شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درحالیکه هدف راهبرد فشار حداکثری آمریکا تسلیم کردن ایران بود، اما ناکامی این راهبرد علاوهبر چالشهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی باعث شده است تا واشنگتن به دنبال راهی برای خروج از این وضعیت باشد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر اخیر رئیسجمهور آمریکا به چین از جنبههای مختلف حائز اهمیت است؛ چرا که چین به عنوان دومین قدرت اقتصادی جهان و یک اقتصاد رو به رشد شناخته میشود. همچنین چینیها در زمینههای مختلف، از جمله بخشهای فضایی، هوش مصنوعی و صنایع نظامی در حال پیشرفت هستند؛ به گونهای که در بخش نظامی، در حالی که پیشتر فاقد ناو هواپیمابر بودند، اکنون سومین ناو هواپیمابر خود را در اختیار دارند. از سوی دیگر، آمریکا به عنوان یک ابرقدرت، چین را همواره به عنوان رقیب خود نگریسته است و اکنون نیز به عنوان رقیب خود میبیند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: چهل روز از شهادت مظلومانه شهید دکتر سید کمال خرازی، رئیس فقید شورای راهبردی روابط خارجی گذشت. معلوم نیست پس از چند سال و چند دهه دیگر، مادر روزگار دیپلماتی مانند او بهدنیا آورد.
شورای راهبردی آنلاین-یادداشت: شکاف فزاینده میان اروپا و آمریکا، دیگر صرفاً یک اختلاف تاکتیکی نیست، بلکه نشانهای از واگرایی راهبردی و بازتعریف منافع در جهان چندقطبی است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: کشورهای خلیجفارس به این جمعبندی رسیدهاند که امنیت پایدار نه از مسیر تقابل، بلکه از مسیر تعامل منطقهای با ایران حاصل خواهد شد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: مسئول امور بینالملل پارک علم و فناوری دانشگاه شریف با اشاره به هدفگذاری عربستان برای ایجاد بزرگترین بازار دیجیتال در خاورمیانه و شمال آفریقا در سالهای آینده گفت: عربستان موفق شده آمریکا و چین را برای سرمایهگذاری در کشورش وارد رقابت کند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک عضو هیات علمی دانشگاه با بیان اینکه دنیای امروز ما به مراتب از روزگار جنگ سرد، پیچیدهتر است و بر اساس تحولات جهان امروز و روندهایش، احتمال صفبندیهای جنگ سردی بالا نیست، گفت: اوکراین، زمین خطاهای راهبردی روسیه است؛ چراکه حتی در صورت پیروزی، در بلندمدت اقتصاد و سپس امنیت روسیه فرسوده خواهد شد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک استاد حقوق بینالملل با یادآوری اینکه یکی از انگیزههای بستن گذرگاه لاچین توسط جمهوری آذربایجان، فشار بر ارمنستان برای موافقت با «کریدور زنگزور» بود، گفت: با رای قوی دادگاه لاهه به نفع ارمنستان، فشار بینالمللی و فشار افکار عمومی علیه باکو ایجاد شده است که گذرگاه لاچین را باز کند، اما در هر حال باکو به متحدان فرامنطقهای خود که در شورای امنیت نیز دارای حق وتو هستند، پشت گرم است و درخصوص توقف فشارها به ارمنستان دراین مسیر، ابهاماتی وجود دارد.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: آمادگی آمریکا برای ارائه جنگنده به کییف، نارضایتی امان و قاهره از آمریکا در «العقبه»، هشدار عراق درباره ظهور نسل جدید “ناشناخته” داعش در آینده، درخواست مجارستان برای تشکیل ناتو جدید بدون حضور آمریکا، فراخوان اتحادیه علمای یمن برای جهاد جوانان با نظامیان آمریکا، هیچ مقام آمریکایی با وزیر دارایی کابینه نتانیاهو دیدار نمیکند، هشدار اولیانوف نسبت به پیامدهای اشتباه راهبردی شورای حکام علیه ایران، آشفتگی نتانیاهو با اظهارات گروسی در تهران،سفر منطقهای وزیر دفاع آمریکا، سلاح در مقابل نفت؛ معادله روابط اسراییل و جمهوری آذربایجان، واکنش دمشق به سفر رئیس ستاد مشترک آمریکا به شرق سوریه، تکاپوی عربستان برای انتقال دفاتر شرکتهای بینالمللی از دبی به ریاض، بازداشت غیرقانونی مسلمانان در هند، تظاهرات صدها هزارنفری اسرائیلیها علیه طرح قضایی نتانیاهو، تلاش روسیه برای خاتمه دهی به جنگ یمن در هشتمین سالگرد آن، تداوم فشار روسیه برای تصرف باخموت، انتقال نفت مسروقه سوریه به پایگاههای آمریکا در عراق، افزایش بودجه نظامی چین و طرح آمادهسازی