مرفه و همزمان چگونگی رویکرد سران کشورها تقسیم کرد.
قاسم محبعلی – مدیرکل پیشین خاورمیانه وزارت خارجه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تأثیر کرونا بر روابط آمریکا و اروپا، اتحاد دوباره فلسطینیها در برابر الحاق کرانه باختری، علت بروز جنگ سرد میان چین و آمریکا، علت خروج سیاست خارجی از مذاکرات برگزیت، آینده انرژی پاک اروپا، رویکرد دفاعی جدید اتحادیه اروپا در برابر چین، گامهای بعدی در لیبی و گرم شدن روابط ترکیه و قطر ازجمله برجستهترین موضوعات موردتوجه اندیشکدههای خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: با وجود تداوم برخی همکاریهای اقتصادی میان ترکیه با عربستان و امارات، اما در حوزه سیاسی و امنیتی، در آینده چالشهای جدی پیش روی این کشورها قرار خواهد گرفت.
داود احمدزاده – کارشناس مسائل خاورمیانه
شورای راهبردی آنلاین: قدردانی ترامپ از پلیس بخاطر سرکوب معترضان، درگذشت دبیرکل پیشین جنبش اسلامی فلسطین در لبنان، آمادگی دوحه برای گفتگوی بدون پیش شرط، برائت بوش پسر از ترامپ در انتخابات۲۰۲۰، گسترش دامنه اعتراضات ضدنژادپرستی به شهرهای مختلف آمریکا، تشکیل کابینه امنیتی جداگانه نتانیاهو و گانتز برای مقابله با ایران، تاکید ترکیه بر حل بحران لیبی از طریق گفتگو، موافقت اوپک پلاس با تمدید یک ماهه کاهش تولید نفت، خودداری ژاپن از امضای بیانیه انتقادی آمریکا و انگلیس علیه چین، شروط عربستان برای ازسرگیری روابط ۴ کشور عربی با قطر و افزایش چشمگیر قیمت نفت از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین: اختلاف نظر ترامپ و وزیر دفاع در استفاده از ارتش برای کنترل معترضان، واکنش چین به بریتانیا درباره پذیرش هنگ کنگیها، خودداری تشکیلات خودگردان از دریافت درآمدهای مالیاتی از اسرائیل، پیوستن رییس مجلس نمایندگان آمریکا به جمع تظاهرکنندگان، دیدار مقامات بلندپایه لیبی با وزیر خارجه روسیه در مسکو، واکنش دمشق به تشدید تحریم های آمریکا علیه سوریه، اقدام جدید آمریکا برای سرکوب رسانههای چین، تلاش ترامپ برای حل بحران قطر جهت کاهش پروازها از آسمان ایران، تهدید کره شمالی به خروج از توافقنامه نظامی با کره جنوبی، برچسب نژادپرستی توئیتر به ترامپ، ارسال جنگنده میگ ۲۹ روسیه به سوریه و معرفی ترامپ به عنوان تهدیدی برای قانون اساسی آمریکا توسط جیمز متیس از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین: سخنرانی رهبر معظم انقلاب به مناسبت سالروز ارتحال امام خمینی (ره)، تاکید پمپئو بر تمدید تحریم تسلیحاتی ایران، ورود آخرین نفتکش ایران به سواحل ونزوئلا، هشدار اتحادیه اروپا نسبت به استفاده از خشونت بیشتر در آمریکا، دیدار وزیر نیرو ایران با نخست وزیر عراق، انتقاد بایدن از ترامپ درباره استفاده از خشونت علیه معترضان، ادامه وساطت کویت برای حل بحران خلیج فارس، تأکید حزبالله بر شکست قانون «سزار»، مخالفت ترکیه با هرگونه توافقی در مدیترانه شرقی بدون حضور آنکارا، رد گزارش سازمان ملل درباره همکاری با القاعده توسط طالبان، دستور واشنگتن به نتانیاهو برای توقف طرح الحاق کرانه باختری، مخالفت اتحادیه اروپا با الحاق روسیه به گروه هفت و تعویق فسخ پیمان دفاعی فیلیپین با آمریکا از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: در طول سالیان گذشته، فعالان سیاست خارجی منطقه خلیج (فارس) آمریکا را یگانه شریک راهبردی معتبر برای خود تصور میکردند، اما واقعیتهای جدید اکنون این عقل متعارف را به چالش میکشد که آمریکا یگانه شریک معتبر این منطقه است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: طبق توافق صورت گرفته میان آمریکا و طالبان در اسفند سال 1398، روند خروج نظامیان آمریکایی از افغانستان آغاز شده و تا اواسط تیر ماه (ژوئیه 2020) تعداد نیروهای رزمی آمریکا به 8600 نفر خواهد رسید. این اتفاق در شرایطی در حال وقوع است که قرارداد دوجانبه امنیتی آمریکا و دولت افغانستان کماکان پابرجا و از اعتبار گذشته برخوردار است. ضمن آنکه در ماههای گذشته اقدامات گروههای تروریستی در افغانستان کاهش نیافته، بلکه علاوه بر حملات بهاری طالبان، اقدامات تروریستی داعش در افغانستان همچون گذشته از میان مردم مظلوم این کشور قربانی می¬گیرد و فضای ناامنی نسبت به گذشته تغییر محسوسی پیدا نکرده است. خروج نیروهای امریکا از افغانستان اگرچه امری مهم و ضروریست لیکن با توجه به کوتاهی و قصور آنها در انجام تعهداتشان به ویژه در زمینه آموزش نیروهای افغانستانی، ممکن است پیامدهای قابل توجهی بر آینده این کشور و منطقه داشته باشد که بایستی مسئولیت عواقب آن را پذیرفته و خسارت آن رابپردازند.
سید مصطفی هاشمی – کارشناس مسائل افغانستان
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: موقعیتهای خوب اقتصادی لیبی باعث شده است تا دولتهای اروپایی نیز در رقابتهای خود برای سیطره بر لیبی وارد مناقشهای جدی با یکدیگر شوند و هر یک بهصورت پنهان و آشکار از یکی از طرفهای درگیر در لیبی حمایت کنند یا همانند دولت لندن از طریق دستنشاندگان خود در دنیای عرب و بهکارگیری ارتجاع عربی به نیابت از خود، در درگیریهای جاری لیبی نقشی پررنگ ایفا کنند.
