بحران هرمز فرصتی برای برقراری گفتگوی سازنده بین چین و آ.سه.آن
شورای راهبردی آنلاین-رصد: « کمبود نفت در نتیجه جنگ ایران فرصتی منحصر به فرد برای فیلیپین، به عنوان ریاست آ.سه.آن است تا با چین در خصوص قانون دریای جنوبی چین پیشرفت حاصل کند.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: « کمبود نفت در نتیجه جنگ ایران فرصتی منحصر به فرد برای فیلیپین، به عنوان ریاست آ.سه.آن است تا با چین در خصوص قانون دریای جنوبی چین پیشرفت حاصل کند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحرک تازه برخی اعضای شورای همکاری خلیج فارس برای حضور فعالتر در ترتیبات امنیتی ناتو را نباید بهعنوان یک چرخش ناگهانی یا تغییر بنیادین در سیاست خارجی این کشورها تفسیر کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تنگه هرمز از یک گذرگاه انرژی به ابزاری ژئوپلیتیک بدل شده و اذعان ناخواسته غرب به توانایی ایران در ایجاد اختلال در آن، بازدارندگی تهران را تثبیت کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درحالیکه هدف راهبرد فشار حداکثری آمریکا تسلیم کردن ایران بود، اما ناکامی این راهبرد علاوهبر چالشهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی باعث شده است تا واشنگتن به دنبال راهی برای خروج از این وضعیت باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: یازده جمهوری استقلال یافته از شوروی از سال ۱۹۹۱، ارتشهای مستقل خود را به عنوان بخشی از فرآیند دولتسازی تشکیل دادند. سه کشور حوزه بالتیک که هرگز خود را جزو این جمهوریها به حساب نیاوردهاند، اکنون به شکلی محکم در نهادهای غربی ادغام و تثبیت شدهاند. این کشورها نه تنها با یکدیگر، بلکه در برخی موارد با کشورهای فراتر از مرزهای اتحاد جماهیر شوروی سابق نیز پیوندهای امنیتی برقرار کردهاند. مسکو تلاش کرده است تا از طریق سازمان پیمان امنیت جمعی (CSTO) موقعیت مسلط خود را در سراسر منطقه حفظ کند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس حوزه ژئوپلیتیک گفت: کاهش بیسابقه سطح آب دریای خزر نهتنها تهدیدی زیستمحیطی، بلکه زنگ خطری ژئوپلیتیکی برای ایران و کشورهای ساحلی است که نیازمند همکاری چندجانبه فوریاند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک عضو هیات علمیدانشگاه تربیت مدرس گفت: تنها سازوکار حقوقی الزامآور محیط زیست دریایی دریایخزر، کنوانسیون چارچوب حفاظت از محیط زیست دریایی دریایخزر موسوم به کنوانسیون تهران با پروتکلهای پنجگانه آن است که ظرفیتهای زیادی دارند که قلمرو آن شامل مسائل مختلف از جمله جلوگیری و کاهش آلودگی، نوسانات سطح دریایخزر، تبادل و دسترسی به اطلاعات، مدیریت مناطق ساحلی و غیره است. باید ضمن بررسی این ظرفیتها برای همکاری کشورهای ساحلی، با رفع موانع، آنها را فعالتر کرد تا رژیم دریایی و محیط زیستی دریایخزر را حفظ و تقویت کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل ترکیه با بیان اینکه افزایش همکاریهای دفاعی آنکارا و باکو، در درازمدت تامین منافع ترکیه را به همراه دارد، گفت: ناتو یکی از بازیگرانی است که قطعا ابعاد و نتایج این اقدام مشترک باکو- آنکارا را رصد میکند، چرا که اقدام کنترل هوایی مشترک ترکیه با جمهوری آذربایجان، با خطر باز شدن سیستم امنیتی ناتو در برابر سیستم نظامی روس محور باکو همراه خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: برگزاری نشست وزیران دفاع کشورهای شمال اروپا در لهستان، مخالفت مجدد مجارستان با تحریمهای ضدروسی اروپا، اعلام زمان پیوستن سوئد به ناتو،واکنش روسیه به سخنان سالیوان در باره حمله به کریمه، درخواست رئیس جمهور برزیل برای برقراری آتشبس بین روسیه و اوکراین، ناکامی احزاب یونان برای تشکیل دولت، اعتراضات در پاپوآ گینهنو به امضای پیمان دفاعی با آمریکا، سردتر شدن روابط چین و انگلیس پس از نشست جی ۷، واکنش چین به جوسازی ها در مورد تایوان، اظهارات وزیر خارجه طالبان درباره توافقنامه حقآبه با ایران، رزمایش تاکتیکی نیروی دریایی جمهوری آذربایجان در دریای خزر، شکایت ارمنستان از جمهوری آذربایجان به دیوان لاهه، افزایش تدابیر امنیتی ترکیه در مرز ایران و سوریه، نشست وزرای خارجه کشورهای عضو اتحادیه اروپا و تدارک اتحادیه اروپا برای دشمنی تازه با ایران از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: فرمانده نیروی دریایی راهبردی ارتش با بیان اینکه رزمایش مرکب کمربند امنیت دریایی 2023، به توسعه همکاریها میان نیروهای دریایی ایران، چین و روسیه و همچنین افزایش آمادگی برای تامین امنیت دریایی و ایمنی دریانوردی به صورت مشترک در راستای ایجاد صلح و ثبات منطقهای کمک میکند، از تلاشها برای حضور کشورهای منطقه در رزمایش کمربند دریایی و همچنین همکاریهای فرماندهان نیروهای دریایی اقیانوس هند (IONS) برای سال آینده خبر داد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اخیرا ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه، ضمن تصویب دکترین دریایی، فرمان اجرایی مربوطه را امضا و آن را با هدف تضمین اجرای سیاست دریایی ملی، جایگزین دکترین دریایی مصوب 17 ژوئن 2015 کرد.
پوریا نبی پور- دکتری علوم سیاسی و روابط بینالملل
شورای راهبردی آنلاین- رسانه ها: انتقاد شدید رهبر کره شمالی از تنش آفرینی ایالات متحده در شبهجزیره کره، درخواست سئول برای ادامه مذاکرات صلح با کره شمالی، دیدار مقامات طالبان با نمایندگان اتحادیه اروپا در قطر، برگزاری نشست وزرای خارجه همسایگان افغانستان در تهران، مسئله افغانستان محور نشست امروز گروه ۲۰، هشدار دبیرکل سازمان ملل درخصوص فروپاشی اقتصاد افغانستان، لفاظی دوباره نخست وزیر رژیم صهیونیستی ضد ایران، سفر وزیر خارجه رژیم صهیونیستی به واشنگتن، آخرین نتایج انتخابات پارلمانی عراق، اولین اظهارات مقتدی صدر بعداز اعلام نتایج انتخابات عراق، آغاز رزمایش جمهوری آذربایجان در دریای خزر، تقویت نیروهای نظامی یونان در مرز با ترکیه، انتقاد لاوروف از استقرار گسترده نیروهای ناتو در آسیا، گفتگوی تلفنی پوتین با مرکل و مکرون درباره بحران اوکراین، بی نتیجه بودن مذاکرات مرزی چین و هند، انتقاد چین از اظهارات نخست وزیر سابق استرالیا درباره تایوان و آغاز نشست مشترک دو نهاد مالی جهان از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس بینالملل و منطقه با اشاره به نقش مخرب رژیم صهیونیستی در قفقاز و با توجه به اعتراف رئیسجمهور آذربایجان به استفاده از پهپادهای اسرائیلی، گفت: «اقدامات تحریکآمیز اخیر دولت الهام علیاف، رئیسجمهوری آذربایجان در برگزاری مانور مشترک با ترکیه و رژیم صهیونیستی در کنار مرزهای شمال غربی ایران و اتهامزنیهای علیاف علیه ایران در چارچوب جاهطلبی دیرینه و غیرقابل قبول خاندان وی برای تغییر ژئوپلیتیک قفقاز قابلتجزیه و تحلیل است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ترکیه اقدام به برگزاری دو رزمایش جدای نظامی با جمهوری آذربایجان از یکسو و پاکستان و جمهوری آذربایجان از سوی دیگر، در ابعاد کوچک زمینی و دریایی کرده است. دولت آنکارا از برگزاری رزمایشهایی که ازنظر ژئوپلیتیک «هدفمند» و «معنادار» است، اهداف مشخصی را دنبال میکند و رزمایش اخیر یکی از اقدامات مهم ترکیه بعد از پایان جنگ دوم قرهباغ محسوب میشود.
