بحران هرمز فرصتی برای برقراری گفتگوی سازنده بین چین و آ.سه.آن
شورای راهبردی آنلاین-رصد: « کمبود نفت در نتیجه جنگ ایران فرصتی منحصر به فرد برای فیلیپین، به عنوان ریاست آ.سه.آن است تا با چین در خصوص قانون دریای جنوبی چین پیشرفت حاصل کند.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: « کمبود نفت در نتیجه جنگ ایران فرصتی منحصر به فرد برای فیلیپین، به عنوان ریاست آ.سه.آن است تا با چین در خصوص قانون دریای جنوبی چین پیشرفت حاصل کند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحرک تازه برخی اعضای شورای همکاری خلیج فارس برای حضور فعالتر در ترتیبات امنیتی ناتو را نباید بهعنوان یک چرخش ناگهانی یا تغییر بنیادین در سیاست خارجی این کشورها تفسیر کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تنگه هرمز از یک گذرگاه انرژی به ابزاری ژئوپلیتیک بدل شده و اذعان ناخواسته غرب به توانایی ایران در ایجاد اختلال در آن، بازدارندگی تهران را تثبیت کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درحالیکه هدف راهبرد فشار حداکثری آمریکا تسلیم کردن ایران بود، اما ناکامی این راهبرد علاوهبر چالشهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی باعث شده است تا واشنگتن به دنبال راهی برای خروج از این وضعیت باشد.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: بیانیه مشترک چین، عربستان و ایران و احیای روابط دیپلماتیک تهران – ریاض ، استقبال دبیر کل سازمان ملل از توافق میان ایران و عربستان، واکنش مبهم جو بایدن به توافق تهران – ریاض، بازتاب توافق در کشورهای عربی ، سفر وزیر خارجه عربستان به پاریس و رایزنی در مورد تحولات منطقهای، تمدید وضعیت اضطراری آمریکا در قبال ایران، انحلال مکانیزم “اینستکس” توسط کشورهای اروپایی، نهایی شدن خرید جنگندههای سوخو ۳۵ از روسیه، سفر رهبر بلاروس به ایران، هشدار هرتزوگ نسبت به فروپاشی رژیم صهیونیستی، ابراز نگرانی وزیر دفاع آمریکا از خشونت شهرکنشینان علیه فلسطینیها، تاسیس پایگاه قطبی انگلیس در نروژ ، تاکید ماکرون بر پیروزی بر روسیه در جنگ اوکراین، توافق فرانسه و بریتانیا بر سر کنترل مهاجرت، هشدار وزیرخزانه داری آمریکا نسبت به فروپاشی اقتصادی کشور واعتراض هنگ کنگ به طرح ژاپن برای رهاسازی آب تصفیه شده نیروگاه فوکوشیما از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رای مشورتی اخیر دیوان دادگستری اتحادیه اروپا درباره پرونده شکایت بانک ملی ایران از دویچه تلکام به دلیل نقض قرارداد با این بانک، نشان میدهد که تحریمهای بینالمللی آمریکا علیه ایران، بسیار موثر و نافذ است و ضمن اهمیت تلاش برای بازگشت به مسیر تعامل با جهان، لازم است تا زمان رفع تحریمها، اقدامات معطوف به مقابله با آنها نیز در دستور کار فعالانه دولت و وزارت امور خارجه باشد. بنابراین، همچنان این پرسش اهمیت دارد که مقابله با تحریم در رابطه با کشورهای خارجی به ویژه اروپا از جمله در تعامل با شرکتهای کوچک و متوسط اروپایی که ذیل تحریمهای آمریکا قرار نمیگیرند چگونه باید باشد؟
رضا مجیدزاده – مدیر گروه سیمرغ توسعه/اندیشگاه طرح هزاره پاسارگاد
شورای راهبردی آنلاین: تاکید فرانسه بر اهمیت بازگشت ایران به تعهدات برجامی، انتقاد مدیر اینستکس از عدم همکاری بانکهای بزرگ اروپایی،، هشدار اسرائیل به بایدن درباره برجام، تلاش رژیم صهیونیستی برای ایجاد ترتیبات ویژه امنیتی با کشورهای عربی، تایید ویلیام برنز برای تصدی ریاست سازمان سیا، درگیری شدید ارتش ترکیه و سوریه در حومه «الرقه، طرح های تحریمی علیه بن سلمان در مجلس نمایندگان آمریکا، شکایت گزارشگران بدون مرز از بن سلمان به اتهام جنایت علیه بشریت،آزمایش موفق سیستم جدید دفاعی آمریکا، مخالفت رئیس جمهور ارمنستان با حکم برکناری رئیس ستاد مشترک ارتش، تحریم های جدید آمریکا علیه روسیه و واکنش مسکو، نشست آ.سه.آن و شورای امنیت درباره میانمار و هشدار دبیر کل سازمان ملل درباره کاهش کمکها به یمن از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل بینالملل با بیان اینکه جمهوری اسلامی ایران در خصوص برجام در موقعیت اخلاقی و حقوقی بالایی قرار دارد، گفت: به نظر میرسد مواضع نسبتاً تندی که اروپاییها این روزها در رابطه با برجام مطرح میکنند، بیشتر برای سنجش مواضع بازیگران برجام بهویژه جمهوری اسلامی ایران در شرایط بعد از روی کار آمدن دولت جدید در آمریکا و احتمال مذاکره بر سر چگونگی بازگشت به تعهدات برجام است؛ اقدامی که اصطلاحاً به آن «بالون آزمایشی» یا Trial Balloon گفته میشود.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بینالملل گفت: در صورت لغو تحریمها، ایران گامهای خود در کاهش تعهدات برجامی را لغو خواهد کرد اما حاضر به مذاکره مجدد با آمریکا درباره برجام نیست.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: آمریکا تحریمها علیه ایران را در نوامبر ۲۰۱۸ و پس از خروج از توافق هستهای برجام با ایران دوباره وضع کرد. این تحریمها در دوره همه گیری کرونا بر نظام بهداشتی ایران اثر منفی داشته است.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: رهبران اروپایی اخیراً از توافقی خبر دادهاند که «برای افزایش استقلال راهبردی اتحادیه اروپا و تولید کالاهای اساسی در اروپا اهمیت زیادی دارد»؛ اما این بیانیه نیازمند جلبتوجه مدیران شرکتهای بینالمللی است. تلاش اتحادیه اروپا برای جهتدهی به زنجیره عرضه ممکن است بسیاری از بخشهای اقتصادی، حتی بخشهای نامرتبط با امور سنتی امنیتی را تحت تأثیر قرار دهد. مکان جغرافیایی حوزه نفوذ اتحادیه اروپا احتمالاً جریان زنجیره عرضه آینده اروپا را دیکته خواهد کرد. اکنون اهمیت «استقلال راهبردی» ازنظر اقتصادی بهاندازه اهمیت آن ازلحاظ نظامی و سیاسی است.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: اگرچه پاندمی کرونا به معنای تأخیر در برگزاری اجلاس بازنگری پیمان منع اشاعه تسلیحات هستهای (ان.پی.تی) است، اما این تأخیر میتواند فرصتی برای بهبود بیشتر رژیم ان.پی.تی باشد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: توافق هستهای با ایران به نقطهای رسیده است که بازگشت بحران قریبالوقوع بهنظر میرسد. مسائل مرتبط با کنترل تسلیحات نشان از اهمیت توافق هستهای با ایران هم برای عدماشاعه و هم برای امنیت منطقه دارد. میتوان از بدترین سناریو اجتناب کرد، چراکه همچنان امکان جلوگیری از بازگشت بحران هستهای تمام عیار وجود دارد.