جعفر قنادباشی – کارشناس مسائل خاورمیانه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: « کمبود نفت در نتیجه جنگ ایران فرصتی منحصر به فرد برای فیلیپین، به عنوان ریاست آ.سه.آن است تا با چین در خصوص قانون دریای جنوبی چین پیشرفت حاصل کند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحرک تازه برخی اعضای شورای همکاری خلیج فارس برای حضور فعالتر در ترتیبات امنیتی ناتو را نباید بهعنوان یک چرخش ناگهانی یا تغییر بنیادین در سیاست خارجی این کشورها تفسیر کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تنگه هرمز از یک گذرگاه انرژی به ابزاری ژئوپلیتیک بدل شده و اذعان ناخواسته غرب به توانایی ایران در ایجاد اختلال در آن، بازدارندگی تهران را تثبیت کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: از زمان سرنگونی معمر قذافی، رهبر سابق لیبی در سال 2011، لیبی گرفتار خشونت بین نیروهای رقیب، شبهنظامیان و گروههای بهاصطلاح جهادی بوده است. تلاشهای سازمان ملل برای پیشبرد صلح شکستخورده و بازیگران خارجی زیادی وارد صحنه شده و به حمایت از جناحهای مختلف پرداختهاند بهزعم اینکه آینده لیبی برای اهداف اقتصادی و امنیتی آنها حیاتی است.
شورای راهبردی آنلاین- یادداشت: برای تحلیل آثار مثبت و منفی بیماری کووید19 بر ملتهای مختلف جوامع را باید به دودسته جوامع مرفه و غیر مرفه و همزمان چگونگی رویکرد سران کشورها تقسیم کرد.
قاسم محبعلی – مدیرکل پیشین خاورمیانه وزارت خارجه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تأثیر کرونا بر روابط آمریکا و اروپا، اتحاد دوباره فلسطینیها در برابر الحاق کرانه باختری، علت بروز جنگ سرد میان چین و آمریکا، علت خروج سیاست خارجی از مذاکرات برگزیت، آینده انرژی پاک اروپا، رویکرد دفاعی جدید اتحادیه اروپا در برابر چین، گامهای بعدی در لیبی و گرم شدن روابط ترکیه و قطر ازجمله برجستهترین موضوعات موردتوجه اندیشکدههای خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: با وجود تداوم برخی همکاریهای اقتصادی میان ترکیه با عربستان و امارات، اما در حوزه سیاسی و امنیتی، در آینده چالشهای جدی پیش روی این کشورها قرار خواهد گرفت.
داود احمدزاده – کارشناس مسائل خاورمیانه
شورای راهبردی آنلاین: قدردانی ترامپ از پلیس بخاطر سرکوب معترضان، درگذشت دبیرکل پیشین جنبش اسلامی فلسطین در لبنان، آمادگی دوحه برای گفتگوی بدون پیش شرط، برائت بوش پسر از ترامپ در انتخابات۲۰۲۰، گسترش دامنه اعتراضات ضدنژادپرستی به شهرهای مختلف آمریکا، تشکیل کابینه امنیتی جداگانه نتانیاهو و گانتز برای مقابله با ایران، تاکید ترکیه بر حل بحران لیبی از طریق گفتگو، موافقت اوپک پلاس با تمدید یک ماهه کاهش تولید نفت، خودداری ژاپن از امضای بیانیه انتقادی آمریکا و انگلیس علیه چین، شروط عربستان برای ازسرگیری روابط ۴ کشور عربی با قطر و افزایش چشمگیر قیمت نفت از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین: اختلاف نظر ترامپ و وزیر دفاع در استفاده از ارتش برای کنترل معترضان، واکنش چین به بریتانیا درباره پذیرش هنگ کنگیها، خودداری تشکیلات خودگردان از دریافت درآمدهای مالیاتی از اسرائیل، پیوستن رییس مجلس نمایندگان آمریکا به جمع تظاهرکنندگان، دیدار مقامات بلندپایه لیبی با وزیر خارجه روسیه در مسکو، واکنش دمشق به تشدید تحریم های آمریکا علیه سوریه، اقدام جدید آمریکا برای سرکوب رسانههای چین، تلاش ترامپ برای حل بحران قطر جهت کاهش پروازها از آسمان ایران، تهدید کره شمالی به خروج از توافقنامه نظامی با کره جنوبی، برچسب نژادپرستی توئیتر به ترامپ، ارسال جنگنده میگ ۲۹ روسیه به سوریه و معرفی ترامپ به عنوان تهدیدی برای قانون اساسی آمریکا توسط جیمز متیس از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین: سخنرانی رهبر معظم انقلاب به مناسبت سالروز ارتحال امام خمینی (ره)، تاکید پمپئو بر تمدید تحریم تسلیحاتی ایران، ورود آخرین نفتکش ایران به سواحل ونزوئلا، هشدار اتحادیه اروپا نسبت به استفاده از خشونت بیشتر در آمریکا، دیدار وزیر نیرو ایران با نخست وزیر عراق، انتقاد بایدن از ترامپ درباره استفاده از خشونت علیه معترضان، ادامه وساطت کویت برای حل بحران خلیج فارس، تأکید حزبالله بر شکست قانون «سزار»، مخالفت ترکیه با هرگونه توافقی در مدیترانه شرقی بدون حضور آنکارا، رد گزارش سازمان ملل درباره همکاری با القاعده توسط طالبان، دستور واشنگتن به نتانیاهو برای توقف طرح الحاق کرانه باختری، مخالفت اتحادیه اروپا با الحاق روسیه به گروه هفت و تعویق فسخ پیمان دفاعی فیلیپین با آمریکا از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: در طول سالیان گذشته، فعالان سیاست خارجی منطقه خلیج (فارس) آمریکا را یگانه شریک راهبردی معتبر برای خود تصور میکردند، اما واقعیتهای جدید اکنون این عقل متعارف را به چالش میکشد که آمریکا یگانه شریک معتبر این منطقه است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: طبق توافق صورت گرفته میان آمریکا و طالبان در اسفند سال 1398، روند خروج نظامیان آمریکایی از افغانستان آغاز شده و تا اواسط تیر ماه (ژوئیه 2020) تعداد نیروهای رزمی آمریکا به 8600 نفر خواهد رسید. این اتفاق در شرایطی در حال وقوع است که قرارداد دوجانبه امنیتی آمریکا و دولت افغانستان کماکان پابرجا و از اعتبار گذشته برخوردار است. ضمن آنکه در ماههای گذشته اقدامات گروههای تروریستی در افغانستان کاهش نیافته، بلکه علاوه بر حملات بهاری طالبان، اقدامات تروریستی داعش در افغانستان همچون گذشته از میان مردم مظلوم این کشور قربانی می¬گیرد و فضای ناامنی نسبت به گذشته تغییر محسوسی پیدا نکرده است. خروج نیروهای امریکا از افغانستان اگرچه امری مهم و ضروریست لیکن با توجه به کوتاهی و قصور آنها در انجام تعهداتشان به ویژه در زمینه آموزش نیروهای افغانستانی، ممکن است پیامدهای قابل توجهی بر آینده این کشور و منطقه داشته باشد که بایستی مسئولیت عواقب آن را پذیرفته و خسارت آن رابپردازند.