رزمی ارتش در ۲۰۲۳، قوانین جدید چین برای مقابله با تحریمهای غرب، تبادل آتش بین نیروهای جمهوری آذربایجان و ارمنستان در قرهباغ، «احمد نواف الاحمد» مأمور تشکیل کابینه جدید در کویت،هدف رشد 5 درصدی چین در سال 2023 ، و آغاز رزمایش هوایی “پرچم صحرا 2023” در امارات ، از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که مورد توجه رسانهها قرار گرفت. در ادامه گزیدهای از آنها را مرور میکنیم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بینالملل با بیان اینکه عدم دعوت ایران به کنفرانس مونیخ، اقدامی سیاسی و نمادین علیه جمهوری اسلامی ایران است، اظهار داشت: این قبیل اتفاقات ممکن است ادامه یابد و به نحوی به دنبال منزوی سازی، بدنامسازی و مشروعیتزدایی از ایران بروندکه باید با آن مقابله نمود.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: دیپلمات پیشین کشورمان با بیان اینکه مشکلات عدیده ای که در مناسبات ایران و اروپا وجود دارد، ریشه بسیاری از اختلافات و اشکالات مناسبات جاری کشور با این اتحادیه می باشد ، گفت: البته به این نکته نیز باید توجه شود که سیاست یک بام و دو هوای اروپا نیز یکی از مشکلات اساسی است که این مجموعه در برخی مسائل بینالمللی با آن درگیر است و برای توجیه آن استدلالی قابل قبول ندارد که چرا تنها وقتی نقض قوانین بین المللی درمورد اروپا و منافع آن رخ می دهد اتحادیه مدعی برخورد می شود و اگر این اتفاق درخصوص کشوری دیگر که دارای مشکلاتی با اروپا می باشد ، اتفاق افتاده باشد، شکل برخورد متفاوت بوده و یا ممکن است با ناقض آن همراهی نیز داشته باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: روسیه هیچ برنامهای برای ترک سوریه و در عین حال تمایلی به مداخله نظامی یا مالی در امور داخلی این کشور ندارد. حمله به اوکراین، عملیات نظامی روسیه در سوریه را کاملا تحت الشعاع قرار داده است و نیروها و منابع این کشور به اوکراین منتقل شدهاند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در سپتامبر 2020، پادشاهی بحرین طرح سازش با رژیم صهیونیستی موسوم به «توافق ابراهیم» را امضا کرد. بحرین چهارمین رژیم عربی است که رژیم صهونیستی را بهرسمیت شناخته است. در طول دو سال گذشته، بحرین از جمله رژیمهای عربی است که با وجود مخالفتهای گسترده داخلی، همچنان در مسیر گسترش تعاملات دوجانبه با تلآویو حرکت کرده است.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: هشدار لاوروف نسبت به دفن قرارداد غلات ، مشارکت ریاض در برنامه دفاعی اروپا، سند نهایی نشست وزرای خارجه گروه ۲۰ بدون اشاره به اوکراین، تحریمهای اتحادیه اروپا مانع شرکت لاوروف در کنفرانس خلع سلاح، آمریکا در حال رایزنی با متحدانش برای اعمال تحریمهای جدید علیه چین، فروش احتمالی مهمات اف-۱۶ به تایوان از سوی پنتاگون، ارزیابی علی اف از خطرناکترین تقابل شرق و غرب پس از جنگ سرد، تاکید اولیانوف بر اینکه غرب برای احیای برجام اراده ندارد، طغیان در ارتش رژیم صهیونیستی با کناره گیری ۱۸۰ نظامی دیگر کنارهگیری، اختلافنظر آمریکا و تروئیکای اروپایی درباره اقدام علیه ایران در شورای حکام آژانس، برگزاری نشست سران جنبش غیرمتعهدها به میزبانی باکو، جنگ چین و آمریکا در حوزه فناوری، اذعان نخستوزیر سابق قطر به اینکه عادیسازی روابط با اسرائیل مشکلات را حل نمیکند، سفر رئیس بانک مرکزی روسیه به ایران، روسیه اطمینان داد که قصد ندارد در اوکراین از سلاح هسته ای استفاده کند، تاکید گروسی بر ضرورت حفظ ارتباط با ایران در بالاترین سطح، تاکید شولتس برافزایش تولید تسلیحاتی آلمان، پوتین حمله مسلحانه در بریانسک را تروریستی خواند، ادعای توقیف یک شناور حامل تسلیحات ایرانی توسط نیروی دریایی بریتانیا از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: حمله روسیه به اوکراین که در ابتدا تصور میشد حملهای برق آسا و دارای دستاوردهای سریع و ملموس باشد، تاکنون یکسال به درازا کشیده است و البته با موضعگیریهای اخیر برخی کشورهای اروپایی که در کنفرانس امنیتی مونیخ تأکید کردند خود را برای یک جنگ بلندمدت آماده کردهاند، پایان مشخصی هم برای آن قابل تصور نیست.