حمید خوشآیند – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین-رصد: « کمبود نفت در نتیجه جنگ ایران فرصتی منحصر به فرد برای فیلیپین، به عنوان ریاست آ.سه.آن است تا با چین در خصوص قانون دریای جنوبی چین پیشرفت حاصل کند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحرک تازه برخی اعضای شورای همکاری خلیج فارس برای حضور فعالتر در ترتیبات امنیتی ناتو را نباید بهعنوان یک چرخش ناگهانی یا تغییر بنیادین در سیاست خارجی این کشورها تفسیر کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تنگه هرمز از یک گذرگاه انرژی به ابزاری ژئوپلیتیک بدل شده و اذعان ناخواسته غرب به توانایی ایران در ایجاد اختلال در آن، بازدارندگی تهران را تثبیت کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درحالیکه هدف راهبرد فشار حداکثری آمریکا تسلیم کردن ایران بود، اما ناکامی این راهبرد علاوهبر چالشهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی باعث شده است تا واشنگتن به دنبال راهی برای خروج از این وضعیت باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: یازده جمهوری استقلال یافته از شوروی از سال ۱۹۹۱، ارتشهای مستقل خود را به عنوان بخشی از فرآیند دولتسازی تشکیل دادند. سه کشور حوزه بالتیک که هرگز خود را جزو این جمهوریها به حساب نیاوردهاند، اکنون به شکلی محکم در نهادهای غربی ادغام و تثبیت شدهاند. این کشورها نه تنها با یکدیگر، بلکه در برخی موارد با کشورهای فراتر از مرزهای اتحاد جماهیر شوروی سابق نیز پیوندهای امنیتی برقرار کردهاند. مسکو تلاش کرده است تا از طریق سازمان پیمان امنیت جمعی (CSTO) موقعیت مسلط خود را در سراسر منطقه حفظ کند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس حوزه ژئوپلیتیک گفت: کاهش بیسابقه سطح آب دریای خزر نهتنها تهدیدی زیستمحیطی، بلکه زنگ خطری ژئوپلیتیکی برای ایران و کشورهای ساحلی است که نیازمند همکاری چندجانبه فوریاند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک عضو هیات علمیدانشگاه تربیت مدرس گفت: تنها سازوکار حقوقی الزامآور محیط زیست دریایی دریایخزر، کنوانسیون چارچوب حفاظت از محیط زیست دریایی دریایخزر موسوم به کنوانسیون تهران با پروتکلهای پنجگانه آن است که ظرفیتهای زیادی دارند که قلمرو آن شامل مسائل مختلف از جمله جلوگیری و کاهش آلودگی، نوسانات سطح دریایخزر، تبادل و دسترسی به اطلاعات، مدیریت مناطق ساحلی و غیره است. باید ضمن بررسی این ظرفیتها برای همکاری کشورهای ساحلی، با رفع موانع، آنها را فعالتر کرد تا رژیم دریایی و محیط زیستی دریایخزر را حفظ و تقویت کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل ترکیه با بیان اینکه افزایش همکاریهای دفاعی آنکارا و باکو، در درازمدت تامین منافع ترکیه را به همراه دارد، گفت: ناتو یکی از بازیگرانی است که قطعا ابعاد و نتایج این اقدام مشترک باکو- آنکارا را رصد میکند، چرا که اقدام کنترل هوایی مشترک ترکیه با جمهوری آذربایجان، با خطر باز شدن سیستم امنیتی ناتو در برابر سیستم نظامی روس محور باکو همراه خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: برگزاری نشست وزیران دفاع کشورهای شمال اروپا در لهستان، مخالفت مجدد مجارستان با تحریمهای ضدروسی اروپا، اعلام زمان پیوستن سوئد به ناتو،واکنش روسیه به سخنان سالیوان در باره حمله به کریمه، درخواست رئیس جمهور برزیل برای برقراری آتشبس بین روسیه و اوکراین، ناکامی احزاب یونان برای تشکیل دولت، اعتراضات در پاپوآ گینهنو به امضای پیمان دفاعی با آمریکا، سردتر شدن روابط چین و انگلیس پس از نشست جی ۷، واکنش چین به جوسازی ها در مورد تایوان، اظهارات وزیر خارجه طالبان درباره توافقنامه حقآبه با ایران، رزمایش تاکتیکی نیروی دریایی جمهوری آذربایجان در دریای خزر، شکایت ارمنستان از جمهوری آذربایجان به دیوان لاهه، افزایش تدابیر امنیتی ترکیه در مرز ایران و سوریه، نشست وزرای خارجه کشورهای عضو اتحادیه اروپا و تدارک اتحادیه اروپا برای دشمنی تازه با ایران از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: فرمانده نیروی دریایی راهبردی ارتش با بیان اینکه رزمایش مرکب کمربند امنیت دریایی 2023، به توسعه همکاریها میان نیروهای دریایی ایران، چین و روسیه و همچنین افزایش آمادگی برای تامین امنیت دریایی و ایمنی دریانوردی به صورت مشترک در راستای ایجاد صلح و ثبات منطقهای کمک میکند، از تلاشها برای حضور کشورهای منطقه در رزمایش کمربند دریایی و همچنین همکاریهای فرماندهان نیروهای دریایی اقیانوس هند (IONS) برای سال آینده خبر داد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اخیرا ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه، ضمن تصویب دکترین دریایی، فرمان اجرایی مربوطه را امضا و آن را با هدف تضمین اجرای سیاست دریایی ملی، جایگزین دکترین دریایی مصوب 17 ژوئن 2015 کرد.