سید مصطفی هاشمی – کارشناس مسائل افغانستان
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: موقعیتهای خوب اقتصادی لیبی باعث شده است تا دولتهای اروپایی نیز در رقابتهای خود برای سیطره بر لیبی وارد مناقشهای جدی با یکدیگر شوند و هر یک بهصورت پنهان و آشکار از یکی از طرفهای درگیر در لیبی حمایت کنند یا همانند دولت لندن از طریق دستنشاندگان خود در دنیای عرب و بهکارگیری ارتجاع عربی به نیابت از خود، در درگیریهای جاری لیبی نقشی پررنگ ایفا کنند.
جعفر قنادباشی – کارشناس مسائل خاورمیانه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: از زمان سرنگونی معمر قذافی، رهبر سابق لیبی در سال 2011، لیبی گرفتار خشونت بین نیروهای رقیب، شبهنظامیان و گروههای بهاصطلاح جهادی بوده است. تلاشهای سازمان ملل برای پیشبرد صلح شکستخورده و بازیگران خارجی زیادی وارد صحنه شده و به حمایت از جناحهای مختلف پرداختهاند بهزعم اینکه آینده لیبی برای اهداف اقتصادی و امنیتی آنها حیاتی است.
شورای راهبردی آنلاین- یادداشت: برای تحلیل آثار مثبت و منفی بیماری کووید19 بر ملتهای مختلف جوامع را باید به دودسته جوامع مرفه و غیر مرفه و همزمان چگونگی رویکرد سران کشورها تقسیم کرد.
قاسم محبعلی – مدیرکل پیشین خاورمیانه وزارت خارجه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تأثیر کرونا بر روابط آمریکا و اروپا، اتحاد دوباره فلسطینیها در برابر الحاق کرانه باختری، علت بروز جنگ سرد میان چین و آمریکا، علت خروج سیاست خارجی از مذاکرات برگزیت، آینده انرژی پاک اروپا، رویکرد دفاعی جدید اتحادیه اروپا در برابر چین، گامهای بعدی در لیبی و گرم شدن روابط ترکیه و قطر ازجمله برجستهترین موضوعات موردتوجه اندیشکدههای خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: با وجود تداوم برخی همکاریهای اقتصادی میان ترکیه با عربستان و امارات، اما در حوزه سیاسی و امنیتی، در آینده چالشهای جدی پیش روی این کشورها قرار خواهد گرفت.
داود احمدزاده – کارشناس مسائل خاورمیانه
شورای راهبردی آنلاین: قدردانی ترامپ از پلیس بخاطر سرکوب معترضان، درگذشت دبیرکل پیشین جنبش اسلامی فلسطین در لبنان، آمادگی دوحه برای گفتگوی بدون پیش شرط، برائت بوش پسر از ترامپ در انتخابات۲۰۲۰، گسترش دامنه اعتراضات ضدنژادپرستی به شهرهای مختلف آمریکا، تشکیل کابینه امنیتی جداگانه نتانیاهو و گانتز برای مقابله با ایران، تاکید ترکیه بر حل بحران لیبی از طریق گفتگو، موافقت اوپک پلاس با تمدید یک ماهه کاهش تولید نفت، خودداری ژاپن از امضای بیانیه انتقادی آمریکا و انگلیس علیه چین، شروط عربستان برای ازسرگیری روابط ۴ کشور عربی با قطر و افزایش چشمگیر قیمت نفت از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین: اختلاف نظر ترامپ و وزیر دفاع در استفاده از ارتش برای کنترل معترضان، واکنش چین به بریتانیا درباره پذیرش هنگ کنگیها، خودداری تشکیلات خودگردان از دریافت درآمدهای مالیاتی از اسرائیل، پیوستن رییس مجلس نمایندگان آمریکا به جمع تظاهرکنندگان، دیدار مقامات بلندپایه لیبی با وزیر خارجه روسیه در مسکو، واکنش دمشق به تشدید تحریم های آمریکا علیه سوریه، اقدام جدید آمریکا برای سرکوب رسانههای چین، تلاش ترامپ برای حل بحران قطر جهت کاهش پروازها از آسمان ایران، تهدید کره شمالی به خروج از توافقنامه نظامی با کره جنوبی، برچسب نژادپرستی توئیتر به ترامپ، ارسال جنگنده میگ ۲۹ روسیه به سوریه و معرفی ترامپ به عنوان تهدیدی برای قانون اساسی آمریکا توسط جیمز متیس از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین: سخنرانی رهبر معظم انقلاب به مناسبت سالروز ارتحال امام خمینی (ره)، تاکید پمپئو بر تمدید تحریم تسلیحاتی ایران، ورود آخرین نفتکش ایران به سواحل ونزوئلا، هشدار اتحادیه اروپا نسبت به استفاده از خشونت بیشتر در آمریکا، دیدار وزیر نیرو ایران با نخست وزیر عراق، انتقاد بایدن از ترامپ درباره استفاده از خشونت علیه معترضان، ادامه وساطت کویت برای حل بحران خلیج فارس، تأکید حزبالله بر شکست قانون «سزار»، مخالفت ترکیه با هرگونه توافقی در مدیترانه شرقی بدون حضور آنکارا، رد گزارش سازمان ملل درباره همکاری با القاعده توسط طالبان، دستور واشنگتن به نتانیاهو برای توقف طرح الحاق کرانه باختری، مخالفت اتحادیه اروپا با الحاق روسیه به گروه هفت و تعویق فسخ پیمان دفاعی فیلیپین با آمریکا از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: در طول سالیان گذشته، فعالان سیاست خارجی منطقه خلیج (فارس) آمریکا را یگانه شریک راهبردی معتبر برای خود تصور میکردند، اما واقعیتهای جدید اکنون این عقل متعارف را به چالش میکشد که آمریکا یگانه شریک معتبر این منطقه است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: طبق توافق صورت گرفته میان آمریکا و طالبان در اسفند سال 1398، روند خروج نظامیان آمریکایی از افغانستان آغاز شده و تا اواسط تیر ماه (ژوئیه 2020) تعداد نیروهای رزمی آمریکا به 8600 نفر خواهد رسید. این اتفاق در شرایطی در حال وقوع است که قرارداد دوجانبه امنیتی آمریکا و دولت افغانستان کماکان پابرجا و از اعتبار گذشته برخوردار است. ضمن آنکه در ماههای گذشته اقدامات گروههای تروریستی در افغانستان کاهش نیافته، بلکه علاوه بر حملات بهاری طالبان، اقدامات تروریستی داعش در افغانستان همچون گذشته از میان مردم مظلوم این کشور قربانی می¬گیرد و فضای ناامنی نسبت به گذشته تغییر محسوسی پیدا نکرده است. خروج نیروهای امریکا از افغانستان اگرچه امری مهم و ضروریست لیکن با توجه به کوتاهی و قصور آنها در انجام تعهداتشان به ویژه در زمینه آموزش نیروهای افغانستانی، ممکن است پیامدهای قابل توجهی بر آینده این کشور و منطقه داشته باشد که بایستی مسئولیت عواقب آن را پذیرفته و خسارت آن رابپردازند.