شورای راهبردی آنلاین: تأکید اتحادیه اروپا بر لزوم رفع تحریمها علیه ایران، درخواست مقامات ارشد اسبق جهان برای کاهش تحریم های ایران ، تاکید مسکو بر گسترش فعالیت اینستکس، اعلام آخرین آمار مبتلایان به کرونا از سوی سازمان بهداشت جهانی ، افزایش جریمه و تمدید قرنطینه در آمریکا و اروپا، اعلام وضعیت جنگی علیه ویروس کرونا از سوی گوترش، تهدید ترامپ ضد هند، برگزاری نشست شورای امنیت درباره کرونا، تاکید سازمان جهانی بهداشت برضرورت لغو قرنطینه بصورت گام به گام، تشدید تنشهای دیپلماتیک بین چین و برزیل بر سر کرونا، کاهش تحرکات نظامی ترکیه در سوریه، توقف مذاکرات گروه طالبان با کابل و خروج ائتلاف بینالمللی از پایگاه «ابوغریب» عراق از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: « کمبود نفت در نتیجه جنگ ایران فرصتی منحصر به فرد برای فیلیپین، به عنوان ریاست آ.سه.آن است تا با چین در خصوص قانون دریای جنوبی چین پیشرفت حاصل کند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحرک تازه برخی اعضای شورای همکاری خلیج فارس برای حضور فعالتر در ترتیبات امنیتی ناتو را نباید بهعنوان یک چرخش ناگهانی یا تغییر بنیادین در سیاست خارجی این کشورها تفسیر کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تنگه هرمز از یک گذرگاه انرژی به ابزاری ژئوپلیتیک بدل شده و اذعان ناخواسته غرب به توانایی ایران در ایجاد اختلال در آن، بازدارندگی تهران را تثبیت کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درحالیکه هدف راهبرد فشار حداکثری آمریکا تسلیم کردن ایران بود، اما ناکامی این راهبرد علاوهبر چالشهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی باعث شده است تا واشنگتن به دنبال راهی برای خروج از این وضعیت باشد.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: بیانیه مشترک چین، عربستان و ایران و احیای روابط دیپلماتیک تهران – ریاض ، استقبال دبیر کل سازمان ملل از توافق میان ایران و عربستان، واکنش مبهم جو بایدن به توافق تهران – ریاض، بازتاب توافق در کشورهای عربی ، سفر وزیر خارجه عربستان به پاریس و رایزنی در مورد تحولات منطقهای، تمدید وضعیت اضطراری آمریکا در قبال ایران، انحلال مکانیزم “اینستکس” توسط کشورهای اروپایی، نهایی شدن خرید جنگندههای سوخو ۳۵ از روسیه، سفر رهبر بلاروس به ایران، هشدار هرتزوگ نسبت به فروپاشی رژیم صهیونیستی، ابراز نگرانی وزیر دفاع آمریکا از خشونت شهرکنشینان علیه فلسطینیها، تاسیس پایگاه قطبی انگلیس در نروژ ، تاکید ماکرون بر پیروزی بر روسیه در جنگ اوکراین، توافق فرانسه و بریتانیا بر سر کنترل مهاجرت، هشدار وزیرخزانه داری آمریکا نسبت به فروپاشی اقتصادی کشور واعتراض هنگ کنگ به طرح ژاپن برای رهاسازی آب تصفیه شده نیروگاه فوکوشیما از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رای مشورتی اخیر دیوان دادگستری اتحادیه اروپا درباره پرونده شکایت بانک ملی ایران از دویچه تلکام به دلیل نقض قرارداد با این بانک، نشان میدهد که تحریمهای بینالمللی آمریکا علیه ایران، بسیار موثر و نافذ است و ضمن اهمیت تلاش برای بازگشت به مسیر تعامل با جهان، لازم است تا زمان رفع تحریمها، اقدامات معطوف به مقابله با آنها نیز در دستور کار فعالانه دولت و وزارت امور خارجه باشد. بنابراین، همچنان این پرسش اهمیت دارد که مقابله با تحریم در رابطه با کشورهای خارجی به ویژه اروپا از جمله در تعامل با شرکتهای کوچک و متوسط اروپایی که ذیل تحریمهای آمریکا قرار نمیگیرند چگونه باید باشد؟
رضا مجیدزاده – مدیر گروه سیمرغ توسعه/اندیشگاه طرح هزاره پاسارگاد
شورای راهبردی آنلاین: تاکید فرانسه بر اهمیت بازگشت ایران به تعهدات برجامی، انتقاد مدیر اینستکس از عدم همکاری بانکهای بزرگ اروپایی،، هشدار اسرائیل به بایدن درباره برجام، تلاش رژیم صهیونیستی برای ایجاد ترتیبات ویژه امنیتی با کشورهای عربی، تایید ویلیام برنز برای تصدی ریاست سازمان سیا، درگیری شدید ارتش ترکیه و سوریه در حومه «الرقه، طرح های تحریمی علیه بن سلمان در مجلس نمایندگان آمریکا، شکایت گزارشگران بدون مرز از بن سلمان به اتهام جنایت علیه بشریت،آزمایش موفق سیستم جدید دفاعی آمریکا، مخالفت رئیس جمهور ارمنستان با حکم برکناری رئیس ستاد مشترک ارتش، تحریم های جدید آمریکا علیه روسیه و واکنش مسکو، نشست آ.سه.آن و شورای امنیت درباره میانمار و هشدار دبیر کل سازمان ملل درباره کاهش کمکها به یمن از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل بینالملل با بیان اینکه جمهوری اسلامی ایران در خصوص برجام در موقعیت اخلاقی و حقوقی بالایی قرار دارد، گفت: به نظر میرسد مواضع نسبتاً تندی که اروپاییها این روزها در رابطه با برجام مطرح میکنند، بیشتر برای سنجش مواضع بازیگران برجام بهویژه جمهوری اسلامی ایران در شرایط بعد از روی کار آمدن دولت جدید در آمریکا و احتمال مذاکره بر سر چگونگی بازگشت به تعهدات برجام است؛ اقدامی که اصطلاحاً به آن «بالون آزمایشی» یا Trial Balloon گفته میشود.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بینالملل گفت: در صورت لغو تحریمها، ایران گامهای خود در کاهش تعهدات برجامی را لغو خواهد کرد اما حاضر به مذاکره مجدد با آمریکا درباره برجام نیست.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: آمریکا تحریمها علیه ایران را در نوامبر ۲۰۱۸ و پس از خروج از توافق هستهای برجام با ایران دوباره وضع کرد. این تحریمها در دوره همه گیری کرونا بر نظام بهداشتی ایران اثر منفی داشته است.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: رهبران اروپایی اخیراً از توافقی خبر دادهاند که «برای افزایش استقلال راهبردی اتحادیه اروپا و تولید کالاهای اساسی در اروپا اهمیت زیادی دارد»؛ اما این بیانیه نیازمند جلبتوجه مدیران شرکتهای بینالمللی است. تلاش اتحادیه اروپا برای جهتدهی به زنجیره عرضه ممکن است بسیاری از بخشهای اقتصادی، حتی بخشهای نامرتبط با امور سنتی امنیتی را تحت تأثیر قرار دهد. مکان جغرافیایی حوزه نفوذ اتحادیه اروپا احتمالاً جریان زنجیره عرضه آینده اروپا را دیکته خواهد کرد. اکنون اهمیت «استقلال راهبردی» ازنظر اقتصادی بهاندازه اهمیت آن ازلحاظ نظامی و سیاسی است.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: اگرچه پاندمی کرونا به معنای تأخیر در برگزاری اجلاس بازنگری پیمان منع اشاعه تسلیحات هستهای (ان.پی.تی) است، اما این تأخیر میتواند فرصتی برای بهبود بیشتر رژیم ان.پی.تی باشد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: توافق هستهای با ایران به نقطهای رسیده است که بازگشت بحران قریبالوقوع بهنظر میرسد. مسائل مرتبط با کنترل تسلیحات نشان از اهمیت توافق هستهای با ایران هم برای عدماشاعه و هم برای امنیت منطقه دارد. میتوان از بدترین سناریو اجتناب کرد، چراکه همچنان امکان جلوگیری از بازگشت بحران هستهای تمام عیار وجود دارد.