پوریا نبی پور- دکتری علوم سیاسی و روابط بینالملل
شورای راهبردی آنلاین- رسانه ها: انتقاد شدید رهبر کره شمالی از تنش آفرینی ایالات متحده در شبهجزیره کره، درخواست سئول برای ادامه مذاکرات صلح با کره شمالی، دیدار مقامات طالبان با نمایندگان اتحادیه اروپا در قطر، برگزاری نشست وزرای خارجه همسایگان افغانستان در تهران، مسئله افغانستان محور نشست امروز گروه ۲۰، هشدار دبیرکل سازمان ملل درخصوص فروپاشی اقتصاد افغانستان، لفاظی دوباره نخست وزیر رژیم صهیونیستی ضد ایران، سفر وزیر خارجه رژیم صهیونیستی به واشنگتن، آخرین نتایج انتخابات پارلمانی عراق، اولین اظهارات مقتدی صدر بعداز اعلام نتایج انتخابات عراق، آغاز رزمایش جمهوری آذربایجان در دریای خزر، تقویت نیروهای نظامی یونان در مرز با ترکیه، انتقاد لاوروف از استقرار گسترده نیروهای ناتو در آسیا، گفتگوی تلفنی پوتین با مرکل و مکرون درباره بحران اوکراین، بی نتیجه بودن مذاکرات مرزی چین و هند، انتقاد چین از اظهارات نخست وزیر سابق استرالیا درباره تایوان و آغاز نشست مشترک دو نهاد مالی جهان از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس بینالملل و منطقه با اشاره به نقش مخرب رژیم صهیونیستی در قفقاز و با توجه به اعتراف رئیسجمهور آذربایجان به استفاده از پهپادهای اسرائیلی، گفت: «اقدامات تحریکآمیز اخیر دولت الهام علیاف، رئیسجمهوری آذربایجان در برگزاری مانور مشترک با ترکیه و رژیم صهیونیستی در کنار مرزهای شمال غربی ایران و اتهامزنیهای علیاف علیه ایران در چارچوب جاهطلبی دیرینه و غیرقابل قبول خاندان وی برای تغییر ژئوپلیتیک قفقاز قابلتجزیه و تحلیل است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ترکیه اقدام به برگزاری دو رزمایش جدای نظامی با جمهوری آذربایجان از یکسو و پاکستان و جمهوری آذربایجان از سوی دیگر، در ابعاد کوچک زمینی و دریایی کرده است. دولت آنکارا از برگزاری رزمایشهایی که ازنظر ژئوپلیتیک «هدفمند» و «معنادار» است، اهداف مشخصی را دنبال میکند و رزمایش اخیر یکی از اقدامات مهم ترکیه بعد از پایان جنگ دوم قرهباغ محسوب میشود.
حمید خوشآیند – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین-رصد: یازده جمهوری استقلال یافته از شوروی از سال ۱۹۹۱، ارتشهای مستقل خود را به عنوان بخشی از فرآیند دولتسازی تشکیل دادند. سه کشور حوزه بالتیک که هرگز خود را جزو این جمهوریها به حساب نیاوردهاند، اکنون به شکلی محکم در نهادهای غربی ادغام و تثبیت شدهاند. این کشورها نه تنها با یکدیگر، بلکه در برخی موارد با کشورهای فراتر از مرزهای اتحاد جماهیر شوروی سابق نیز پیوندهای امنیتی برقرار کردهاند. مسکو تلاش کرده است تا از طریق سازمان پیمان امنیت جمعی (CSTO) موقعیت مسلط خود را در سراسر منطقه حفظ کند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس حوزه ژئوپلیتیک گفت: کاهش بیسابقه سطح آب دریای خزر نهتنها تهدیدی زیستمحیطی، بلکه زنگ خطری ژئوپلیتیکی برای ایران و کشورهای ساحلی است که نیازمند همکاری چندجانبه فوریاند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک عضو هیات علمیدانشگاه تربیت مدرس گفت: تنها سازوکار حقوقی الزامآور محیط زیست دریایی دریایخزر، کنوانسیون چارچوب حفاظت از محیط زیست دریایی دریایخزر موسوم به کنوانسیون تهران با پروتکلهای پنجگانه آن است که ظرفیتهای زیادی دارند که قلمرو آن شامل مسائل مختلف از جمله جلوگیری و کاهش آلودگی، نوسانات سطح دریایخزر، تبادل و دسترسی به اطلاعات، مدیریت مناطق ساحلی و غیره است. باید ضمن بررسی این ظرفیتها برای همکاری کشورهای ساحلی، با رفع موانع، آنها را فعالتر کرد تا رژیم دریایی و محیط زیستی دریایخزر را حفظ و تقویت کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل ترکیه با بیان اینکه افزایش همکاریهای دفاعی آنکارا و باکو، در درازمدت تامین منافع ترکیه را به همراه دارد، گفت: ناتو یکی از بازیگرانی است که قطعا ابعاد و نتایج این اقدام مشترک باکو- آنکارا را رصد میکند، چرا که اقدام کنترل هوایی مشترک ترکیه با جمهوری آذربایجان، با خطر باز شدن سیستم امنیتی ناتو در برابر سیستم نظامی روس محور باکو همراه خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: برگزاری نشست وزیران دفاع کشورهای شمال اروپا در لهستان، مخالفت مجدد مجارستان با تحریمهای ضدروسی اروپا، اعلام زمان پیوستن سوئد به ناتو،واکنش روسیه به سخنان سالیوان در باره حمله به کریمه، درخواست رئیس جمهور برزیل برای برقراری آتشبس بین روسیه و اوکراین، ناکامی احزاب یونان برای تشکیل دولت، اعتراضات در پاپوآ گینهنو به امضای پیمان دفاعی با آمریکا، سردتر شدن روابط چین و انگلیس پس از نشست جی ۷، واکنش چین به جوسازی ها در مورد تایوان، اظهارات وزیر خارجه طالبان درباره توافقنامه حقآبه با ایران، رزمایش تاکتیکی نیروی دریایی جمهوری آذربایجان در دریای خزر، شکایت ارمنستان از جمهوری آذربایجان به دیوان لاهه، افزایش تدابیر امنیتی ترکیه در مرز ایران و سوریه، نشست وزرای خارجه کشورهای عضو اتحادیه اروپا و تدارک اتحادیه اروپا برای دشمنی تازه با ایران از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: فرمانده نیروی دریایی راهبردی ارتش با بیان اینکه رزمایش مرکب کمربند امنیت دریایی 2023، به توسعه همکاریها میان نیروهای دریایی ایران، چین و روسیه و همچنین افزایش آمادگی برای تامین امنیت دریایی و ایمنی دریانوردی به صورت مشترک در راستای ایجاد صلح و ثبات منطقهای کمک میکند، از تلاشها برای حضور کشورهای منطقه در رزمایش کمربند دریایی و همچنین همکاریهای فرماندهان نیروهای دریایی اقیانوس هند (IONS) برای سال آینده خبر داد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اخیرا ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه، ضمن تصویب دکترین دریایی، فرمان اجرایی مربوطه را امضا و آن را با هدف تضمین اجرای سیاست دریایی ملی، جایگزین دکترین دریایی مصوب 17 ژوئن 2015 کرد.