دکتر محمد مهدی مظاهری – استاد دانشگاه
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درحالیکه هدف راهبرد فشار حداکثری آمریکا تسلیم کردن ایران بود، اما ناکامی این راهبرد علاوهبر چالشهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی باعث شده است تا واشنگتن به دنبال راهی برای خروج از این وضعیت باشد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر اخیر رئیسجمهور آمریکا به چین از جنبههای مختلف حائز اهمیت است؛ چرا که چین به عنوان دومین قدرت اقتصادی جهان و یک اقتصاد رو به رشد شناخته میشود. همچنین چینیها در زمینههای مختلف، از جمله بخشهای فضایی، هوش مصنوعی و صنایع نظامی در حال پیشرفت هستند؛ به گونهای که در بخش نظامی، در حالی که پیشتر فاقد ناو هواپیمابر بودند، اکنون سومین ناو هواپیمابر خود را در اختیار دارند. از سوی دیگر، آمریکا به عنوان یک ابرقدرت، چین را همواره به عنوان رقیب خود نگریسته است و اکنون نیز به عنوان رقیب خود میبیند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: چهل روز از شهادت مظلومانه شهید دکتر سید کمال خرازی، رئیس فقید شورای راهبردی روابط خارجی گذشت. معلوم نیست پس از چند سال و چند دهه دیگر، مادر روزگار دیپلماتی مانند او بهدنیا آورد.
شورای راهبردی آنلاین-یادداشت: شکاف فزاینده میان اروپا و آمریکا، دیگر صرفاً یک اختلاف تاکتیکی نیست، بلکه نشانهای از واگرایی راهبردی و بازتعریف منافع در جهان چندقطبی است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: کشورهای خلیجفارس به این جمعبندی رسیدهاند که امنیت پایدار نه از مسیر تقابل، بلکه از مسیر تعامل منطقهای با ایران حاصل خواهد شد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: مسئول امور بینالملل پارک علم و فناوری دانشگاه شریف با اشاره به هدفگذاری عربستان برای ایجاد بزرگترین بازار دیجیتال در خاورمیانه و شمال آفریقا در سالهای آینده گفت: عربستان موفق شده آمریکا و چین را برای سرمایهگذاری در کشورش وارد رقابت کند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک عضو هیات علمی دانشگاه با بیان اینکه دنیای امروز ما به مراتب از روزگار جنگ سرد، پیچیدهتر است و بر اساس تحولات جهان امروز و روندهایش، احتمال صفبندیهای جنگ سردی بالا نیست، گفت: اوکراین، زمین خطاهای راهبردی روسیه است؛ چراکه حتی در صورت پیروزی، در بلندمدت اقتصاد و سپس امنیت روسیه فرسوده خواهد شد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک استاد حقوق بینالملل با یادآوری اینکه یکی از انگیزههای بستن گذرگاه لاچین توسط جمهوری آذربایجان، فشار بر ارمنستان برای موافقت با «کریدور زنگزور» بود، گفت: با رای قوی دادگاه لاهه به نفع ارمنستان، فشار بینالمللی و فشار افکار عمومی علیه باکو ایجاد شده است که گذرگاه لاچین را باز کند، اما در هر حال باکو به متحدان فرامنطقهای خود که در شورای امنیت نیز دارای حق وتو هستند، پشت گرم است و درخصوص توقف فشارها به ارمنستان دراین مسیر، ابهاماتی وجود دارد.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: آمادگی آمریکا برای ارائه جنگنده به کییف، نارضایتی امان و قاهره از آمریکا در «العقبه»، هشدار عراق درباره ظهور نسل جدید “ناشناخته” داعش در آینده، درخواست مجارستان برای تشکیل ناتو جدید بدون حضور آمریکا، فراخوان اتحادیه علمای یمن برای جهاد جوانان با نظامیان آمریکا، هیچ مقام آمریکایی با وزیر دارایی کابینه نتانیاهو دیدار نمیکند، هشدار اولیانوف نسبت به پیامدهای اشتباه راهبردی شورای حکام علیه ایران، آشفتگی نتانیاهو با اظهارات گروسی در تهران،سفر منطقهای وزیر دفاع آمریکا، سلاح در مقابل نفت؛ معادله روابط اسراییل و جمهوری آذربایجان، واکنش دمشق به سفر رئیس ستاد مشترک