سید مصطفی هاشمی – کارشناس مسائل افغانستان
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: موقعیتهای خوب اقتصادی لیبی باعث شده است تا دولتهای اروپایی نیز در رقابتهای خود برای سیطره بر لیبی وارد مناقشهای جدی با یکدیگر شوند و هر یک بهصورت پنهان و آشکار از یکی از طرفهای درگیر در لیبی حمایت کنند یا همانند دولت لندن از طریق دستنشاندگان خود در دنیای عرب و بهکارگیری ارتجاع عربی به نیابت از خود، در درگیریهای جاری لیبی نقشی پررنگ ایفا کنند.
جعفر قنادباشی – کارشناس مسائل خاورمیانه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: « کمبود نفت در نتیجه جنگ ایران فرصتی منحصر به فرد برای فیلیپین، به عنوان ریاست آ.سه.آن است تا با چین در خصوص قانون دریای جنوبی چین پیشرفت حاصل کند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحرک تازه برخی اعضای شورای همکاری خلیج فارس برای حضور فعالتر در ترتیبات امنیتی ناتو را نباید بهعنوان یک چرخش ناگهانی یا تغییر بنیادین در سیاست خارجی این کشورها تفسیر کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تنگه هرمز از یک گذرگاه انرژی به ابزاری ژئوپلیتیک بدل شده و اذعان ناخواسته غرب به توانایی ایران در ایجاد اختلال در آن، بازدارندگی تهران را تثبیت کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: از زمان سرنگونی معمر قذافی، رهبر سابق لیبی در سال 2011، لیبی گرفتار خشونت بین نیروهای رقیب، شبهنظامیان و گروههای بهاصطلاح جهادی بوده است. تلاشهای سازمان ملل برای پیشبرد صلح شکستخورده و بازیگران خارجی زیادی وارد صحنه شده و به حمایت از جناحهای مختلف پرداختهاند بهزعم اینکه آینده لیبی برای اهداف اقتصادی و امنیتی آنها حیاتی است.
شورای راهبردی آنلاین- یادداشت: برای تحلیل آثار مثبت و منفی بیماری کووید19 بر ملتهای مختلف جوامع را باید به دودسته جوامع مرفه و غیر مرفه و همزمان چگونگی رویکرد سران کشورها تقسیم کرد.
قاسم محبعلی – مدیرکل پیشین خاورمیانه وزارت خارجه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تأثیر کرونا بر روابط آمریکا و اروپا، اتحاد دوباره فلسطینیها در برابر الحاق کرانه باختری، علت بروز جنگ سرد میان چین و آمریکا، علت خروج سیاست خارجی از مذاکرات برگزیت، آینده انرژی پاک اروپا، رویکرد دفاعی جدید اتحادیه اروپا در برابر چین، گامهای بعدی در لیبی و گرم شدن روابط ترکیه و قطر ازجمله برجستهترین موضوعات موردتوجه اندیشکدههای خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: با وجود تداوم برخی همکاریهای اقتصادی میان ترکیه با عربستان و امارات، اما در حوزه سیاسی و امنیتی، در آینده چالشهای جدی پیش روی این کشورها قرار خواهد گرفت.
داود احمدزاده – کارشناس مسائل خاورمیانه
شورای راهبردی آنلاین: قدردانی ترامپ از پلیس بخاطر سرکوب معترضان، درگذشت دبیرکل پیشین جنبش اسلامی فلسطین در لبنان، آمادگی دوحه برای گفتگوی بدون پیش شرط، برائت بوش پسر از ترامپ در انتخابات۲۰۲۰، گسترش دامنه اعتراضات ضدنژادپرستی به شهرهای مختلف آمریکا، تشکیل کابینه امنیتی جداگانه نتانیاهو و گانتز برای مقابله با ایران، تاکید ترکیه بر حل بحران لیبی از طریق گفتگو، موافقت اوپک پلاس با تمدید یک ماهه کاهش تولید نفت، خودداری ژاپن از امضای بیانیه انتقادی آمریکا و انگلیس علیه چین، شروط عربستان برای ازسرگیری روابط ۴ کشور عربی با قطر و افزایش چشمگیر قیمت نفت از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین: اختلاف نظر ترامپ و وزیر دفاع در استفاده از ارتش برای کنترل معترضان، واکنش چین به بریتانیا درباره پذیرش هنگ کنگیها، خودداری تشکیلات خودگردان از دریافت درآمدهای مالیاتی از اسرائیل، پیوستن رییس مجلس نمایندگان آمریکا به جمع تظاهرکنندگان، دیدار مقامات بلندپایه لیبی با وزیر خارجه روسیه در مسکو، واکنش دمشق به تشدید تحریم های آمریکا علیه سوریه، اقدام جدید آمریکا برای سرکوب رسانههای چین، تلاش ترامپ برای حل بحران قطر جهت کاهش پروازها از آسمان ایران، تهدید کره شمالی به خروج از توافقنامه نظامی با کره جنوبی، برچسب نژادپرستی توئیتر به ترامپ، ارسال جنگنده میگ ۲۹ روسیه به سوریه و معرفی ترامپ به عنوان تهدیدی برای قانون اساسی آمریکا توسط جیمز متیس از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین: سخنرانی رهبر معظم انقلاب به مناسبت سالروز ارتحال امام خمینی (ره)، تاکید پمپئو بر تمدید تحریم تسلیحاتی ایران، ورود آخرین نفتکش ایران به سواحل ونزوئلا، هشدار اتحادیه اروپا نسبت به استفاده از خشونت بیشتر در آمریکا، دیدار وزیر نیرو ایران با نخست وزیر عراق، انتقاد بایدن از ترامپ درباره استفاده از خشونت علیه معترضان، ادامه وساطت کویت برای حل بحران خلیج فارس، تأکید حزبالله بر شکست قانون «سزار»، مخالفت ترکیه با هرگونه توافقی در مدیترانه شرقی بدون حضور آنکارا، رد گزارش سازمان ملل درباره همکاری با القاعده توسط طالبان، دستور واشنگتن به نتانیاهو برای توقف طرح الحاق کرانه باختری، مخالفت اتحادیه اروپا با الحاق روسیه به گروه هفت و تعویق فسخ پیمان دفاعی فیلیپین با آمریکا از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: در طول سالیان گذشته، فعالان سیاست خارجی منطقه خلیج (فارس) آمریکا را یگانه شریک راهبردی معتبر برای خود تصور میکردند، اما واقعیتهای جدید اکنون این عقل متعارف را به چالش میکشد که آمریکا یگانه شریک معتبر این منطقه است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: طبق توافق صورت گرفته میان آمریکا و طالبان در اسفند سال 1398، روند خروج نظامیان آمریکایی از افغانستان آغاز شده و تا اواسط تیر ماه (ژوئیه 2020) تعداد نیروهای رزمی آمریکا به 8600 نفر خواهد رسید. این اتفاق در شرایطی در حال وقوع است که قرارداد دوجانبه امنیتی آمریکا و دولت افغانستان کماکان پابرجا و از اعتبار گذشته برخوردار است. ضمن آنکه در ماههای گذشته اقدامات گروههای تروریستی در افغانستان کاهش نیافته، بلکه علاوه بر حملات بهاری طالبان، اقدامات تروریستی داعش در افغانستان همچون گذشته از میان مردم مظلوم این کشور قربانی می¬گیرد و فضای ناامنی نسبت به گذشته تغییر محسوسی پیدا نکرده است. خروج نیروهای امریکا از افغانستان اگرچه امری مهم و ضروریست لیکن با توجه به کوتاهی و قصور آنها در انجام تعهداتشان به ویژه در زمینه آموزش نیروهای افغانستانی، ممکن است پیامدهای قابل توجهی بر آینده این کشور و منطقه داشته باشد که بایستی مسئولیت عواقب آن را پذیرفته و خسارت آن رابپردازند.