شورای راهبردی آنلاین: تأکید اتحادیه اروپا بر لزوم رفع تحریمها علیه ایران، درخواست مقامات ارشد اسبق جهان برای کاهش تحریم های ایران ، تاکید مسکو بر گسترش فعالیت اینستکس، اعلام آخرین آمار مبتلایان به کرونا از سوی سازمان بهداشت جهانی ، افزایش جریمه و تمدید قرنطینه در آمریکا و اروپا، اعلام وضعیت جنگی علیه ویروس کرونا از سوی گوترش، تهدید ترامپ ضد هند، برگزاری نشست شورای امنیت درباره کرونا، تاکید سازمان جهانی بهداشت برضرورت لغو قرنطینه بصورت گام به گام، تشدید تنشهای دیپلماتیک بین چین و برزیل بر سر کرونا، کاهش تحرکات نظامی ترکیه در سوریه، توقف مذاکرات گروه طالبان با کابل و خروج ائتلاف بینالمللی از پایگاه «ابوغریب» عراق از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: بیانیه مشترک چین، عربستان و ایران و احیای روابط دیپلماتیک تهران – ریاض ، استقبال دبیر کل سازمان ملل از توافق میان ایران و عربستان، واکنش مبهم جو بایدن به توافق تهران – ریاض، بازتاب توافق در کشورهای عربی ، سفر وزیر خارجه عربستان به پاریس و رایزنی در مورد تحولات منطقهای، تمدید وضعیت اضطراری آمریکا در قبال ایران، انحلال مکانیزم “اینستکس” توسط کشورهای اروپایی، نهایی شدن خرید جنگندههای سوخو ۳۵ از روسیه، سفر رهبر بلاروس به ایران، هشدار هرتزوگ نسبت به فروپاشی رژیم صهیونیستی، ابراز نگرانی وزیر دفاع آمریکا از خشونت شهرکنشینان علیه فلسطینیها، تاسیس پایگاه قطبی انگلیس در نروژ ، تاکید ماکرون بر پیروزی بر روسیه در جنگ اوکراین، توافق فرانسه و بریتانیا بر سر کنترل مهاجرت، هشدار وزیرخزانه داری آمریکا نسبت به فروپاشی اقتصادی کشور واعتراض هنگ کنگ به طرح ژاپن برای رهاسازی آب تصفیه شده نیروگاه فوکوشیما از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رای مشورتی اخیر دیوان دادگستری اتحادیه اروپا درباره پرونده شکایت بانک ملی ایران از دویچه تلکام به دلیل نقض قرارداد با این بانک، نشان میدهد که تحریمهای بینالمللی آمریکا علیه ایران، بسیار موثر و نافذ است و ضمن اهمیت تلاش برای بازگشت به مسیر تعامل با جهان، لازم است تا زمان رفع تحریمها، اقدامات معطوف به مقابله با آنها نیز در دستور کار فعالانه دولت و وزارت امور خارجه باشد. بنابراین، همچنان این پرسش اهمیت دارد که مقابله با تحریم در رابطه با کشورهای خارجی به ویژه اروپا از جمله در تعامل با شرکتهای کوچک و متوسط اروپایی که ذیل تحریمهای آمریکا قرار نمیگیرند چگونه باید باشد؟
رضا مجیدزاده – مدیر گروه سیمرغ توسعه/اندیشگاه طرح هزاره پاسارگاد
شورای راهبردی آنلاین: تاکید فرانسه بر اهمیت بازگشت ایران به تعهدات برجامی، انتقاد مدیر اینستکس از عدم همکاری بانکهای بزرگ اروپایی،، هشدار اسرائیل به بایدن درباره برجام، تلاش رژیم صهیونیستی برای ایجاد ترتیبات ویژه امنیتی با کشورهای عربی، تایید ویلیام برنز برای تصدی ریاست سازمان سیا، درگیری شدید ارتش ترکیه و سوریه در حومه «الرقه، طرح های تحریمی علیه بن سلمان در مجلس نمایندگان آمریکا، شکایت گزارشگران بدون مرز از بن سلمان به اتهام جنایت علیه بشریت،آزمایش موفق سیستم جدید دفاعی آمریکا، مخالفت رئیس جمهور ارمنستان با حکم برکناری رئیس ستاد مشترک ارتش، تحریم های جدید آمریکا علیه روسیه و واکنش مسکو، نشست آ.سه.آن و شورای امنیت درباره میانمار و هشدار دبیر کل سازمان ملل درباره کاهش کمکها به یمن از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل بینالملل با بیان اینکه جمهوری اسلامی ایران در خصوص برجام در موقعیت اخلاقی و حقوقی بالایی قرار دارد، گفت: به نظر میرسد مواضع نسبتاً تندی که اروپاییها این روزها در رابطه با برجام مطرح میکنند، بیشتر برای سنجش مواضع بازیگران برجام بهویژه جمهوری اسلامی ایران در شرایط بعد از روی کار آمدن دولت جدید در آمریکا و احتمال مذاکره بر سر چگونگی بازگشت به تعهدات برجام است؛ اقدامی که اصطلاحاً به آن «بالون آزمایشی» یا Trial Balloon گفته میشود.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بینالملل گفت: در صورت لغو تحریمها، ایران گامهای خود در کاهش تعهدات برجامی را لغو خواهد کرد اما حاضر به مذاکره مجدد با آمریکا درباره برجام نیست.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: آمریکا تحریمها علیه ایران را در نوامبر ۲۰۱۸ و پس از خروج از توافق هستهای برجام با ایران دوباره وضع کرد. این تحریمها در دوره همه گیری کرونا بر نظام بهداشتی ایران اثر منفی داشته است.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: رهبران اروپایی اخیراً از توافقی خبر دادهاند که «برای افزایش استقلال راهبردی اتحادیه اروپا و تولید کالاهای اساسی در اروپا اهمیت زیادی دارد»؛ اما این بیانیه نیازمند جلبتوجه مدیران شرکتهای بینالمللی است. تلاش اتحادیه اروپا برای جهتدهی به زنجیره عرضه ممکن است بسیاری از بخشهای اقتصادی، حتی بخشهای نامرتبط با امور سنتی امنیتی را تحت تأثیر قرار دهد. مکان جغرافیایی حوزه نفوذ اتحادیه اروپا احتمالاً جریان زنجیره عرضه آینده اروپا را دیکته خواهد کرد. اکنون اهمیت «استقلال راهبردی» ازنظر اقتصادی بهاندازه اهمیت آن ازلحاظ نظامی و سیاسی است.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: اگرچه پاندمی کرونا به معنای تأخیر در برگزاری اجلاس بازنگری پیمان منع اشاعه تسلیحات هستهای (ان.پی.تی) است، اما این تأخیر میتواند فرصتی برای بهبود بیشتر رژیم ان.پی.تی باشد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: توافق هستهای با ایران به نقطهای رسیده است که بازگشت بحران قریبالوقوع بهنظر میرسد. مسائل مرتبط با کنترل تسلیحات نشان از اهمیت توافق هستهای با ایران هم برای عدماشاعه و هم برای امنیت منطقه دارد. میتوان از بدترین سناریو اجتناب کرد، چراکه همچنان امکان جلوگیری از بازگشت بحران هستهای تمام عیار وجود دارد.