پوریا نبی پور- دکتری علوم سیاسی و روابط بینالملل
شورای راهبردی آنلاین- رسانه ها: انتقاد شدید رهبر کره شمالی از تنش آفرینی ایالات متحده در شبهجزیره کره، درخواست سئول برای ادامه مذاکرات صلح با کره شمالی، دیدار مقامات طالبان با نمایندگان اتحادیه اروپا در قطر، برگزاری نشست وزرای خارجه همسایگان افغانستان در تهران، مسئله افغانستان محور نشست امروز گروه ۲۰، هشدار دبیرکل سازمان ملل درخصوص فروپاشی اقتصاد افغانستان، لفاظی دوباره نخست وزیر رژیم صهیونیستی ضد ایران، سفر وزیر خارجه رژیم صهیونیستی به واشنگتن، آخرین نتایج انتخابات پارلمانی عراق، اولین اظهارات مقتدی صدر بعداز اعلام نتایج انتخابات عراق، آغاز رزمایش جمهوری آذربایجان در دریای خزر، تقویت نیروهای نظامی یونان در مرز با ترکیه، انتقاد لاوروف از استقرار گسترده نیروهای ناتو در آسیا، گفتگوی تلفنی پوتین با مرکل و مکرون درباره بحران اوکراین، بی نتیجه بودن مذاکرات مرزی چین و هند، انتقاد چین از اظهارات نخست وزیر سابق استرالیا درباره تایوان و آغاز نشست مشترک دو نهاد مالی جهان از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس بینالملل و منطقه با اشاره به نقش مخرب رژیم صهیونیستی در قفقاز و با توجه به اعتراف رئیسجمهور آذربایجان به استفاده از پهپادهای اسرائیلی، گفت: «اقدامات تحریکآمیز اخیر دولت الهام علیاف، رئیسجمهوری آذربایجان در برگزاری مانور مشترک با ترکیه و رژیم صهیونیستی در کنار مرزهای شمال غربی ایران و اتهامزنیهای علیاف علیه ایران در چارچوب جاهطلبی دیرینه و غیرقابل قبول خاندان وی برای تغییر ژئوپلیتیک قفقاز قابلتجزیه و تحلیل است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ترکیه اقدام به برگزاری دو رزمایش جدای نظامی با جمهوری آذربایجان از یکسو و پاکستان و جمهوری آذربایجان از سوی دیگر، در ابعاد کوچک زمینی و دریایی کرده است. دولت آنکارا از برگزاری رزمایشهایی که ازنظر ژئوپلیتیک «هدفمند» و «معنادار» است، اهداف مشخصی را دنبال میکند و رزمایش اخیر یکی از اقدامات مهم ترکیه بعد از پایان جنگ دوم قرهباغ محسوب میشود.
حمید خوشآیند – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین-رصد: « کمبود نفت در نتیجه جنگ ایران فرصتی منحصر به فرد برای فیلیپین، به عنوان ریاست آ.سه.آن است تا با چین در خصوص قانون دریای جنوبی چین پیشرفت حاصل کند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحرک تازه برخی اعضای شورای همکاری خلیج فارس برای حضور فعالتر در ترتیبات امنیتی ناتو را نباید بهعنوان یک چرخش ناگهانی یا تغییر بنیادین در سیاست خارجی این کشورها تفسیر کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تنگه هرمز از یک گذرگاه انرژی به ابزاری ژئوپلیتیک بدل شده و اذعان ناخواسته غرب به توانایی ایران در ایجاد اختلال در آن، بازدارندگی تهران را تثبیت کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درحالیکه هدف راهبرد فشار حداکثری آمریکا تسلیم کردن ایران بود، اما ناکامی این راهبرد علاوهبر چالشهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی باعث شده است تا واشنگتن به دنبال راهی برای خروج از این وضعیت باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: یازده جمهوری استقلال یافته از شوروی از سال ۱۹۹۱، ارتشهای مستقل خود را به عنوان بخشی از فرآیند دولتسازی تشکیل دادند. سه کشور حوزه بالتیک که هرگز خود را جزو این جمهوریها به حساب نیاوردهاند، اکنون به شکلی محکم در نهادهای غربی ادغام و تثبیت شدهاند. این کشورها نه تنها با یکدیگر، بلکه در برخی موارد با کشورهای فراتر از مرزهای اتحاد جماهیر شوروی سابق نیز پیوندهای امنیتی برقرار کردهاند. مسکو تلاش کرده است تا از طریق سازمان پیمان امنیت جمعی (CSTO) موقعیت مسلط خود را در سراسر منطقه حفظ کند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس حوزه ژئوپلیتیک گفت: کاهش بیسابقه سطح آب دریای خزر نهتنها تهدیدی زیستمحیطی، بلکه زنگ خطری ژئوپلیتیکی برای ایران و کشورهای ساحلی است که نیازمند همکاری چندجانبه فوریاند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک عضو هیات علمیدانشگاه تربیت مدرس گفت: تنها سازوکار حقوقی الزامآور محیط زیست دریایی دریایخزر، کنوانسیون چارچوب حفاظت از محیط زیست دریایی دریایخزر موسوم به کنوانسیون تهران با پروتکلهای پنجگانه آن است که ظرفیتهای زیادی دارند که قلمرو آن شامل مسائل مختلف از جمله جلوگیری و کاهش آلودگی، نوسانات سطح دریایخزر، تبادل و دسترسی به اطلاعات، مدیریت مناطق ساحلی و غیره است. باید ضمن بررسی این ظرفیتها برای همکاری کشورهای ساحلی، با رفع موانع، آنها را فعالتر کرد تا رژیم دریایی و محیط زیستی دریایخزر را حفظ و تقویت کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل ترکیه با بیان اینکه افزایش همکاریهای دفاعی آنکارا و باکو، در درازمدت تامین منافع ترکیه را به همراه دارد، گفت: ناتو یکی از بازیگرانی است که قطعا ابعاد و نتایج این اقدام مشترک باکو- آنکارا را رصد میکند، چرا که اقدام کنترل هوایی مشترک ترکیه با جمهوری آذربایجان، با خطر باز شدن سیستم امنیتی ناتو در برابر سیستم نظامی روس محور باکو همراه خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: برگزاری نشست وزیران دفاع کشورهای شمال اروپا در لهستان، مخالفت مجدد مجارستان با تحریمهای ضدروسی اروپا، اعلام زمان پیوستن سوئد به ناتو،واکنش روسیه به سخنان سالیوان در باره حمله به کریمه، درخواست رئیس جمهور برزیل برای برقراری آتشبس بین روسیه و اوکراین، ناکامی احزاب یونان برای تشکیل دولت، اعتراضات در پاپوآ گینهنو به امضای پیمان دفاعی با آمریکا، سردتر شدن روابط چین و انگلیس پس از نشست جی ۷، واکنش چین به جوسازی ها در مورد تایوان، اظهارات وزیر خارجه طالبان درباره توافقنامه حقآبه با ایران، رزمایش تاکتیکی نیروی دریایی جمهوری آذربایجان در دریای خزر، شکایت ارمنستان از جمهوری آذربایجان به دیوان لاهه، افزایش تدابیر امنیتی ترکیه در مرز ایران و سوریه، نشست وزرای خارجه کشورهای عضو اتحادیه اروپا و تدارک اتحادیه اروپا برای دشمنی تازه با ایران از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: فرمانده نیروی دریایی راهبردی ارتش با بیان اینکه رزمایش مرکب کمربند امنیت دریایی 2023، به توسعه همکاریها میان نیروهای دریایی ایران، چین و روسیه و همچنین افزایش آمادگی برای تامین امنیت دریایی و ایمنی دریانوردی به صورت مشترک در راستای ایجاد صلح و ثبات منطقهای کمک میکند، از تلاشها برای حضور کشورهای منطقه در رزمایش کمربند دریایی و همچنین همکاریهای فرماندهان نیروهای دریایی اقیانوس هند (IONS) برای سال آینده خبر داد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اخیرا ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه، ضمن تصویب دکترین دریایی، فرمان اجرایی مربوطه را امضا و آن را با هدف تضمین اجرای سیاست دریایی ملی، جایگزین دکترین دریایی مصوب 17 ژوئن 2015 کرد.