سید مصطفی هاشمی – کارشناس مسائل افغانستان
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: موقعیتهای خوب اقتصادی لیبی باعث شده است تا دولتهای اروپایی نیز در رقابتهای خود برای سیطره بر لیبی وارد مناقشهای جدی با یکدیگر شوند و هر یک بهصورت پنهان و آشکار از یکی از طرفهای درگیر در لیبی حمایت کنند یا همانند دولت لندن از طریق دستنشاندگان خود در دنیای عرب و بهکارگیری ارتجاع عربی به نیابت از خود، در درگیریهای جاری لیبی نقشی پررنگ ایفا کنند.
جعفر قنادباشی – کارشناس مسائل خاورمیانه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: « کمبود نفت در نتیجه جنگ ایران فرصتی منحصر به فرد برای فیلیپین، به عنوان ریاست آ.سه.آن است تا با چین در خصوص قانون دریای جنوبی چین پیشرفت حاصل کند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحرک تازه برخی اعضای شورای همکاری خلیج فارس برای حضور فعالتر در ترتیبات امنیتی ناتو را نباید بهعنوان یک چرخش ناگهانی یا تغییر بنیادین در سیاست خارجی این کشورها تفسیر کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تنگه هرمز از یک گذرگاه انرژی به ابزاری ژئوپلیتیک بدل شده و اذعان ناخواسته غرب به توانایی ایران در ایجاد اختلال در آن، بازدارندگی تهران را تثبیت کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: از زمان سرنگونی معمر قذافی، رهبر سابق لیبی در سال 2011، لیبی گرفتار خشونت بین نیروهای رقیب، شبهنظامیان و گروههای بهاصطلاح جهادی بوده است. تلاشهای سازمان ملل برای پیشبرد صلح شکستخورده و بازیگران خارجی زیادی وارد صحنه شده و به حمایت از جناحهای مختلف پرداختهاند بهزعم اینکه آینده لیبی برای اهداف اقتصادی و امنیتی آنها حیاتی است.
شورای راهبردی آنلاین- یادداشت: برای تحلیل آثار مثبت و منفی بیماری کووید19 بر ملتهای مختلف جوامع را باید به دودسته جوامع مرفه و غیر مرفه و همزمان چگونگی رویکرد سران کشورها تقسیم کرد.
قاسم محبعلی – مدیرکل پیشین خاورمیانه وزارت خارجه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تأثیر کرونا بر روابط آمریکا و اروپا، اتحاد دوباره فلسطینیها در برابر الحاق کرانه باختری، علت بروز جنگ سرد میان چین و آمریکا، علت خروج سیاست خارجی از مذاکرات برگزیت، آینده انرژی پاک اروپا، رویکرد دفاعی جدید اتحادیه اروپا در برابر چین، گامهای بعدی در لیبی و گرم شدن روابط ترکیه و قطر ازجمله برجستهترین موضوعات موردتوجه اندیشکدههای خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: با وجود تداوم برخی همکاریهای اقتصادی میان ترکیه با عربستان و امارات، اما در حوزه سیاسی و امنیتی، در آینده چالشهای جدی پیش روی این کشورها قرار خواهد گرفت.