شورای راهبردی آنلاین: تأکید اتحادیه اروپا بر لزوم رفع تحریمها علیه ایران، درخواست مقامات ارشد اسبق جهان برای کاهش تحریم های ایران ، تاکید مسکو بر گسترش فعالیت اینستکس، اعلام آخرین آمار مبتلایان به کرونا از سوی سازمان بهداشت جهانی ، افزایش جریمه و تمدید قرنطینه در آمریکا و اروپا، اعلام وضعیت جنگی علیه ویروس کرونا از سوی گوترش، تهدید ترامپ ضد هند، برگزاری نشست شورای امنیت درباره کرونا، تاکید سازمان جهانی بهداشت برضرورت لغو قرنطینه بصورت گام به گام، تشدید تنشهای دیپلماتیک بین چین و برزیل بر سر کرونا، کاهش تحرکات نظامی ترکیه در سوریه، توقف مذاکرات گروه طالبان با کابل و خروج ائتلاف بینالمللی از پایگاه «ابوغریب» عراق از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: « کمبود نفت در نتیجه جنگ ایران فرصتی منحصر به فرد برای فیلیپین، به عنوان ریاست آ.سه.آن است تا با چین در خصوص قانون دریای جنوبی چین پیشرفت حاصل کند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحرک تازه برخی اعضای شورای همکاری خلیج فارس برای حضور فعالتر در ترتیبات امنیتی ناتو را نباید بهعنوان یک چرخش ناگهانی یا تغییر بنیادین در سیاست خارجی این کشورها تفسیر کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تنگه هرمز از یک گذرگاه انرژی به ابزاری ژئوپلیتیک بدل شده و اذعان ناخواسته غرب به توانایی ایران در ایجاد اختلال در آن، بازدارندگی تهران را تثبیت کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درحالیکه هدف راهبرد فشار حداکثری آمریکا تسلیم کردن ایران بود، اما ناکامی این راهبرد علاوهبر چالشهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی باعث شده است تا واشنگتن به دنبال راهی برای خروج از این وضعیت باشد.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: بیانیه مشترک چین، عربستان و ایران و احیای روابط دیپلماتیک تهران – ریاض ، استقبال دبیر کل سازمان ملل از توافق میان ایران و عربستان، واکنش مبهم جو بایدن به توافق تهران – ریاض، بازتاب توافق در کشورهای عربی ، سفر وزیر خارجه عربستان به پاریس و رایزنی در مورد تحولات منطقهای، تمدید وضعیت اضطراری آمریکا در قبال ایران، انحلال مکانیزم “اینستکس” توسط کشورهای اروپایی، نهایی شدن خرید جنگندههای سوخو ۳۵ از روسیه، سفر رهبر بلاروس به ایران، هشدار هرتزوگ نسبت به فروپاشی رژیم صهیونیستی، ابراز نگرانی وزیر دفاع آمریکا از خشونت شهرکنشینان علیه فلسطینیها، تاسیس پایگاه قطبی انگلیس در نروژ ، تاکید ماکرون بر پیروزی بر روسیه در جنگ اوکراین، توافق فرانسه و بریتانیا بر سر کنترل مهاجرت، هشدار وزیرخزانه داری آمریکا نسبت به فروپاشی اقتصادی کشور واعتراض هنگ کنگ به طرح ژاپن برای رهاسازی آب تصفیه شده نیروگاه فوکوشیما از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رای مشورتی اخیر دیوان دادگستری اتحادیه اروپا درباره پرونده شکایت بانک ملی ایران از دویچه تلکام به دلیل نقض قرارداد با این بانک، نشان میدهد که تحریمهای بینالمللی آمریکا علیه ایران، بسیار موثر و نافذ است و ضمن اهمیت تلاش برای بازگشت به مسیر تعامل با جهان، لازم است تا زمان رفع تحریمها، اقدامات معطوف به مقابله با آنها نیز در دستور کار فعالانه دولت و وزارت امور خارجه باشد. بنابراین، همچنان این پرسش اهمیت دارد که مقابله با تحریم در رابطه با کشورهای خارجی به ویژه اروپا از جمله در تعامل با شرکتهای کوچک و متوسط اروپایی که ذیل تحریمهای آمریکا قرار نمیگیرند چگونه باید باشد؟
رضا مجیدزاده – مدیر گروه سیمرغ توسعه/اندیشگاه طرح هزاره پاسارگاد
شورای راهبردی آنلاین: تاکید فرانسه بر اهمیت بازگشت ایران به تعهدات برجامی، انتقاد مدیر اینستکس از عدم همکاری بانکهای بزرگ اروپایی،، هشدار اسرائیل به بایدن درباره برجام، تلاش رژیم صهیونیستی برای ایجاد ترتیبات ویژه امنیتی با کشورهای عربی، تایید ویلیام برنز برای تصدی ریاست سازمان سیا، درگیری شدید ارتش ترکیه و سوریه در حومه «الرقه، طرح های تحریمی علیه بن سلمان در مجلس نمایندگان آمریکا، شکایت گزارشگران بدون مرز از بن سلمان به اتهام جنایت علیه بشریت،آزمایش موفق سیستم جدید دفاعی آمریکا، مخالفت رئیس جمهور ارمنستان با حکم برکناری رئیس ستاد مشترک ارتش، تحریم های جدید آمریکا علیه روسیه و واکنش مسکو، نشست آ.سه.آن و شورای امنیت درباره میانمار و هشدار دبیر کل سازمان ملل درباره کاهش کمکها به یمن از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل بینالملل با بیان اینکه جمهوری اسلامی ایران در خصوص برجام در موقعیت اخلاقی و حقوقی بالایی قرار دارد، گفت: به نظر میرسد مواضع نسبتاً تندی که اروپاییها این روزها در رابطه با برجام مطرح میکنند، بیشتر برای سنجش مواضع بازیگران برجام بهویژه جمهوری اسلامی ایران در شرایط بعد از روی کار آمدن دولت جدید در آمریکا و احتمال مذاکره بر سر چگونگی بازگشت به تعهدات برجام است؛ اقدامی که اصطلاحاً به آن «بالون آزمایشی» یا Trial Balloon گفته میشود.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بینالملل گفت: در صورت لغو تحریمها، ایران گامهای خود در کاهش تعهدات برجامی را لغو خواهد کرد اما حاضر به مذاکره مجدد با آمریکا درباره برجام نیست.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: آمریکا تحریمها علیه ایران را در نوامبر ۲۰۱۸ و پس از خروج از توافق هستهای برجام با ایران دوباره وضع کرد. این تحریمها در دوره همه گیری کرونا بر نظام بهداشتی ایران اثر منفی داشته است.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: رهبران اروپایی اخیراً از توافقی خبر دادهاند که «برای افزایش استقلال راهبردی اتحادیه اروپا و تولید کالاهای اساسی در اروپا اهمیت زیادی دارد»؛ اما این بیانیه نیازمند جلبتوجه مدیران شرکتهای بینالمللی است. تلاش اتحادیه اروپا برای جهتدهی به زنجیره عرضه ممکن است بسیاری از بخشهای اقتصادی، حتی بخشهای نامرتبط با امور سنتی امنیتی را تحت تأثیر قرار دهد. مکان جغرافیایی حوزه نفوذ اتحادیه اروپا احتمالاً جریان زنجیره عرضه آینده اروپا را دیکته خواهد کرد. اکنون اهمیت «استقلال راهبردی» ازنظر اقتصادی بهاندازه اهمیت آن ازلحاظ نظامی و سیاسی است.