پوریا نبی پور- دکتری علوم سیاسی و روابط بینالملل
شورای راهبردی آنلاین- رسانه ها: انتقاد شدید رهبر کره شمالی از تنش آفرینی ایالات متحده در شبهجزیره کره، درخواست سئول برای ادامه مذاکرات صلح با کره شمالی، دیدار مقامات طالبان با نمایندگان اتحادیه اروپا در قطر، برگزاری نشست وزرای خارجه همسایگان افغانستان در تهران، مسئله افغانستان محور نشست امروز گروه ۲۰، هشدار دبیرکل سازمان ملل درخصوص فروپاشی اقتصاد افغانستان، لفاظی دوباره نخست وزیر رژیم صهیونیستی ضد ایران، سفر وزیر خارجه رژیم صهیونیستی به واشنگتن، آخرین نتایج انتخابات پارلمانی عراق، اولین اظهارات مقتدی صدر بعداز اعلام نتایج انتخابات عراق، آغاز رزمایش جمهوری آذربایجان در دریای خزر، تقویت نیروهای نظامی یونان در مرز با ترکیه، انتقاد لاوروف از استقرار گسترده نیروهای ناتو در آسیا، گفتگوی تلفنی پوتین با مرکل و مکرون درباره بحران اوکراین، بی نتیجه بودن مذاکرات مرزی چین و هند، انتقاد چین از اظهارات نخست وزیر سابق استرالیا درباره تایوان و آغاز نشست مشترک دو نهاد مالی جهان از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس بینالملل و منطقه با اشاره به نقش مخرب رژیم صهیونیستی در قفقاز و با توجه به اعتراف رئیسجمهور آذربایجان به استفاده از پهپادهای اسرائیلی، گفت: «اقدامات تحریکآمیز اخیر دولت الهام علیاف، رئیسجمهوری آذربایجان در برگزاری مانور مشترک با ترکیه و رژیم صهیونیستی در کنار مرزهای شمال غربی ایران و اتهامزنیهای علیاف علیه ایران در چارچوب جاهطلبی دیرینه و غیرقابل قبول خاندان وی برای تغییر ژئوپلیتیک قفقاز قابلتجزیه و تحلیل است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ترکیه اقدام به برگزاری دو رزمایش جدای نظامی با جمهوری آذربایجان از یکسو و پاکستان و جمهوری آذربایجان از سوی دیگر، در ابعاد کوچک زمینی و دریایی کرده است. دولت آنکارا از برگزاری رزمایشهایی که ازنظر ژئوپلیتیک «هدفمند» و «معنادار» است، اهداف مشخصی را دنبال میکند و رزمایش اخیر یکی از اقدامات مهم ترکیه بعد از پایان جنگ دوم قرهباغ محسوب میشود.
حمید خوشآیند – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین-رصد: « کمبود نفت در نتیجه جنگ ایران فرصتی منحصر به فرد برای فیلیپین، به عنوان ریاست آ.سه.آن است تا با چین در خصوص قانون دریای جنوبی چین پیشرفت حاصل کند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحرک تازه برخی اعضای شورای همکاری خلیج فارس برای حضور فعالتر در ترتیبات امنیتی ناتو را نباید بهعنوان یک چرخش ناگهانی یا تغییر بنیادین در سیاست خارجی این کشورها تفسیر کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تنگه هرمز از یک گذرگاه انرژی به ابزاری ژئوپلیتیک بدل شده و اذعان ناخواسته غرب به توانایی ایران در ایجاد اختلال در آن، بازدارندگی تهران را تثبیت کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درحالیکه هدف راهبرد فشار حداکثری آمریکا تسلیم کردن ایران بود، اما ناکامی این راهبرد علاوهبر چالشهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی باعث شده است تا واشنگتن به دنبال راهی برای خروج از این وضعیت باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: یازده جمهوری استقلال یافته از شوروی از سال ۱۹۹۱، ارتشهای مستقل خود را به عنوان بخشی از فرآیند دولتسازی تشکیل دادند. سه کشور حوزه بالتیک که هرگز خود را جزو این جمهوریها به حساب نیاوردهاند، اکنون به شکلی محکم در نهادهای غربی ادغام و تثبیت شدهاند. این کشورها نه تنها با یکدیگر، بلکه در برخی موارد با کشورهای فراتر از مرزهای اتحاد جماهیر شوروی سابق نیز پیوندهای امنیتی برقرار کردهاند. مسکو تلاش کرده است تا از طریق سازمان پیمان امنیت جمعی (CSTO) موقعیت مسلط خود را در سراسر منطقه حفظ کند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس حوزه ژئوپلیتیک گفت: کاهش بیسابقه سطح آب دریای خزر نهتنها تهدیدی زیستمحیطی، بلکه زنگ خطری ژئوپلیتیکی برای ایران و کشورهای ساحلی است که نیازمند همکاری چندجانبه فوریاند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک عضو هیات علمیدانشگاه تربیت مدرس گفت: تنها سازوکار حقوقی الزامآور محیط زیست دریایی دریایخزر، کنوانسیون چارچوب حفاظت از محیط زیست دریایی دریایخزر موسوم به کنوانسیون تهران با پروتکلهای پنجگانه آن است که ظرفیتهای زیادی دارند که قلمرو آن شامل مسائل مختلف از جمله جلوگیری و کاهش آلودگی، نوسانات سطح دریایخزر، تبادل و دسترسی به اطلاعات، مدیریت مناطق ساحلی و غیره است. باید ضمن بررسی این ظرفیتها برای همکاری کشورهای ساحلی، با رفع موانع، آنها را فعالتر کرد تا رژیم دریایی و محیط زیستی دریایخزر را حفظ و تقویت کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل ترکیه با بیان اینکه افزایش همکاریهای دفاعی آنکارا و باکو، در درازمدت تامین منافع ترکیه را به همراه دارد، گفت: ناتو یکی از بازیگرانی است که قطعا ابعاد و نتایج این اقدام مشترک باکو- آنکارا را رصد میکند، چرا که اقدام کنترل هوایی مشترک ترکیه با جمهوری آذربایجان، با خطر باز شدن سیستم امنیتی ناتو در برابر سیستم نظامی روس محور باکو همراه خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: برگزاری نشست وزیران دفاع کشورهای شمال اروپا در لهستان، مخالفت مجدد مجارستان با تحریمهای ضدروسی اروپا، اعلام زمان پیوستن سوئد به ناتو،واکنش روسیه به سخنان سالیوان در باره حمله به کریمه، درخواست رئیس جمهور برزیل برای برقراری آتشبس بین روسیه و اوکراین، ناکامی احزاب یونان برای تشکیل دولت، اعتراضات در پاپوآ گینهنو به امضای پیمان دفاعی با آمریکا، سردتر شدن روابط چین و انگلیس پس از نشست جی ۷، واکنش چین به جوسازی ها در مورد تایوان، اظهارات وزیر خارجه طالبان درباره توافقنامه حقآبه با ایران، رزمایش تاکتیکی نیروی دریایی جمهوری آذربایجان در دریای خزر، شکایت ارمنستان از جمهوری آذربایجان به دیوان لاهه، افزایش تدابیر امنیتی ترکیه در مرز ایران و سوریه، نشست وزرای خارجه کشورهای عضو اتحادیه اروپا و تدارک اتحادیه اروپا برای دشمنی تازه با ایران از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: فرمانده نیروی دریایی راهبردی ارتش با بیان اینکه رزمایش مرکب کمربند امنیت دریایی 2023، به توسعه همکاریها میان نیروهای دریایی ایران، چین و روسیه و همچنین افزایش آمادگی برای تامین امنیت دریایی و ایمنی دریانوردی به صورت مشترک در راستای ایجاد صلح و ثبات منطقهای کمک میکند، از تلاشها برای حضور کشورهای منطقه در رزمایش کمربند دریایی و همچنین همکاریهای فرماندهان نیروهای دریایی اقیانوس هند (IONS) برای سال آینده خبر داد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اخیرا ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه، ضمن تصویب دکترین دریایی، فرمان اجرایی مربوطه را امضا و آن را با هدف تضمین اجرای سیاست دریایی ملی، جایگزین دکترین دریایی مصوب 17 ژوئن 2015 کرد.