آمریکا به شرق سوریه، تکاپوی عربستان برای انتقال دفاتر شرکتهای بینالمللی از دبی به ریاض، بازداشت غیرقانونی مسلمانان در هند، تظاهرات صدها هزارنفری اسرائیلیها علیه طرح قضایی نتانیاهو، تلاش روسیه برای خاتمه دهی به جنگ یمن در هشتمین سالگرد آن، تداوم فشار روسیه برای تصرف باخموت، انتقال نفت مسروقه سوریه به پایگاههای آمریکا در عراق، افزایش بودجه نظامی چین و طرح آمادهسازی رزمی ارتش در ۲۰۲۳، قوانین جدید چین برای مقابله با تحریمهای غرب، تبادل آتش بین نیروهای جمهوری آذربایجان و ارمنستان در قرهباغ، «احمد نواف الاحمد» مأمور تشکیل کابینه جدید در کویت،هدف رشد 5 درصدی چین در سال 2023 ، و آغاز رزمایش هوایی “پرچم صحرا 2023” در امارات ، از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که مورد توجه رسانهها قرار گرفت. در ادامه گزیدهای از آنها را مرور میکنیم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بینالملل با بیان اینکه عدم دعوت ایران به کنفرانس مونیخ، اقدامی سیاسی و نمادین علیه جمهوری اسلامی ایران است، اظهار داشت: این قبیل اتفاقات ممکن است ادامه یابد و به نحوی به دنبال منزوی سازی، بدنامسازی و مشروعیتزدایی از ایران بروندکه باید با آن مقابله نمود.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: دیپلمات پیشین کشورمان با بیان اینکه مشکلات عدیده ای که در مناسبات ایران و اروپا وجود دارد، ریشه بسیاری از اختلافات و اشکالات مناسبات جاری کشور با این اتحادیه می باشد ، گفت: البته به این نکته نیز باید توجه شود که سیاست یک بام و دو هوای اروپا نیز یکی از مشکلات اساسی است که این مجموعه در برخی مسائل بینالمللی با آن درگیر است و برای توجیه آن استدلالی قابل قبول ندارد که چرا تنها وقتی نقض قوانین بین المللی درمورد اروپا و منافع آن رخ می دهد اتحادیه مدعی برخورد می شود و اگر این اتفاق درخصوص کشوری دیگر که دارای مشکلاتی با اروپا می باشد ، اتفاق افتاده باشد، شکل برخورد متفاوت بوده و یا ممکن است با ناقض آن همراهی نیز داشته باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: روسیه هیچ برنامهای برای ترک سوریه و در عین حال تمایلی به مداخله نظامی یا مالی در امور داخلی این کشور ندارد. حمله به اوکراین، عملیات نظامی روسیه در سوریه را کاملا تحت الشعاع قرار داده است و نیروها و منابع این کشور به اوکراین منتقل شدهاند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در سپتامبر 2020، پادشاهی بحرین طرح سازش با رژیم صهیونیستی موسوم به «توافق ابراهیم» را امضا کرد. بحرین چهارمین رژیم عربی است که رژیم صهونیستی را بهرسمیت شناخته است. در طول دو سال گذشته، بحرین از جمله رژیمهای عربی است که با وجود مخالفتهای گسترده داخلی، همچنان در مسیر گسترش تعاملات دوجانبه با تلآویو حرکت کرده است.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: هشدار لاوروف نسبت به دفن قرارداد غلات ، مشارکت ریاض در برنامه دفاعی اروپا، سند نهایی نشست وزرای خارجه گروه ۲۰ بدون اشاره به اوکراین، تحریمهای اتحادیه اروپا مانع شرکت لاوروف در کنفرانس خلع سلاح، آمریکا در حال رایزنی با متحدانش برای اعمال تحریمهای جدید علیه چین، فروش احتمالی مهمات اف-۱۶ به تایوان از سوی پنتاگون، ارزیابی علی اف از خطرناکترین تقابل شرق و غرب پس از جنگ سرد، تاکید اولیانوف بر اینکه غرب برای احیای برجام اراده ندارد، طغیان در ارتش رژیم صهیونیستی با کناره گیری ۱۸۰ نظامی دیگر کنارهگیری، اختلافنظر آمریکا و تروئیکای اروپایی درباره اقدام علیه ایران در شورای حکام آژانس، برگزاری نشست سران جنبش غیرمتعهدها به میزبانی باکو، جنگ چین و آمریکا در حوزه فناوری، اذعان نخستوزیر سابق قطر به اینکه عادیسازی روابط با اسرائیل مشکلات