داود احمدزاده – کارشناس مسائل خاورمیانه
شورای راهبردی آنلاین: قدردانی ترامپ از پلیس بخاطر سرکوب معترضان، درگذشت دبیرکل پیشین جنبش اسلامی فلسطین در لبنان، آمادگی دوحه برای گفتگوی بدون پیش شرط، برائت بوش پسر از ترامپ در انتخابات۲۰۲۰، گسترش دامنه اعتراضات ضدنژادپرستی به شهرهای مختلف آمریکا، تشکیل کابینه امنیتی جداگانه نتانیاهو و گانتز برای مقابله با ایران، تاکید ترکیه بر حل بحران لیبی از طریق گفتگو، موافقت اوپک پلاس با تمدید یک ماهه کاهش تولید نفت، خودداری ژاپن از امضای بیانیه انتقادی آمریکا و انگلیس علیه چین، شروط عربستان برای ازسرگیری روابط ۴ کشور عربی با قطر و افزایش چشمگیر قیمت نفت از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین: اختلاف نظر ترامپ و وزیر دفاع در استفاده از ارتش برای کنترل معترضان، واکنش چین به بریتانیا درباره پذیرش هنگ کنگیها، خودداری تشکیلات خودگردان از دریافت درآمدهای مالیاتی از اسرائیل، پیوستن رییس مجلس نمایندگان آمریکا به جمع تظاهرکنندگان، دیدار مقامات بلندپایه لیبی با وزیر خارجه روسیه در مسکو، واکنش دمشق به تشدید تحریم های آمریکا علیه سوریه، اقدام جدید آمریکا برای سرکوب رسانههای چین، تلاش ترامپ برای حل بحران قطر جهت کاهش پروازها از آسمان ایران، تهدید کره شمالی به خروج از توافقنامه نظامی با کره جنوبی، برچسب نژادپرستی توئیتر به ترامپ، ارسال جنگنده میگ ۲۹ روسیه به سوریه و معرفی ترامپ به عنوان تهدیدی برای قانون اساسی آمریکا توسط جیمز متیس از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین: سخنرانی رهبر معظم انقلاب به مناسبت سالروز ارتحال امام خمینی (ره)، تاکید پمپئو بر تمدید تحریم تسلیحاتی ایران، ورود آخرین نفتکش ایران به سواحل ونزوئلا، هشدار اتحادیه اروپا نسبت به استفاده از خشونت بیشتر در آمریکا، دیدار وزیر نیرو ایران با نخست وزیر عراق، انتقاد بایدن از ترامپ درباره استفاده از خشونت علیه معترضان، ادامه وساطت کویت برای حل بحران خلیج فارس، تأکید حزبالله بر شکست قانون «سزار»، مخالفت ترکیه با هرگونه توافقی در مدیترانه شرقی بدون حضور آنکارا، رد گزارش سازمان ملل درباره همکاری با القاعده توسط طالبان، دستور واشنگتن به نتانیاهو برای توقف طرح الحاق کرانه باختری، مخالفت اتحادیه اروپا با الحاق روسیه به گروه هفت و تعویق فسخ پیمان دفاعی فیلیپین با آمریکا از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: در طول سالیان گذشته، فعالان سیاست خارجی منطقه خلیج (فارس) آمریکا را یگانه شریک راهبردی معتبر برای خود تصور میکردند، اما واقعیتهای جدید اکنون این عقل متعارف را به چالش میکشد که آمریکا یگانه شریک معتبر این منطقه است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: طبق توافق صورت گرفته میان آمریکا و طالبان در اسفند سال 1398، روند خروج نظامیان آمریکایی از افغانستان آغاز شده و تا اواسط تیر ماه (ژوئیه 2020) تعداد نیروهای رزمی آمریکا به 8600 نفر خواهد رسید. این اتفاق در شرایطی در حال وقوع است که قرارداد دوجانبه امنیتی آمریکا و دولت افغانستان کماکان پابرجا و از اعتبار گذشته برخوردار است. ضمن آنکه در ماههای گذشته اقدامات گروههای تروریستی در افغانستان کاهش نیافته، بلکه علاوه بر حملات بهاری طالبان، اقدامات تروریستی داعش در افغانستان همچون گذشته از میان مردم مظلوم این کشور قربانی می¬گیرد و فضای ناامنی نسبت به گذشته تغییر محسوسی پیدا نکرده است. خروج نیروهای امریکا از افغانستان اگرچه امری مهم و ضروریست لیکن با توجه به کوتاهی و قصور آنها در انجام تعهداتشان به ویژه در زمینه آموزش نیروهای افغانستانی، ممکن است پیامدهای قابل توجهی بر آینده این کشور و منطقه داشته باشد که بایستی مسئولیت عواقب آن را پذیرفته و خسارت آن رابپردازند.
سید مصطفی هاشمی – کارشناس مسائل افغانستان
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: موقعیتهای خوب اقتصادی لیبی باعث شده است تا دولتهای اروپایی نیز در رقابتهای خود برای سیطره بر لیبی وارد مناقشهای جدی با یکدیگر شوند و هر یک بهصورت پنهان و آشکار از یکی از طرفهای درگیر در لیبی حمایت کنند یا همانند دولت لندن از طریق دستنشاندگان خود در دنیای عرب و بهکارگیری ارتجاع عربی به نیابت از خود، در درگیریهای جاری لیبی نقشی پررنگ ایفا کنند.
جعفر قنادباشی – کارشناس مسائل خاورمیانه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: « کمبود نفت در نتیجه جنگ ایران فرصتی منحصر به فرد برای فیلیپین، به عنوان ریاست آ.سه.آن است تا با چین در خصوص قانون دریای جنوبی چین پیشرفت حاصل کند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحرک تازه برخی اعضای شورای همکاری خلیج فارس برای حضور فعالتر در ترتیبات امنیتی ناتو را نباید بهعنوان یک چرخش ناگهانی یا تغییر بنیادین در سیاست خارجی این کشورها تفسیر کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تنگه هرمز از یک گذرگاه انرژی به ابزاری ژئوپلیتیک بدل شده و اذعان ناخواسته غرب به توانایی ایران در ایجاد اختلال در آن، بازدارندگی تهران را تثبیت کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: از زمان سرنگونی معمر قذافی، رهبر سابق لیبی در سال 2011، لیبی گرفتار خشونت بین نیروهای رقیب، شبهنظامیان و گروههای بهاصطلاح جهادی بوده است. تلاشهای سازمان ملل برای پیشبرد صلح شکستخورده و بازیگران خارجی زیادی وارد صحنه شده و به حمایت از جناحهای مختلف پرداختهاند بهزعم اینکه آینده لیبی برای اهداف اقتصادی و امنیتی آنها حیاتی است.
شورای راهبردی آنلاین- یادداشت: برای تحلیل آثار مثبت و منفی بیماری کووید19 بر ملتهای مختلف جوامع را باید به دودسته جوامع مرفه و غیر مرفه و همزمان چگونگی رویکرد سران کشورها تقسیم کرد.
قاسم محبعلی – مدیرکل پیشین خاورمیانه وزارت خارجه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تأثیر کرونا بر روابط آمریکا و اروپا، اتحاد دوباره فلسطینیها در برابر الحاق کرانه باختری، علت بروز جنگ سرد میان چین و آمریکا، علت خروج سیاست خارجی از مذاکرات برگزیت، آینده انرژی پاک اروپا، رویکرد دفاعی جدید اتحادیه اروپا در برابر چین، گامهای بعدی در لیبی و گرم شدن روابط ترکیه و قطر ازجمله برجستهترین موضوعات موردتوجه اندیشکدههای خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: با وجود تداوم برخی همکاریهای اقتصادی میان ترکیه با عربستان و امارات، اما در حوزه سیاسی و امنیتی، در آینده چالشهای جدی پیش روی این کشورها قرار خواهد گرفت.