پوریا نبی پور- دکتری علوم سیاسی و روابط بینالملل
شورای راهبردی آنلاین- رسانه ها: انتقاد شدید رهبر کره شمالی از تنش آفرینی ایالات متحده در شبهجزیره کره، درخواست سئول برای ادامه مذاکرات صلح با کره شمالی، دیدار مقامات طالبان با نمایندگان اتحادیه اروپا در قطر، برگزاری نشست وزرای خارجه همسایگان افغانستان در تهران، مسئله افغانستان محور نشست امروز گروه ۲۰، هشدار دبیرکل سازمان ملل درخصوص فروپاشی اقتصاد افغانستان، لفاظی دوباره نخست وزیر رژیم صهیونیستی ضد ایران، سفر وزیر خارجه رژیم صهیونیستی به واشنگتن، آخرین نتایج انتخابات پارلمانی عراق، اولین اظهارات مقتدی صدر بعداز اعلام نتایج انتخابات عراق، آغاز رزمایش جمهوری آذربایجان در دریای خزر، تقویت نیروهای نظامی یونان در مرز با ترکیه، انتقاد لاوروف از استقرار گسترده نیروهای ناتو در آسیا، گفتگوی تلفنی پوتین با مرکل و مکرون درباره بحران اوکراین، بی نتیجه بودن مذاکرات مرزی چین و هند، انتقاد چین از اظهارات نخست وزیر سابق استرالیا درباره تایوان و آغاز نشست مشترک دو نهاد مالی جهان از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس بینالملل و منطقه با اشاره به نقش مخرب رژیم صهیونیستی در قفقاز و با توجه به اعتراف رئیسجمهور آذربایجان به استفاده از پهپادهای اسرائیلی، گفت: «اقدامات تحریکآمیز اخیر دولت الهام علیاف، رئیسجمهوری آذربایجان در برگزاری مانور مشترک با ترکیه و رژیم صهیونیستی در کنار مرزهای شمال غربی ایران و اتهامزنیهای علیاف علیه ایران در چارچوب جاهطلبی دیرینه و غیرقابل قبول خاندان وی برای تغییر ژئوپلیتیک قفقاز قابلتجزیه و تحلیل است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ترکیه اقدام به برگزاری دو رزمایش جدای نظامی با جمهوری آذربایجان از یکسو و پاکستان و جمهوری آذربایجان از سوی دیگر، در ابعاد کوچک زمینی و دریایی کرده است. دولت آنکارا از برگزاری رزمایشهایی که ازنظر ژئوپلیتیک «هدفمند» و «معنادار» است، اهداف مشخصی را دنبال میکند و رزمایش اخیر یکی از اقدامات مهم ترکیه بعد از پایان جنگ دوم قرهباغ محسوب میشود.
حمید خوشآیند – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین-رصد: « کمبود نفت در نتیجه جنگ ایران فرصتی منحصر به فرد برای فیلیپین، به عنوان ریاست آ.سه.آن است تا با چین در خصوص قانون دریای جنوبی چین پیشرفت حاصل کند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحرک تازه برخی اعضای شورای همکاری خلیج فارس برای حضور فعالتر در ترتیبات امنیتی ناتو را نباید بهعنوان یک چرخش ناگهانی یا تغییر بنیادین در سیاست خارجی این کشورها تفسیر کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تنگه هرمز از یک گذرگاه انرژی به ابزاری ژئوپلیتیک بدل شده و اذعان ناخواسته غرب به توانایی ایران در ایجاد اختلال در آن، بازدارندگی تهران را تثبیت کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درحالیکه هدف راهبرد فشار حداکثری آمریکا تسلیم کردن ایران بود، اما ناکامی این راهبرد علاوهبر چالشهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی باعث شده است تا واشنگتن به دنبال راهی برای خروج از این وضعیت باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: یازده جمهوری استقلال یافته از شوروی از سال ۱۹۹۱، ارتشهای مستقل خود را به عنوان بخشی از فرآیند دولتسازی تشکیل دادند. سه کشور حوزه بالتیک که هرگز خود را جزو این جمهوریها به حساب نیاوردهاند، اکنون به شکلی محکم در نهادهای غربی ادغام و تثبیت شدهاند. این کشورها نه تنها با یکدیگر، بلکه در برخی موارد با کشورهای فراتر از مرزهای اتحاد جماهیر شوروی سابق نیز پیوندهای امنیتی برقرار کردهاند. مسکو تلاش کرده است تا از طریق سازمان پیمان امنیت جمعی (CSTO) موقعیت مسلط خود را در سراسر منطقه حفظ کند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس حوزه ژئوپلیتیک گفت: کاهش بیسابقه سطح آب دریای خزر نهتنها تهدیدی زیستمحیطی، بلکه زنگ خطری ژئوپلیتیکی برای ایران و کشورهای ساحلی است که نیازمند همکاری چندجانبه فوریاند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک عضو هیات علمیدانشگاه تربیت مدرس گفت: تنها سازوکار حقوقی الزامآور محیط زیست دریایی دریایخزر، کنوانسیون چارچوب حفاظت از محیط زیست دریایی دریایخزر موسوم به کنوانسیون تهران با پروتکلهای پنجگانه آن است که ظرفیتهای زیادی دارند که قلمرو آن شامل مسائل مختلف از جمله جلوگیری و کاهش آلودگی، نوسانات سطح دریایخزر، تبادل و دسترسی به اطلاعات، مدیریت مناطق