را حل نمیکند، سفر رئیس بانک مرکزی روسیه به ایران، روسیه اطمینان داد که قصد ندارد در اوکراین از سلاح هسته ای استفاده کند، تاکید گروسی بر ضرورت حفظ ارتباط با ایران در بالاترین سطح، تاکید شولتس برافزایش تولید تسلیحاتی آلمان، پوتین حمله مسلحانه در بریانسک را تروریستی خواند، ادعای توقیف یک شناور حامل تسلیحات ایرانی توسط نیروی دریایی بریتانیا از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: حمله روسیه به اوکراین که در ابتدا تصور میشد حملهای برق آسا و دارای دستاوردهای سریع و ملموس باشد، تاکنون یکسال به درازا کشیده است و البته با موضعگیریهای اخیر برخی کشورهای اروپایی که در کنفرانس امنیتی مونیخ تأکید کردند خود را برای یک جنگ بلندمدت آماده کردهاند، پایان مشخصی هم برای آن قابل تصور نیست.
دکتر محمد مهدی مظاهری – استاد دانشگاه
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: مسئول امور بینالملل پارک علم و فناوری دانشگاه شریف با اشاره به هدفگذاری عربستان برای ایجاد بزرگترین بازار دیجیتال در خاورمیانه و شمال آفریقا در سالهای آینده گفت: عربستان موفق شده آمریکا و چین را برای سرمایهگذاری در کشورش وارد رقابت کند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک عضو هیات علمی دانشگاه با بیان اینکه دنیای امروز ما به مراتب از روزگار جنگ سرد، پیچیدهتر است و بر اساس تحولات جهان امروز و روندهایش، احتمال صفبندیهای جنگ سردی بالا نیست، گفت: اوکراین، زمین خطاهای راهبردی روسیه است؛ چراکه حتی در صورت پیروزی، در بلندمدت اقتصاد و سپس امنیت روسیه فرسوده خواهد شد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک استاد حقوق بینالملل با یادآوری اینکه یکی از انگیزههای بستن گذرگاه لاچین توسط جمهوری آذربایجان، فشار بر ارمنستان برای موافقت با «کریدور زنگزور» بود، گفت: با رای قوی دادگاه لاهه به نفع ارمنستان، فشار بینالمللی و فشار افکار عمومی علیه باکو ایجاد شده است که گذرگاه لاچین را باز کند، اما در هر حال باکو به متحدان فرامنطقهای خود که در شورای امنیت نیز دارای حق وتو هستند، پشت گرم است و درخصوص توقف فشارها به ارمنستان دراین مسیر، ابهاماتی وجود دارد.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: آمادگی آمریکا برای ارائه جنگنده به کییف، نارضایتی امان و قاهره از آمریکا در «العقبه»، هشدار عراق درباره ظهور نسل جدید “ناشناخته” داعش در آینده، درخواست مجارستان برای تشکیل ناتو جدید بدون حضور آمریکا، فراخوان اتحادیه علمای یمن برای جهاد جوانان با نظامیان آمریکا، هیچ مقام آمریکایی با وزیر دارایی کابینه نتانیاهو دیدار نمیکند، هشدار اولیانوف نسبت به پیامدهای اشتباه راهبردی شورای حکام علیه ایران، آشفتگی نتانیاهو با اظهارات گروسی در تهران،سفر منطقهای وزیر دفاع آمریکا، سلاح در مقابل نفت؛ معادله روابط اسراییل و جمهوری آذربایجان، واکنش دمشق به سفر رئیس ستاد مشترک آمریکا به شرق سوریه، تکاپوی عربستان برای انتقال دفاتر شرکتهای بینالمللی از دبی به ریاض، بازداشت غیرقانونی مسلمانان در هند، تظاهرات صدها هزارنفری اسرائیلیها علیه طرح قضایی نتانیاهو، تلاش روسیه برای خاتمه دهی به جنگ یمن در هشتمین سالگرد آن، تداوم فشار روسیه برای تصرف باخموت، انتقال نفت مسروقه سوریه به پایگاههای آمریکا در عراق، افزایش بودجه نظامی چین و طرح آمادهسازی رزمی ارتش در ۲۰۲۳، قوانین جدید چین برای مقابله با تحریمهای غرب، تبادل آتش بین نیروهای جمهوری آذربایجان و ارمنستان در قرهباغ، «احمد نواف الاحمد» مأمور تشکیل کابینه جدید در کویت،هدف رشد 5 درصدی چین در سال 2023 ، و آغاز رزمایش هوایی “پرچم صحرا 2023” در امارات ، از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که مورد توجه رسانهها قرار گرفت. در ادامه گزیدهای از آنها را مرور میکنیم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بینالملل با بیان اینکه عدم دعوت ایران به کنفرانس مونیخ، اقدامی سیاسی و نمادین علیه جمهوری اسلامی ایران است، اظهار داشت: این قبیل اتفاقات ممکن است ادامه یابد و به نحوی به دنبال منزوی سازی، بدنامسازی و مشروعیتزدایی از ایران بروندکه باید با آن مقابله نمود.