داود احمدزاده – کارشناس مسائل خاورمیانه
شورای راهبردی آنلاین: قدردانی ترامپ از پلیس بخاطر سرکوب معترضان، درگذشت دبیرکل پیشین جنبش اسلامی فلسطین در لبنان، آمادگی دوحه برای گفتگوی بدون پیش شرط، برائت بوش پسر از ترامپ در انتخابات۲۰۲۰، گسترش دامنه اعتراضات ضدنژادپرستی به شهرهای مختلف آمریکا، تشکیل کابینه امنیتی جداگانه نتانیاهو و گانتز برای مقابله با ایران، تاکید ترکیه بر حل بحران لیبی از طریق گفتگو، موافقت اوپک پلاس با تمدید یک ماهه کاهش تولید نفت، خودداری ژاپن از امضای بیانیه انتقادی آمریکا و انگلیس علیه چین، شروط عربستان برای ازسرگیری روابط ۴ کشور عربی با قطر و افزایش چشمگیر قیمت نفت از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین: اختلاف نظر ترامپ و وزیر دفاع در استفاده از ارتش برای کنترل معترضان، واکنش چین به بریتانیا درباره پذیرش هنگ کنگیها، خودداری تشکیلات خودگردان از دریافت درآمدهای مالیاتی از اسرائیل، پیوستن رییس مجلس نمایندگان آمریکا به جمع تظاهرکنندگان، دیدار مقامات بلندپایه لیبی با وزیر خارجه روسیه در مسکو، واکنش دمشق به تشدید تحریم های آمریکا علیه سوریه، اقدام جدید آمریکا برای سرکوب رسانههای چین، تلاش ترامپ برای حل بحران قطر جهت کاهش پروازها از آسمان ایران، تهدید کره شمالی به خروج از توافقنامه نظامی با کره جنوبی، برچسب نژادپرستی توئیتر به ترامپ، ارسال جنگنده میگ ۲۹ روسیه به سوریه و معرفی ترامپ به عنوان تهدیدی برای قانون اساسی آمریکا توسط جیمز متیس از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین: سخنرانی رهبر معظم انقلاب به مناسبت سالروز ارتحال امام خمینی (ره)، تاکید پمپئو بر تمدید تحریم تسلیحاتی ایران، ورود آخرین نفتکش ایران به سواحل ونزوئلا، هشدار اتحادیه اروپا نسبت به استفاده از خشونت بیشتر در آمریکا، دیدار وزیر نیرو ایران با نخست وزیر عراق، انتقاد بایدن از ترامپ درباره استفاده از خشونت علیه معترضان، ادامه وساطت کویت برای حل بحران خلیج فارس، تأکید حزبالله بر شکست قانون «سزار»، مخالفت ترکیه با هرگونه توافقی در مدیترانه شرقی بدون حضور آنکارا، رد گزارش سازمان ملل درباره همکاری با القاعده توسط طالبان، دستور واشنگتن به نتانیاهو برای توقف طرح الحاق کرانه باختری، مخالفت اتحادیه اروپا با الحاق روسیه به گروه هفت و تعویق فسخ پیمان دفاعی فیلیپین با آمریکا از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: در طول سالیان گذشته، فعالان سیاست خارجی منطقه خلیج (فارس) آمریکا را یگانه شریک راهبردی معتبر برای خود تصور میکردند، اما واقعیتهای جدید اکنون این عقل متعارف را به چالش میکشد که آمریکا یگانه شریک معتبر این منطقه است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: طبق توافق صورت گرفته میان آمریکا و طالبان در اسفند سال 1398، روند خروج نظامیان آمریکایی از افغانستان آغاز شده و تا اواسط تیر ماه (ژوئیه 2020) تعداد نیروهای رزمی آمریکا به 8600 نفر خواهد رسید. این اتفاق در شرایطی در حال وقوع است که قرارداد دوجانبه امنیتی آمریکا و دولت افغانستان کماکان پابرجا و از اعتبار گذشته برخوردار است. ضمن آنکه در ماههای گذشته اقدامات گروههای تروریستی در افغانستان کاهش نیافته، بلکه علاوه بر حملات بهاری طالبان، اقدامات تروریستی داعش در افغانستان همچون گذشته از میان مردم مظلوم این کشور قربانی می¬گیرد و فضای ناامنی نسبت به گذشته تغییر محسوسی پیدا نکرده است. خروج نیروهای امریکا از افغانستان اگرچه امری مهم و ضروریست لیکن با توجه به کوتاهی و قصور آنها در انجام تعهداتشان به ویژه در زمینه آموزش نیروهای افغانستانی، ممکن است پیامدهای قابل توجهی بر آینده این کشور و منطقه داشته باشد که بایستی مسئولیت عواقب آن را پذیرفته و خسارت آن رابپردازند.
سید مصطفی هاشمی – کارشناس مسائل افغانستان
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: موقعیتهای خوب اقتصادی لیبی باعث شده است تا دولتهای اروپایی نیز در رقابتهای خود برای سیطره بر لیبی وارد مناقشهای جدی با یکدیگر شوند و هر یک بهصورت پنهان و آشکار از یکی از طرفهای درگیر در لیبی حمایت کنند یا همانند دولت لندن از طریق دستنشاندگان خود در دنیای عرب و بهکارگیری ارتجاع عربی به نیابت از خود، در درگیریهای جاری لیبی نقشی پررنگ ایفا کنند.
جعفر قنادباشی – کارشناس مسائل خاورمیانه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: « کمبود نفت در نتیجه جنگ ایران فرصتی منحصر به فرد برای فیلیپین، به عنوان ریاست آ.سه.آن است تا با چین در خصوص قانون دریای جنوبی چین پیشرفت حاصل کند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحرک تازه برخی اعضای شورای همکاری خلیج فارس برای حضور فعالتر در ترتیبات امنیتی ناتو را نباید بهعنوان یک چرخش ناگهانی یا تغییر بنیادین در سیاست خارجی این کشورها تفسیر کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تنگه هرمز از یک گذرگاه انرژی به ابزاری ژئوپلیتیک بدل شده و اذعان ناخواسته غرب به توانایی ایران در ایجاد اختلال در آن، بازدارندگی تهران را تثبیت کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: از زمان سرنگونی معمر قذافی، رهبر سابق لیبی در سال 2011، لیبی گرفتار خشونت بین نیروهای رقیب، شبهنظامیان و گروههای بهاصطلاح جهادی بوده است. تلاشهای سازمان ملل برای پیشبرد صلح شکستخورده و بازیگران خارجی زیادی وارد صحنه شده و به حمایت از جناحهای مختلف پرداختهاند بهزعم اینکه آینده لیبی برای اهداف اقتصادی و امنیتی آنها حیاتی است.
شورای راهبردی آنلاین- یادداشت: برای تحلیل آثار مثبت و منفی بیماری کووید19 بر ملتهای مختلف جوامع را باید به دودسته جوامع مرفه و غیر مرفه و همزمان چگونگی رویکرد سران کشورها تقسیم کرد.