ساحلی و غیره است. باید ضمن بررسی این ظرفیتها برای همکاری کشورهای ساحلی، با رفع موانع، آنها را فعالتر کرد تا رژیم دریایی و محیط زیستی دریایخزر را حفظ و تقویت کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل ترکیه با بیان اینکه افزایش همکاریهای دفاعی آنکارا و باکو، در درازمدت تامین منافع ترکیه را به همراه دارد، گفت: ناتو یکی از بازیگرانی است که قطعا ابعاد و نتایج این اقدام مشترک باکو- آنکارا را رصد میکند، چرا که اقدام کنترل هوایی مشترک ترکیه با جمهوری آذربایجان، با خطر باز شدن سیستم امنیتی ناتو در برابر سیستم نظامی روس محور باکو همراه خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: برگزاری نشست وزیران دفاع کشورهای شمال اروپا در لهستان، مخالفت مجدد مجارستان با تحریمهای ضدروسی اروپا، اعلام زمان پیوستن سوئد به ناتو،واکنش روسیه به سخنان سالیوان در باره حمله به کریمه، درخواست رئیس جمهور برزیل برای برقراری آتشبس بین روسیه و اوکراین، ناکامی احزاب یونان برای تشکیل دولت، اعتراضات در پاپوآ گینهنو به امضای پیمان دفاعی با آمریکا، سردتر شدن روابط چین و انگلیس پس از نشست جی ۷، واکنش چین به جوسازی ها در مورد تایوان، اظهارات وزیر خارجه طالبان درباره توافقنامه حقآبه با ایران، رزمایش تاکتیکی نیروی دریایی جمهوری آذربایجان در دریای خزر، شکایت ارمنستان از جمهوری آذربایجان به دیوان لاهه، افزایش تدابیر امنیتی ترکیه در مرز ایران و سوریه، نشست وزرای خارجه کشورهای عضو اتحادیه اروپا و تدارک اتحادیه اروپا برای دشمنی تازه با ایران از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: فرمانده نیروی دریایی راهبردی ارتش با بیان اینکه رزمایش مرکب کمربند امنیت دریایی 2023، به توسعه همکاریها میان نیروهای دریایی ایران، چین و روسیه و همچنین افزایش آمادگی برای تامین امنیت دریایی و ایمنی دریانوردی به صورت مشترک در راستای ایجاد صلح و ثبات منطقهای کمک میکند، از تلاشها برای حضور کشورهای منطقه در رزمایش کمربند دریایی و همچنین همکاریهای فرماندهان نیروهای دریایی اقیانوس هند (IONS) برای سال آینده خبر داد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اخیرا ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه، ضمن تصویب دکترین دریایی، فرمان اجرایی مربوطه را امضا و آن را با هدف تضمین اجرای سیاست دریایی ملی، جایگزین دکترین دریایی مصوب 17 ژوئن 2015 کرد.
پوریا نبی پور- دکتری علوم سیاسی و روابط بینالملل
شورای راهبردی آنلاین- رسانه ها: انتقاد شدید رهبر کره شمالی از تنش آفرینی ایالات متحده در شبهجزیره کره، درخواست سئول برای ادامه مذاکرات صلح با کره شمالی، دیدار مقامات طالبان با نمایندگان اتحادیه اروپا در قطر، برگزاری نشست وزرای خارجه همسایگان افغانستان در تهران، مسئله افغانستان محور نشست امروز گروه ۲۰، هشدار دبیرکل سازمان ملل درخصوص فروپاشی اقتصاد افغانستان، لفاظی دوباره نخست وزیر رژیم صهیونیستی ضد ایران، سفر وزیر خارجه رژیم صهیونیستی به واشنگتن، آخرین نتایج انتخابات پارلمانی عراق، اولین اظهارات مقتدی صدر بعداز اعلام نتایج انتخابات عراق، آغاز رزمایش جمهوری آذربایجان در دریای خزر، تقویت نیروهای نظامی یونان در مرز با ترکیه، انتقاد لاوروف از استقرار گسترده نیروهای ناتو در آسیا، گفتگوی تلفنی پوتین با مرکل و مکرون درباره بحران اوکراین، بی نتیجه بودن مذاکرات مرزی چین و هند، انتقاد چین از اظهارات نخست وزیر سابق استرالیا درباره تایوان و آغاز نشست مشترک دو نهاد مالی جهان از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس بینالملل و منطقه با اشاره به نقش مخرب رژیم صهیونیستی در قفقاز و با توجه به اعتراف رئیسجمهور آذربایجان به استفاده از پهپادهای اسرائیلی، گفت: «اقدامات تحریکآمیز اخیر دولت الهام علیاف، رئیسجمهوری آذربایجان در برگزاری مانور مشترک با ترکیه و رژیم صهیونیستی در کنار مرزهای شمال غربی ایران و اتهامزنیهای علیاف علیه ایران در چارچوب جاهطلبی دیرینه و غیرقابل قبول خاندان وی برای تغییر ژئوپلیتیک قفقاز قابلتجزیه و تحلیل است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ترکیه اقدام به برگزاری دو رزمایش جدای نظامی با جمهوری آذربایجان از یکسو و پاکستان و جمهوری آذربایجان از سوی دیگر، در ابعاد کوچک زمینی و دریایی کرده است. دولت آنکارا از برگزاری رزمایشهایی که ازنظر ژئوپلیتیک «هدفمند» و «معنادار» است، اهداف مشخصی را دنبال میکند و رزمایش اخیر یکی از اقدامات مهم ترکیه بعد از پایان جنگ دوم قرهباغ محسوب میشود.