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: دیپلمات پیشین کشورمان با بیان اینکه مشکلات عدیده ای که در مناسبات ایران و اروپا وجود دارد، ریشه بسیاری از اختلافات و اشکالات مناسبات جاری کشور با این اتحادیه می باشد ، گفت: البته به این نکته نیز باید توجه شود که سیاست یک بام و دو هوای اروپا نیز یکی از مشکلات اساسی است که این مجموعه در برخی مسائل بینالمللی با آن درگیر است و برای توجیه آن استدلالی قابل قبول ندارد که چرا تنها وقتی نقض قوانین بین المللی درمورد اروپا و منافع آن رخ می دهد اتحادیه مدعی برخورد می شود و اگر این اتفاق درخصوص کشوری دیگر که دارای مشکلاتی با اروپا می باشد ، اتفاق افتاده باشد، شکل برخورد متفاوت بوده و یا ممکن است با ناقض آن همراهی نیز داشته باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: روسیه هیچ برنامهای برای ترک سوریه و در عین حال تمایلی به مداخله نظامی یا مالی در امور داخلی این کشور ندارد. حمله به اوکراین، عملیات نظامی روسیه در سوریه را کاملا تحت الشعاع قرار داده است و نیروها و منابع این کشور به اوکراین منتقل شدهاند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در سپتامبر 2020، پادشاهی بحرین طرح سازش با رژیم صهیونیستی موسوم به «توافق ابراهیم» را امضا کرد. بحرین چهارمین رژیم عربی است که رژیم صهونیستی را بهرسمیت شناخته است. در طول دو سال گذشته، بحرین از جمله رژیمهای عربی است که با وجود مخالفتهای گسترده داخلی، همچنان در مسیر گسترش تعاملات دوجانبه با تلآویو حرکت کرده است.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: هشدار لاوروف نسبت به دفن قرارداد غلات ، مشارکت ریاض در برنامه دفاعی اروپا، سند نهایی نشست وزرای خارجه گروه ۲۰ بدون اشاره به اوکراین، تحریمهای اتحادیه اروپا مانع شرکت لاوروف در کنفرانس خلع سلاح، آمریکا در حال رایزنی با متحدانش برای اعمال تحریمهای جدید علیه چین، فروش احتمالی مهمات اف-۱۶ به تایوان از سوی پنتاگون، ارزیابی علی اف از خطرناکترین تقابل شرق و غرب پس از جنگ سرد، تاکید اولیانوف بر اینکه غرب برای احیای برجام اراده ندارد، طغیان در ارتش رژیم صهیونیستی با کناره گیری ۱۸۰ نظامی دیگر کنارهگیری، اختلافنظر آمریکا و تروئیکای اروپایی درباره اقدام علیه ایران در شورای حکام آژانس، برگزاری نشست سران جنبش غیرمتعهدها به میزبانی باکو، جنگ چین و آمریکا در حوزه فناوری، اذعان نخستوزیر سابق قطر به اینکه عادیسازی روابط با اسرائیل مشکلات را حل نمیکند، سفر رئیس بانک مرکزی روسیه به ایران، روسیه اطمینان داد که قصد ندارد در اوکراین از سلاح هسته ای استفاده کند، تاکید گروسی بر ضرورت حفظ ارتباط با ایران در بالاترین سطح، تاکید شولتس برافزایش تولید تسلیحاتی آلمان، پوتین حمله مسلحانه در بریانسک را تروریستی خواند، ادعای توقیف یک شناور حامل تسلیحات ایرانی توسط نیروی دریایی بریتانیا از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: حمله روسیه به اوکراین که در ابتدا تصور میشد حملهای برق آسا و دارای دستاوردهای سریع و ملموس باشد، تاکنون یکسال به درازا کشیده است و البته با موضعگیریهای اخیر برخی کشورهای اروپایی که در کنفرانس امنیتی مونیخ تأکید کردند خود را برای یک جنگ بلندمدت آماده کردهاند، پایان مشخصی هم برای آن قابل تصور نیست.