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: اگرچه پاندمی کرونا به معنای تأخیر در برگزاری اجلاس بازنگری پیمان منع اشاعه تسلیحات هستهای (ان.پی.تی) است، اما این تأخیر میتواند فرصتی برای بهبود بیشتر رژیم ان.پی.تی باشد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: توافق هستهای با ایران به نقطهای رسیده است که بازگشت بحران قریبالوقوع بهنظر میرسد. مسائل مرتبط با کنترل تسلیحات نشان از اهمیت توافق هستهای با ایران هم برای عدماشاعه و هم برای امنیت منطقه دارد. میتوان از بدترین سناریو اجتناب کرد، چراکه همچنان امکان جلوگیری از بازگشت بحران هستهای تمام عیار وجود دارد.
شورای راهبردی آنلاین: تأکید اتحادیه اروپا بر لزوم رفع تحریمها علیه ایران، درخواست مقامات ارشد اسبق جهان برای کاهش تحریم های ایران ، تاکید مسکو بر گسترش فعالیت اینستکس، اعلام آخرین آمار مبتلایان به کرونا از سوی سازمان بهداشت جهانی ، افزایش جریمه و تمدید قرنطینه در آمریکا و اروپا، اعلام وضعیت جنگی علیه ویروس کرونا از سوی گوترش، تهدید ترامپ ضد هند، برگزاری نشست شورای امنیت درباره کرونا، تاکید سازمان جهانی بهداشت برضرورت لغو قرنطینه بصورت گام به گام، تشدید تنشهای دیپلماتیک بین چین و برزیل بر سر کرونا، کاهش تحرکات نظامی ترکیه در سوریه، توقف مذاکرات گروه طالبان با کابل و خروج ائتلاف بینالمللی از پایگاه «ابوغریب» عراق از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: « کمبود نفت در نتیجه جنگ ایران فرصتی منحصر به فرد برای فیلیپین، به عنوان ریاست آ.سه.آن است تا با چین در خصوص قانون دریای جنوبی چین پیشرفت حاصل کند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحرک تازه برخی اعضای شورای همکاری خلیج فارس برای حضور فعالتر در ترتیبات امنیتی ناتو را نباید بهعنوان یک چرخش ناگهانی یا تغییر بنیادین در سیاست خارجی این کشورها تفسیر کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تنگه هرمز از یک گذرگاه انرژی به ابزاری ژئوپلیتیک بدل شده و اذعان ناخواسته غرب به توانایی ایران در ایجاد اختلال در آن، بازدارندگی تهران را تثبیت کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درحالیکه هدف راهبرد فشار حداکثری آمریکا تسلیم کردن ایران بود، اما ناکامی این راهبرد علاوهبر چالشهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی باعث شده است تا واشنگتن به دنبال راهی برای خروج از این وضعیت باشد.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: بیانیه مشترک چین، عربستان و ایران و احیای روابط دیپلماتیک تهران – ریاض ، استقبال دبیر کل سازمان ملل از توافق میان ایران و عربستان، واکنش مبهم جو بایدن به توافق تهران – ریاض، بازتاب توافق در کشورهای عربی ، سفر وزیر خارجه عربستان به پاریس و رایزنی در مورد تحولات منطقهای، تمدید وضعیت اضطراری آمریکا در قبال ایران، انحلال مکانیزم “اینستکس” توسط کشورهای اروپایی، نهایی شدن خرید جنگندههای سوخو ۳۵ از روسیه، سفر رهبر بلاروس به ایران، هشدار هرتزوگ نسبت به فروپاشی رژیم صهیونیستی، ابراز نگرانی وزیر دفاع آمریکا از خشونت شهرکنشینان علیه فلسطینیها، تاسیس پایگاه قطبی انگلیس در نروژ ، تاکید ماکرون بر پیروزی بر روسیه در جنگ اوکراین، توافق فرانسه و بریتانیا بر سر کنترل مهاجرت، هشدار وزیرخزانه داری آمریکا نسبت به فروپاشی اقتصادی کشور واعتراض هنگ کنگ به طرح ژاپن برای رهاسازی آب تصفیه شده نیروگاه فوکوشیما از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رای مشورتی اخیر دیوان دادگستری اتحادیه اروپا درباره پرونده شکایت بانک ملی ایران از دویچه تلکام به دلیل نقض قرارداد با این بانک، نشان میدهد که تحریمهای بینالمللی آمریکا علیه ایران، بسیار موثر و نافذ است و ضمن اهمیت تلاش برای بازگشت به مسیر تعامل با جهان، لازم است تا زمان رفع تحریمها، اقدامات معطوف به مقابله با آنها نیز در دستور کار فعالانه دولت و وزارت امور خارجه باشد. بنابراین، همچنان این پرسش اهمیت دارد که مقابله با تحریم در رابطه با کشورهای خارجی به ویژه اروپا از جمله در تعامل با شرکتهای کوچک و متوسط اروپایی که ذیل تحریمهای آمریکا قرار نمیگیرند چگونه باید باشد؟
رضا مجیدزاده – مدیر گروه سیمرغ توسعه/اندیشگاه طرح هزاره پاسارگاد
شورای راهبردی آنلاین: تاکید فرانسه بر اهمیت بازگشت ایران به تعهدات برجامی، انتقاد مدیر اینستکس از عدم همکاری بانکهای بزرگ اروپایی،، هشدار اسرائیل به بایدن درباره برجام، تلاش رژیم صهیونیستی برای ایجاد ترتیبات ویژه امنیتی با کشورهای عربی، تایید ویلیام برنز برای تصدی ریاست سازمان سیا، درگیری شدید ارتش ترکیه و سوریه در حومه «الرقه، طرح های تحریمی علیه بن سلمان در مجلس نمایندگان آمریکا، شکایت گزارشگران بدون مرز از بن سلمان به اتهام جنایت علیه بشریت،آزمایش موفق سیستم جدید دفاعی آمریکا، مخالفت رئیس جمهور ارمنستان با حکم برکناری رئیس ستاد مشترک ارتش، تحریم های جدید آمریکا علیه روسیه و واکنش مسکو، نشست آ.سه.آن و شورای امنیت درباره میانمار و هشدار دبیر کل سازمان ملل درباره کاهش کمکها به یمن از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل بینالملل با بیان اینکه جمهوری اسلامی ایران در خصوص برجام در موقعیت اخلاقی و حقوقی بالایی قرار دارد، گفت: به نظر میرسد مواضع نسبتاً تندی که اروپاییها این روزها در رابطه با برجام مطرح میکنند، بیشتر برای سنجش مواضع بازیگران برجام بهویژه جمهوری اسلامی ایران در شرایط بعد از روی کار آمدن دولت جدید در آمریکا و احتمال مذاکره بر سر چگونگی بازگشت به تعهدات برجام است؛ اقدامی که اصطلاحاً به آن «بالون آزمایشی» یا Trial Balloon گفته میشود.