حمید خوشآیند – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین-رصد: « کمبود نفت در نتیجه جنگ ایران فرصتی منحصر به فرد برای فیلیپین، به عنوان ریاست آ.سه.آن است تا با چین در خصوص قانون دریای جنوبی چین پیشرفت حاصل کند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحرک تازه برخی اعضای شورای همکاری خلیج فارس برای حضور فعالتر در ترتیبات امنیتی ناتو را نباید بهعنوان یک چرخش ناگهانی یا تغییر بنیادین در سیاست خارجی این کشورها تفسیر کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تنگه هرمز از یک گذرگاه انرژی به ابزاری ژئوپلیتیک بدل شده و اذعان ناخواسته غرب به توانایی ایران در ایجاد اختلال در آن، بازدارندگی تهران را تثبیت کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درحالیکه هدف راهبرد فشار حداکثری آمریکا تسلیم کردن ایران بود، اما ناکامی این راهبرد علاوهبر چالشهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی باعث شده است تا واشنگتن به دنبال راهی برای خروج از این وضعیت باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: یازده جمهوری استقلال یافته از شوروی از سال ۱۹۹۱، ارتشهای مستقل خود را به عنوان بخشی از فرآیند دولتسازی تشکیل دادند. سه کشور حوزه بالتیک که هرگز خود را جزو این جمهوریها به حساب نیاوردهاند، اکنون به شکلی محکم در نهادهای غربی ادغام و تثبیت شدهاند. این کشورها نه تنها با یکدیگر، بلکه در برخی موارد با کشورهای فراتر از مرزهای اتحاد جماهیر شوروی سابق نیز پیوندهای امنیتی برقرار کردهاند. مسکو تلاش کرده است تا از طریق سازمان پیمان امنیت جمعی (CSTO) موقعیت مسلط خود را در سراسر منطقه حفظ کند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس حوزه ژئوپلیتیک گفت: کاهش بیسابقه سطح آب دریای خزر نهتنها تهدیدی زیستمحیطی، بلکه زنگ خطری ژئوپلیتیکی برای ایران و کشورهای ساحلی است که نیازمند همکاری چندجانبه فوریاند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک عضو هیات علمیدانشگاه تربیت مدرس گفت: تنها سازوکار حقوقی الزامآور محیط زیست دریایی دریایخزر، کنوانسیون چارچوب حفاظت از محیط زیست دریایی دریایخزر موسوم به کنوانسیون تهران با پروتکلهای پنجگانه آن است که ظرفیتهای زیادی دارند که قلمرو آن شامل مسائل مختلف از جمله جلوگیری و کاهش آلودگی، نوسانات سطح دریایخزر، تبادل و دسترسی به اطلاعات، مدیریت مناطق ساحلی و غیره است. باید ضمن بررسی این ظرفیتها برای همکاری کشورهای ساحلی، با رفع موانع، آنها را فعالتر کرد تا رژیم دریایی و محیط زیستی دریایخزر را حفظ و تقویت کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل ترکیه با بیان اینکه افزایش همکاریهای دفاعی آنکارا و باکو، در درازمدت تامین منافع ترکیه را به همراه دارد، گفت: ناتو یکی از بازیگرانی است که قطعا ابعاد و نتایج این اقدام مشترک باکو- آنکارا را رصد میکند، چرا که اقدام کنترل هوایی مشترک ترکیه با جمهوری آذربایجان، با خطر باز شدن سیستم امنیتی ناتو در برابر سیستم نظامی روس محور باکو همراه خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: برگزاری نشست وزیران دفاع کشورهای شمال اروپا در لهستان، مخالفت مجدد مجارستان با تحریمهای ضدروسی اروپا، اعلام زمان پیوستن سوئد به ناتو،واکنش روسیه به سخنان سالیوان در باره حمله به کریمه، درخواست رئیس جمهور برزیل برای برقراری آتشبس بین روسیه و اوکراین، ناکامی احزاب یونان برای تشکیل دولت، اعتراضات در پاپوآ گینهنو به امضای پیمان دفاعی با آمریکا، سردتر شدن روابط چین و انگلیس پس از نشست جی ۷، واکنش چین به جوسازی ها در مورد تایوان، اظهارات وزیر خارجه طالبان درباره توافقنامه حقآبه با ایران، رزمایش تاکتیکی نیروی دریایی جمهوری آذربایجان در دریای خزر، شکایت ارمنستان از جمهوری آذربایجان به دیوان لاهه، افزایش تدابیر امنیتی ترکیه در مرز ایران و سوریه، نشست وزرای خارجه کشورهای عضو اتحادیه اروپا و تدارک اتحادیه اروپا برای دشمنی تازه با ایران از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: فرمانده نیروی دریایی راهبردی ارتش با بیان اینکه رزمایش مرکب کمربند امنیت دریایی 2023، به توسعه همکاریها میان نیروهای دریایی ایران، چین و روسیه و همچنین افزایش آمادگی برای تامین امنیت دریایی و ایمنی دریانوردی به صورت مشترک در راستای ایجاد صلح و ثبات منطقهای کمک میکند، از تلاشها برای حضور کشورهای منطقه در رزمایش کمربند دریایی و همچنین همکاریهای فرماندهان نیروهای دریایی اقیانوس هند (IONS) برای سال آینده خبر داد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اخیرا ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه، ضمن تصویب دکترین دریایی، فرمان اجرایی مربوطه را امضا و آن را با هدف تضمین اجرای سیاست دریایی ملی، جایگزین دکترین دریایی مصوب 17 ژوئن 2015 کرد.
پوریا نبی پور- دکتری علوم سیاسی و روابط بینالملل
شورای راهبردی آنلاین- رسانه ها: انتقاد شدید رهبر کره شمالی از تنش آفرینی ایالات متحده در شبهجزیره کره، درخواست سئول برای ادامه مذاکرات صلح با کره شمالی، دیدار مقامات طالبان با نمایندگان اتحادیه اروپا در قطر، برگزاری نشست وزرای خارجه همسایگان افغانستان در تهران، مسئله افغانستان محور نشست امروز گروه ۲۰، هشدار دبیرکل سازمان ملل درخصوص فروپاشی اقتصاد افغانستان، لفاظی دوباره نخست وزیر رژیم صهیونیستی ضد ایران، سفر وزیر خارجه رژیم صهیونیستی به واشنگتن، آخرین نتایج انتخابات پارلمانی عراق، اولین اظهارات مقتدی صدر بعداز اعلام نتایج انتخابات عراق، آغاز رزمایش جمهوری آذربایجان در دریای خزر، تقویت نیروهای نظامی یونان در مرز با ترکیه، انتقاد لاوروف از استقرار گسترده نیروهای ناتو در آسیا، گفتگوی تلفنی پوتین با مرکل و مکرون درباره بحران اوکراین، بی نتیجه بودن مذاکرات مرزی چین و هند، انتقاد چین از اظهارات نخست وزیر سابق استرالیا درباره تایوان و آغاز نشست مشترک دو نهاد مالی جهان از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس بینالملل و منطقه با اشاره به نقش مخرب رژیم صهیونیستی در قفقاز و با توجه به اعتراف رئیسجمهور آذربایجان به استفاده از پهپادهای اسرائیلی، گفت: «اقدامات تحریکآمیز اخیر دولت الهام علیاف، رئیسجمهوری آذربایجان در برگزاری مانور مشترک با ترکیه و رژیم صهیونیستی در کنار مرزهای شمال غربی ایران و اتهامزنیهای علیاف علیه ایران در چارچوب جاهطلبی دیرینه و غیرقابل قبول خاندان وی برای تغییر ژئوپلیتیک قفقاز قابلتجزیه و تحلیل است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ترکیه اقدام به برگزاری دو رزمایش جدای نظامی با جمهوری آذربایجان از یکسو و پاکستان و جمهوری آذربایجان از سوی دیگر، در ابعاد کوچک زمینی و دریایی کرده است. دولت آنکارا از برگزاری رزمایشهایی که ازنظر ژئوپلیتیک «هدفمند» و «معنادار» است، اهداف مشخصی را دنبال میکند و رزمایش اخیر یکی از اقدامات مهم ترکیه بعد از پایان جنگ دوم قرهباغ محسوب میشود.
حمید خوشآیند – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین-رصد: « کمبود نفت در نتیجه جنگ ایران فرصتی منحصر به فرد برای فیلیپین، به عنوان ریاست آ.سه.آن است تا با چین در خصوص قانون دریای جنوبی چین پیشرفت حاصل کند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحرک تازه برخی اعضای شورای همکاری خلیج فارس برای حضور فعالتر در ترتیبات امنیتی ناتو را نباید بهعنوان یک چرخش ناگهانی یا تغییر بنیادین در سیاست خارجی این کشورها تفسیر کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تنگه هرمز از یک گذرگاه انرژی به ابزاری ژئوپلیتیک بدل شده و اذعان ناخواسته غرب به توانایی ایران در ایجاد اختلال در آن، بازدارندگی تهران را تثبیت کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درحالیکه هدف راهبرد فشار حداکثری آمریکا تسلیم کردن ایران بود، اما ناکامی این راهبرد علاوهبر چالشهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی باعث شده است تا واشنگتن به دنبال راهی برای خروج از این وضعیت باشد.