دکتر محمد مهدی مظاهری – استاد دانشگاه
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درحالیکه هدف راهبرد فشار حداکثری آمریکا تسلیم کردن ایران بود، اما ناکامی این راهبرد علاوهبر چالشهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی باعث شده است تا واشنگتن به دنبال راهی برای خروج از این وضعیت باشد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر اخیر رئیسجمهور آمریکا به چین از جنبههای مختلف حائز اهمیت است؛ چرا که چین به عنوان دومین قدرت اقتصادی جهان و یک اقتصاد رو به رشد شناخته میشود. همچنین چینیها در زمینههای مختلف، از جمله بخشهای فضایی، هوش مصنوعی و صنایع نظامی در حال پیشرفت هستند؛ به گونهای که در بخش نظامی، در حالی که پیشتر فاقد ناو هواپیمابر بودند، اکنون سومین ناو هواپیمابر خود را در اختیار دارند. از سوی دیگر، آمریکا به عنوان یک ابرقدرت، چین را همواره به عنوان رقیب خود نگریسته است و اکنون نیز به عنوان رقیب خود میبیند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: چهل روز از شهادت مظلومانه شهید دکتر سید کمال خرازی، رئیس فقید شورای راهبردی روابط خارجی گذشت. معلوم نیست پس از چند سال و چند دهه دیگر، مادر روزگار دیپلماتی مانند او بهدنیا آورد.
شورای راهبردی آنلاین-یادداشت: شکاف فزاینده میان اروپا و آمریکا، دیگر صرفاً یک اختلاف تاکتیکی نیست، بلکه نشانهای از واگرایی راهبردی و بازتعریف منافع در جهان چندقطبی است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: کشورهای خلیجفارس به این جمعبندی رسیدهاند که امنیت پایدار نه از مسیر تقابل، بلکه از مسیر تعامل منطقهای با ایران حاصل خواهد شد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: مسئول امور بینالملل پارک علم و فناوری دانشگاه شریف با اشاره به هدفگذاری عربستان برای ایجاد بزرگترین بازار دیجیتال در خاورمیانه و شمال آفریقا در سالهای آینده گفت: عربستان موفق شده آمریکا و چین را برای سرمایهگذاری در کشورش وارد رقابت کند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک عضو هیات علمی دانشگاه با بیان اینکه دنیای امروز ما به مراتب از روزگار جنگ سرد، پیچیدهتر است و بر اساس تحولات جهان امروز و روندهایش، احتمال صفبندیهای جنگ سردی بالا نیست، گفت: اوکراین، زمین خطاهای راهبردی روسیه است؛ چراکه حتی در صورت پیروزی، در بلندمدت اقتصاد و سپس امنیت روسیه فرسوده خواهد شد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک استاد حقوق بینالملل با یادآوری اینکه یکی از انگیزههای بستن گذرگاه لاچین توسط جمهوری آذربایجان، فشار بر ارمنستان برای موافقت با «کریدور زنگزور» بود، گفت: با رای قوی دادگاه لاهه به نفع ارمنستان، فشار بینالمللی و فشار افکار عمومی علیه باکو ایجاد شده است که گذرگاه لاچین را باز کند، اما در هر حال باکو به متحدان فرامنطقهای خود که در شورای امنیت نیز دارای حق وتو هستند، پشت گرم است و درخصوص توقف فشارها به ارمنستان دراین مسیر، ابهاماتی وجود دارد.