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بینالملل گفت: در صورت لغو تحریمها، ایران گامهای خود در کاهش تعهدات برجامی را لغو خواهد کرد اما حاضر به مذاکره مجدد با آمریکا درباره برجام نیست.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: آمریکا تحریمها علیه ایران را در نوامبر ۲۰۱۸ و پس از خروج از توافق هستهای برجام با ایران دوباره وضع کرد. این تحریمها در دوره همه گیری کرونا بر نظام بهداشتی ایران اثر منفی داشته است.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: رهبران اروپایی اخیراً از توافقی خبر دادهاند که «برای افزایش استقلال راهبردی اتحادیه اروپا و تولید کالاهای اساسی در اروپا اهمیت زیادی دارد»؛ اما این بیانیه نیازمند جلبتوجه مدیران شرکتهای بینالمللی است. تلاش اتحادیه اروپا برای جهتدهی به زنجیره عرضه ممکن است بسیاری از بخشهای اقتصادی، حتی بخشهای نامرتبط با امور سنتی امنیتی را تحت تأثیر قرار دهد. مکان جغرافیایی حوزه نفوذ اتحادیه اروپا احتمالاً جریان زنجیره عرضه آینده اروپا را دیکته خواهد کرد. اکنون اهمیت «استقلال راهبردی» ازنظر اقتصادی بهاندازه اهمیت آن ازلحاظ نظامی و سیاسی است.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: اگرچه پاندمی کرونا به معنای تأخیر در برگزاری اجلاس بازنگری پیمان منع اشاعه تسلیحات هستهای (ان.پی.تی) است، اما این تأخیر میتواند فرصتی برای بهبود بیشتر رژیم ان.پی.تی باشد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: توافق هستهای با ایران به نقطهای رسیده است که بازگشت بحران قریبالوقوع بهنظر میرسد. مسائل مرتبط با کنترل تسلیحات نشان از اهمیت توافق هستهای با ایران هم برای عدماشاعه و هم برای امنیت منطقه دارد. میتوان از بدترین سناریو اجتناب کرد، چراکه همچنان امکان جلوگیری از بازگشت بحران هستهای تمام عیار وجود دارد.
شورای راهبردی آنلاین: تأکید اتحادیه اروپا بر لزوم رفع تحریمها علیه ایران، درخواست مقامات ارشد اسبق جهان برای کاهش تحریم های ایران ، تاکید مسکو بر گسترش فعالیت اینستکس، اعلام آخرین آمار مبتلایان به کرونا از سوی سازمان بهداشت جهانی ، افزایش جریمه و تمدید قرنطینه در آمریکا و اروپا، اعلام وضعیت جنگی علیه ویروس کرونا از سوی گوترش، تهدید ترامپ ضد هند، برگزاری نشست شورای امنیت درباره کرونا، تاکید سازمان جهانی بهداشت برضرورت لغو قرنطینه بصورت گام به گام، تشدید تنشهای دیپلماتیک بین چین و برزیل بر سر کرونا، کاهش تحرکات نظامی ترکیه در سوریه، توقف مذاکرات گروه طالبان با کابل و خروج ائتلاف بینالمللی از پایگاه «ابوغریب» عراق از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: « کمبود نفت در نتیجه جنگ ایران فرصتی منحصر به فرد برای فیلیپین، به عنوان ریاست آ.سه.آن است تا با چین در خصوص قانون دریای جنوبی چین پیشرفت حاصل کند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحرک تازه برخی اعضای شورای همکاری خلیج فارس برای حضور فعالتر در ترتیبات امنیتی ناتو را نباید بهعنوان یک چرخش ناگهانی یا تغییر بنیادین در سیاست خارجی این کشورها تفسیر کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تنگه هرمز از یک گذرگاه انرژی به ابزاری ژئوپلیتیک بدل شده و اذعان ناخواسته غرب به توانایی ایران در ایجاد اختلال در آن، بازدارندگی تهران را تثبیت کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درحالیکه هدف راهبرد فشار حداکثری آمریکا تسلیم کردن ایران بود، اما ناکامی این راهبرد علاوهبر چالشهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی باعث شده است تا واشنگتن به دنبال راهی برای خروج از این وضعیت باشد.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: بیانیه مشترک چین، عربستان و ایران و احیای روابط دیپلماتیک تهران – ریاض ، استقبال دبیر کل سازمان ملل از توافق میان ایران و عربستان، واکنش مبهم جو بایدن به توافق تهران – ریاض، بازتاب توافق در کشورهای عربی ، سفر وزیر خارجه عربستان به پاریس و رایزنی در مورد تحولات منطقهای، تمدید وضعیت اضطراری آمریکا در قبال ایران، انحلال مکانیزم “اینستکس” توسط کشورهای اروپایی، نهایی شدن خرید جنگندههای سوخو ۳۵ از روسیه، سفر رهبر بلاروس به ایران، هشدار هرتزوگ نسبت به فروپاشی رژیم صهیونیستی، ابراز نگرانی وزیر دفاع آمریکا از خشونت شهرکنشینان علیه فلسطینیها، تاسیس پایگاه قطبی انگلیس در نروژ ، تاکید ماکرون بر پیروزی بر روسیه در جنگ اوکراین، توافق فرانسه و بریتانیا بر سر کنترل مهاجرت، هشدار وزیرخزانه داری آمریکا نسبت به فروپاشی اقتصادی کشور واعتراض هنگ کنگ به طرح ژاپن برای رهاسازی آب تصفیه شده نیروگاه فوکوشیما از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رای مشورتی اخیر دیوان دادگستری اتحادیه اروپا درباره پرونده شکایت بانک ملی ایران از دویچه تلکام به دلیل نقض قرارداد با این بانک، نشان میدهد که تحریمهای بینالمللی آمریکا علیه ایران، بسیار موثر و نافذ است و ضمن اهمیت تلاش برای بازگشت به مسیر تعامل با جهان، لازم است تا زمان رفع تحریمها، اقدامات معطوف به مقابله با آنها نیز در دستور کار فعالانه دولت و وزارت امور خارجه باشد. بنابراین، همچنان این پرسش اهمیت دارد که مقابله با تحریم در رابطه با کشورهای خارجی به ویژه اروپا از جمله در تعامل با شرکتهای کوچک و متوسط اروپایی که ذیل تحریمهای آمریکا قرار نمیگیرند چگونه باید باشد؟
رضا مجیدزاده – مدیر گروه سیمرغ توسعه/اندیشگاه طرح هزاره پاسارگاد