قاسم محبعلی – مدیرکل پیشین خاورمیانه وزارت خارجه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: تأثیر کرونا بر روابط آمریکا و اروپا، اتحاد دوباره فلسطینیها در برابر الحاق کرانه باختری، علت بروز جنگ سرد میان چین و آمریکا، علت خروج سیاست خارجی از مذاکرات برگزیت، آینده انرژی پاک اروپا، رویکرد دفاعی جدید اتحادیه اروپا در برابر چین، گامهای بعدی در لیبی و گرم شدن روابط ترکیه و قطر ازجمله برجستهترین موضوعات موردتوجه اندیشکدههای خارجی در هفته گذشته بودند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: با وجود تداوم برخی همکاریهای اقتصادی میان ترکیه با عربستان و امارات، اما در حوزه سیاسی و امنیتی، در آینده چالشهای جدی پیش روی این کشورها قرار خواهد گرفت.
داود احمدزاده – کارشناس مسائل خاورمیانه
شورای راهبردی آنلاین: قدردانی ترامپ از پلیس بخاطر سرکوب معترضان، درگذشت دبیرکل پیشین جنبش اسلامی فلسطین در لبنان، آمادگی دوحه برای گفتگوی بدون پیش شرط، برائت بوش پسر از ترامپ در انتخابات۲۰۲۰، گسترش دامنه اعتراضات ضدنژادپرستی به شهرهای مختلف آمریکا، تشکیل کابینه امنیتی جداگانه نتانیاهو و گانتز برای مقابله با ایران، تاکید ترکیه بر حل بحران لیبی از طریق گفتگو، موافقت اوپک پلاس با تمدید یک ماهه کاهش تولید نفت، خودداری ژاپن از امضای بیانیه انتقادی آمریکا و انگلیس علیه چین، شروط عربستان برای ازسرگیری روابط ۴ کشور عربی با قطر و افزایش چشمگیر قیمت نفت از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین: اختلاف نظر ترامپ و وزیر دفاع در استفاده از ارتش برای کنترل معترضان، واکنش چین به بریتانیا درباره پذیرش هنگ کنگیها، خودداری تشکیلات خودگردان از دریافت درآمدهای مالیاتی از اسرائیل، پیوستن رییس مجلس نمایندگان آمریکا به جمع تظاهرکنندگان، دیدار مقامات بلندپایه لیبی با وزیر خارجه روسیه در مسکو، واکنش دمشق به تشدید تحریم های آمریکا علیه سوریه، اقدام جدید آمریکا برای سرکوب رسانههای چین، تلاش ترامپ برای حل بحران قطر جهت کاهش پروازها از آسمان ایران، تهدید کره شمالی به خروج از توافقنامه نظامی با کره جنوبی، برچسب نژادپرستی توئیتر به ترامپ، ارسال جنگنده میگ ۲۹ روسیه به سوریه و معرفی ترامپ به عنوان تهدیدی برای قانون اساسی آمریکا توسط جیمز متیس از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین: سخنرانی رهبر معظم انقلاب به مناسبت سالروز ارتحال امام خمینی (ره)، تاکید پمپئو بر تمدید تحریم تسلیحاتی ایران، ورود آخرین نفتکش ایران به سواحل ونزوئلا، هشدار اتحادیه اروپا نسبت به استفاده از خشونت بیشتر در آمریکا، دیدار وزیر نیرو ایران با نخست وزیر عراق، انتقاد بایدن از ترامپ درباره استفاده از خشونت علیه معترضان، ادامه وساطت کویت برای حل بحران خلیج فارس، تأکید حزبالله بر شکست قانون «سزار»، مخالفت ترکیه با هرگونه توافقی در مدیترانه شرقی بدون حضور آنکارا، رد گزارش سازمان ملل درباره همکاری با القاعده توسط طالبان، دستور واشنگتن به نتانیاهو برای توقف طرح الحاق کرانه باختری، مخالفت اتحادیه اروپا با الحاق روسیه به گروه هفت و تعویق فسخ پیمان دفاعی فیلیپین با آمریکا از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: در طول سالیان گذشته، فعالان سیاست خارجی منطقه خلیج (فارس) آمریکا را یگانه شریک راهبردی معتبر برای خود تصور میکردند، اما واقعیتهای جدید اکنون این عقل متعارف را به چالش میکشد که آمریکا یگانه شریک معتبر این منطقه است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: طبق توافق صورت گرفته میان آمریکا و طالبان در اسفند سال 1398، روند خروج نظامیان آمریکایی از افغانستان آغاز شده و تا اواسط تیر ماه (ژوئیه 2020) تعداد نیروهای رزمی آمریکا به 8600 نفر خواهد رسید. این اتفاق در شرایطی در حال وقوع است که قرارداد دوجانبه امنیتی آمریکا و دولت افغانستان کماکان پابرجا و از اعتبار گذشته برخوردار است. ضمن آنکه در ماههای گذشته اقدامات گروههای تروریستی در افغانستان کاهش نیافته، بلکه علاوه بر حملات بهاری طالبان، اقدامات تروریستی داعش در افغانستان همچون گذشته از میان مردم مظلوم این کشور قربانی می¬گیرد و فضای ناامنی نسبت به گذشته تغییر محسوسی پیدا نکرده است. خروج نیروهای امریکا از افغانستان اگرچه امری مهم و ضروریست لیکن با توجه به کوتاهی و قصور آنها در انجام تعهداتشان به ویژه در زمینه آموزش نیروهای افغانستانی، ممکن است پیامدهای قابل توجهی بر آینده این کشور و منطقه داشته باشد که بایستی مسئولیت عواقب آن را پذیرفته و خسارت آن رابپردازند.
سید مصطفی هاشمی – کارشناس مسائل افغانستان
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: موقعیتهای خوب اقتصادی لیبی باعث شده است تا دولتهای اروپایی نیز در رقابتهای خود برای سیطره بر لیبی وارد مناقشهای جدی با یکدیگر شوند و هر یک بهصورت پنهان و آشکار از یکی از طرفهای درگیر در لیبی حمایت کنند یا همانند دولت لندن از طریق دستنشاندگان خود در دنیای عرب و بهکارگیری ارتجاع عربی به نیابت از خود، در درگیریهای جاری لیبی نقشی پررنگ ایفا کنند.
جعفر قنادباشی – کارشناس مسائل خاورمیانه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: « کمبود نفت در نتیجه جنگ ایران فرصتی منحصر به فرد برای فیلیپین، به عنوان ریاست آ.سه.آن است تا با چین در خصوص قانون دریای جنوبی چین پیشرفت حاصل کند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحرک تازه برخی اعضای شورای همکاری خلیج فارس برای حضور فعالتر در ترتیبات امنیتی ناتو را نباید بهعنوان یک چرخش ناگهانی یا تغییر بنیادین در سیاست خارجی این کشورها تفسیر کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تنگه هرمز از یک گذرگاه انرژی به ابزاری ژئوپلیتیک بدل شده و اذعان ناخواسته غرب به توانایی ایران در ایجاد اختلال در آن، بازدارندگی تهران را تثبیت کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.