شورای راهبردی آنلاین: تاکید فرانسه بر اهمیت بازگشت ایران به تعهدات برجامی، انتقاد مدیر اینستکس از عدم همکاری بانکهای بزرگ اروپایی،، هشدار اسرائیل به بایدن درباره برجام، تلاش رژیم صهیونیستی برای ایجاد ترتیبات ویژه امنیتی با کشورهای عربی، تایید ویلیام برنز برای تصدی ریاست سازمان سیا، درگیری شدید ارتش ترکیه و سوریه در حومه «الرقه، طرح های تحریمی علیه بن سلمان در مجلس نمایندگان آمریکا، شکایت گزارشگران بدون مرز از بن سلمان به اتهام جنایت علیه بشریت،آزمایش موفق سیستم جدید دفاعی آمریکا، مخالفت رئیس جمهور ارمنستان با حکم برکناری رئیس ستاد مشترک ارتش، تحریم های جدید آمریکا علیه روسیه و واکنش مسکو، نشست آ.سه.آن و شورای امنیت درباره میانمار و هشدار دبیر کل سازمان ملل درباره کاهش کمکها به یمن از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل بینالملل با بیان اینکه جمهوری اسلامی ایران در خصوص برجام در موقعیت اخلاقی و حقوقی بالایی قرار دارد، گفت: به نظر میرسد مواضع نسبتاً تندی که اروپاییها این روزها در رابطه با برجام مطرح میکنند، بیشتر برای سنجش مواضع بازیگران برجام بهویژه جمهوری اسلامی ایران در شرایط بعد از روی کار آمدن دولت جدید در آمریکا و احتمال مذاکره بر سر چگونگی بازگشت به تعهدات برجام است؛ اقدامی که اصطلاحاً به آن «بالون آزمایشی» یا Trial Balloon گفته میشود.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بینالملل گفت: در صورت لغو تحریمها، ایران گامهای خود در کاهش تعهدات برجامی را لغو خواهد کرد اما حاضر به مذاکره مجدد با آمریکا درباره برجام نیست.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: آمریکا تحریمها علیه ایران را در نوامبر ۲۰۱۸ و پس از خروج از توافق هستهای برجام با ایران دوباره وضع کرد. این تحریمها در دوره همه گیری کرونا بر نظام بهداشتی ایران اثر منفی داشته است.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: رهبران اروپایی اخیراً از توافقی خبر دادهاند که «برای افزایش استقلال راهبردی اتحادیه اروپا و تولید کالاهای اساسی در اروپا اهمیت زیادی دارد»؛ اما این بیانیه نیازمند جلبتوجه مدیران شرکتهای بینالمللی است. تلاش اتحادیه اروپا برای جهتدهی به زنجیره عرضه ممکن است بسیاری از بخشهای اقتصادی، حتی بخشهای نامرتبط با امور سنتی امنیتی را تحت تأثیر قرار دهد. مکان جغرافیایی حوزه نفوذ اتحادیه اروپا احتمالاً جریان زنجیره عرضه آینده اروپا را دیکته خواهد کرد. اکنون اهمیت «استقلال راهبردی» ازنظر اقتصادی بهاندازه اهمیت آن ازلحاظ نظامی و سیاسی است.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: اگرچه پاندمی کرونا به معنای تأخیر در برگزاری اجلاس بازنگری پیمان منع اشاعه تسلیحات هستهای (ان.پی.تی) است، اما این تأخیر میتواند فرصتی برای بهبود بیشتر رژیم ان.پی.تی باشد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: توافق هستهای با ایران به نقطهای رسیده است که بازگشت بحران قریبالوقوع بهنظر میرسد. مسائل مرتبط با کنترل تسلیحات نشان از اهمیت توافق هستهای با ایران هم برای عدماشاعه و هم برای امنیت منطقه دارد. میتوان از بدترین سناریو اجتناب کرد، چراکه همچنان امکان جلوگیری از بازگشت بحران هستهای تمام عیار وجود دارد.
شورای راهبردی آنلاین: تأکید اتحادیه اروپا بر لزوم رفع تحریمها علیه ایران، درخواست مقامات ارشد اسبق جهان برای کاهش تحریم های ایران ، تاکید مسکو بر گسترش فعالیت اینستکس، اعلام آخرین آمار مبتلایان به کرونا از سوی سازمان بهداشت جهانی ، افزایش جریمه و تمدید قرنطینه در آمریکا و اروپا، اعلام وضعیت جنگی علیه ویروس کرونا از سوی گوترش، تهدید ترامپ ضد هند، برگزاری نشست شورای امنیت درباره کرونا، تاکید سازمان جهانی بهداشت برضرورت لغو قرنطینه بصورت گام به گام، تشدید تنشهای دیپلماتیک بین چین و برزیل بر سر کرونا، کاهش تحرکات نظامی ترکیه در سوریه، توقف مذاکرات گروه طالبان با کابل و خروج ائتلاف بینالمللی از پایگاه «ابوغریب» عراق از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: « کمبود نفت در نتیجه جنگ ایران فرصتی منحصر به فرد برای فیلیپین، به عنوان ریاست آ.سه.آن است تا با چین در خصوص قانون دریای جنوبی چین پیشرفت حاصل کند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحرک تازه برخی اعضای شورای همکاری خلیج فارس برای حضور فعالتر در ترتیبات امنیتی ناتو را نباید بهعنوان یک چرخش ناگهانی یا تغییر بنیادین در سیاست خارجی این کشورها تفسیر کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تنگه هرمز از یک گذرگاه انرژی به ابزاری ژئوپلیتیک بدل شده و اذعان ناخواسته غرب به توانایی ایران در ایجاد اختلال در آن، بازدارندگی تهران را تثبیت کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درحالیکه هدف راهبرد فشار حداکثری آمریکا تسلیم کردن ایران بود، اما ناکامی این راهبرد علاوهبر چالشهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی باعث شده است تا واشنگتن به دنبال راهی برای خروج از این وضعیت باشد.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: بیانیه مشترک چین، عربستان و ایران و احیای روابط دیپلماتیک تهران – ریاض ، استقبال دبیر کل سازمان ملل از توافق میان ایران و عربستان، واکنش مبهم جو بایدن به توافق تهران – ریاض، بازتاب توافق در کشورهای عربی ، سفر وزیر خارجه عربستان به پاریس و رایزنی در مورد تحولات منطقهای، تمدید وضعیت اضطراری آمریکا در قبال ایران، انحلال مکانیزم “اینستکس” توسط کشورهای اروپایی، نهایی شدن خرید جنگندههای سوخو ۳۵ از روسیه، سفر رهبر بلاروس به ایران، هشدار هرتزوگ نسبت به فروپاشی رژیم صهیونیستی، ابراز نگرانی وزیر دفاع آمریکا از خشونت شهرکنشینان علیه فلسطینیها، تاسیس پایگاه قطبی انگلیس در نروژ ، تاکید ماکرون بر پیروزی بر روسیه در جنگ اوکراین، توافق فرانسه و بریتانیا بر سر کنترل مهاجرت، هشدار وزیرخزانه داری آمریکا نسبت به فروپاشی اقتصادی کشور واعتراض هنگ کنگ به طرح ژاپن برای رهاسازی آب تصفیه شده نیروگاه فوکوشیما از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رای مشورتی اخیر دیوان دادگستری اتحادیه اروپا درباره پرونده شکایت بانک ملی ایران از دویچه تلکام به دلیل نقض قرارداد با این بانک، نشان میدهد که تحریمهای بینالمللی آمریکا علیه ایران، بسیار موثر و نافذ است و ضمن اهمیت تلاش برای بازگشت به مسیر تعامل با جهان، لازم است تا زمان رفع تحریمها، اقدامات معطوف به مقابله با آنها نیز در دستور کار فعالانه دولت و وزارت امور خارجه باشد. بنابراین، همچنان این پرسش اهمیت دارد که مقابله با تحریم در رابطه با کشورهای خارجی به ویژه اروپا از جمله در تعامل با شرکتهای کوچک و متوسط اروپایی که ذیل تحریمهای آمریکا قرار نمیگیرند چگونه باید باشد؟
رضا مجیدزاده – مدیر گروه سیمرغ توسعه/اندیشگاه طرح هزاره پاسارگاد
شورای راهبردی آنلاین: تاکید فرانسه بر اهمیت بازگشت ایران به تعهدات برجامی، انتقاد مدیر اینستکس از عدم همکاری بانکهای بزرگ اروپایی،، هشدار اسرائیل به بایدن درباره برجام، تلاش رژیم صهیونیستی برای ایجاد ترتیبات ویژه امنیتی با کشورهای عربی، تایید ویلیام برنز برای تصدی ریاست سازمان سیا، درگیری شدید ارتش ترکیه و سوریه در حومه «الرقه، طرح های تحریمی علیه بن سلمان در مجلس نمایندگان آمریکا، شکایت گزارشگران بدون مرز از بن سلمان به اتهام جنایت علیه بشریت،آزمایش موفق سیستم جدید دفاعی آمریکا، مخالفت رئیس جمهور ارمنستان با حکم برکناری رئیس ستاد مشترک ارتش، تحریم های جدید آمریکا علیه روسیه و واکنش مسکو، نشست آ.سه.آن و شورای امنیت درباره میانمار و هشدار دبیر کل سازمان ملل درباره کاهش کمکها به یمن از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل بینالملل با بیان اینکه جمهوری اسلامی ایران در خصوص برجام در موقعیت اخلاقی و حقوقی بالایی قرار دارد، گفت: به نظر میرسد مواضع نسبتاً تندی که اروپاییها این روزها در رابطه با برجام مطرح میکنند، بیشتر برای سنجش مواضع بازیگران برجام بهویژه جمهوری اسلامی ایران در شرایط بعد از روی کار آمدن دولت جدید در آمریکا و احتمال مذاکره بر سر چگونگی بازگشت به تعهدات برجام است؛ اقدامی که اصطلاحاً به آن «بالون آزمایشی» یا Trial Balloon گفته میشود.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بینالملل گفت: در صورت لغو تحریمها، ایران گامهای خود در کاهش تعهدات برجامی را لغو خواهد کرد اما حاضر به مذاکره مجدد با آمریکا درباره برجام نیست.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: آمریکا تحریمها علیه ایران را در نوامبر ۲۰۱۸ و پس از خروج از توافق هستهای برجام با ایران دوباره وضع کرد. این تحریمها در دوره همه گیری کرونا بر نظام بهداشتی ایران اثر منفی داشته است.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: رهبران اروپایی اخیراً از توافقی خبر دادهاند که «برای افزایش استقلال راهبردی اتحادیه اروپا و تولید کالاهای اساسی در اروپا اهمیت زیادی دارد»؛ اما این بیانیه نیازمند جلبتوجه مدیران شرکتهای بینالمللی است. تلاش اتحادیه اروپا برای جهتدهی به زنجیره عرضه ممکن است بسیاری از بخشهای اقتصادی، حتی بخشهای نامرتبط با امور سنتی امنیتی را تحت تأثیر قرار دهد. مکان جغرافیایی حوزه نفوذ اتحادیه اروپا احتمالاً جریان زنجیره عرضه آینده اروپا را دیکته خواهد کرد. اکنون اهمیت «استقلال راهبردی» ازنظر اقتصادی بهاندازه اهمیت آن ازلحاظ نظامی و سیاسی است.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: اگرچه پاندمی کرونا به معنای تأخیر در برگزاری اجلاس بازنگری پیمان منع اشاعه تسلیحات هستهای (ان.پی.تی) است، اما این تأخیر میتواند فرصتی برای بهبود بیشتر رژیم ان.پی.تی باشد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: توافق هستهای با ایران به نقطهای رسیده است که بازگشت بحران قریبالوقوع بهنظر میرسد. مسائل مرتبط با کنترل تسلیحات نشان از اهمیت توافق هستهای با ایران هم برای عدماشاعه و هم برای امنیت منطقه دارد. میتوان از بدترین سناریو اجتناب کرد، چراکه همچنان امکان جلوگیری از بازگشت بحران هستهای تمام عیار وجود دارد.
شورای راهبردی آنلاین: تأکید اتحادیه اروپا بر لزوم رفع تحریمها علیه ایران، درخواست مقامات ارشد اسبق جهان برای کاهش تحریم های ایران ، تاکید مسکو بر گسترش فعالیت اینستکس، اعلام آخرین آمار مبتلایان به کرونا از سوی سازمان بهداشت جهانی ، افزایش جریمه و تمدید قرنطینه در آمریکا و اروپا، اعلام وضعیت جنگی علیه ویروس کرونا از سوی گوترش، تهدید ترامپ ضد هند، برگزاری نشست شورای امنیت درباره کرونا، تاکید سازمان جهانی بهداشت برضرورت لغو قرنطینه بصورت گام به گام، تشدید تنشهای دیپلماتیک بین چین و برزیل بر سر کرونا، کاهش تحرکات نظامی ترکیه در سوریه، توقف مذاکرات گروه طالبان با کابل و خروج ائتلاف بینالمللی از پایگاه «ابوغریب» عراق از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: « کمبود نفت در نتیجه جنگ ایران فرصتی منحصر به فرد برای فیلیپین، به عنوان ریاست آ.سه.آن است تا با چین در خصوص قانون دریای جنوبی چین پیشرفت حاصل کند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحرک تازه برخی اعضای شورای همکاری خلیج فارس برای حضور فعالتر در ترتیبات امنیتی ناتو را نباید بهعنوان یک چرخش ناگهانی یا تغییر بنیادین در سیاست خارجی این کشورها تفسیر کرد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تنگه هرمز از یک گذرگاه انرژی به ابزاری ژئوپلیتیک بدل شده و اذعان ناخواسته غرب به توانایی ایران در ایجاد اختلال در آن، بازدارندگی تهران را تثبیت کرده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درحالیکه هدف راهبرد فشار حداکثری آمریکا تسلیم کردن ایران بود، اما ناکامی این راهبرد علاوهبر چالشهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی باعث شده است تا واشنگتن به دنبال راهی برای خروج از این وضعیت باشد.