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: آمادگی آمریکا برای ارائه جنگنده به کییف، نارضایتی امان و قاهره از آمریکا در «العقبه»، هشدار عراق درباره ظهور نسل جدید “ناشناخته” داعش در آینده، درخواست مجارستان برای تشکیل ناتو جدید بدون حضور آمریکا، فراخوان اتحادیه علمای یمن برای جهاد جوانان با نظامیان آمریکا، هیچ مقام آمریکایی با وزیر دارایی کابینه نتانیاهو دیدار نمیکند، هشدار اولیانوف نسبت به پیامدهای اشتباه راهبردی شورای حکام علیه ایران، آشفتگی نتانیاهو با اظهارات گروسی در تهران،سفر منطقهای وزیر دفاع آمریکا، سلاح در مقابل نفت؛ معادله روابط اسراییل و جمهوری آذربایجان، واکنش دمشق به سفر رئیس ستاد مشترک آمریکا به شرق سوریه، تکاپوی عربستان برای انتقال دفاتر شرکتهای بینالمللی از دبی به ریاض، بازداشت غیرقانونی مسلمانان در هند، تظاهرات صدها هزارنفری اسرائیلیها علیه طرح قضایی نتانیاهو، تلاش روسیه برای خاتمه دهی به جنگ یمن در هشتمین سالگرد آن، تداوم فشار روسیه برای تصرف باخموت، انتقال نفت مسروقه سوریه به پایگاههای آمریکا در عراق، افزایش بودجه نظامی چین و طرح آمادهسازی رزمی ارتش در ۲۰۲۳، قوانین جدید چین برای مقابله با تحریمهای غرب، تبادل آتش بین نیروهای جمهوری آذربایجان و ارمنستان در قرهباغ، «احمد نواف الاحمد» مأمور تشکیل کابینه جدید در کویت،هدف رشد 5 درصدی چین در سال 2023 ، و آغاز رزمایش هوایی “پرچم صحرا 2023” در امارات ، از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که مورد توجه رسانهها قرار گرفت. در ادامه گزیدهای از آنها را مرور میکنیم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بینالملل با بیان اینکه عدم دعوت ایران به کنفرانس مونیخ، اقدامی سیاسی و نمادین علیه جمهوری اسلامی ایران است، اظهار داشت: این قبیل اتفاقات ممکن است ادامه یابد و به نحوی به دنبال منزوی سازی، بدنامسازی و مشروعیتزدایی از ایران بروندکه باید با آن مقابله نمود.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: دیپلمات پیشین کشورمان با بیان اینکه مشکلات عدیده ای که در مناسبات ایران و اروپا وجود دارد، ریشه بسیاری از اختلافات و اشکالات مناسبات جاری کشور با این اتحادیه می باشد ، گفت: البته به این نکته نیز باید توجه شود که سیاست یک بام و دو هوای اروپا نیز یکی از مشکلات اساسی است که این مجموعه در برخی مسائل بینالمللی با آن درگیر است و برای توجیه آن استدلالی قابل قبول ندارد که چرا تنها وقتی نقض قوانین بین المللی درمورد اروپا و منافع آن رخ می دهد اتحادیه مدعی برخورد می شود و اگر این اتفاق درخصوص کشوری دیگر که دارای مشکلاتی با اروپا می باشد ، اتفاق افتاده باشد، شکل برخورد متفاوت بوده و یا ممکن است با ناقض آن همراهی نیز داشته باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: روسیه هیچ برنامهای برای ترک سوریه و در عین حال تمایلی به مداخله نظامی یا مالی در امور داخلی این کشور ندارد. حمله به اوکراین، عملیات نظامی روسیه در سوریه را کاملا تحت الشعاع قرار داده است و نیروها و منابع این کشور به اوکراین منتقل شدهاند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در سپتامبر 2020، پادشاهی بحرین طرح سازش با رژیم صهیونیستی موسوم به «توافق ابراهیم» را امضا کرد. بحرین چهارمین رژیم عربی است که رژیم صهونیستی را بهرسمیت شناخته است. در طول دو سال گذشته، بحرین از جمله رژیمهای عربی است که با وجود مخالفتهای گسترده داخلی، همچنان در مسیر گسترش تعاملات دوجانبه با تلآویو حرکت کرده است.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: هشدار لاوروف نسبت به دفن قرارداد غلات ، مشارکت ریاض در برنامه دفاعی اروپا، سند نهایی نشست وزرای خارجه گروه ۲۰ بدون اشاره به اوکراین، تحریمهای اتحادیه اروپا مانع شرکت لاوروف در کنفرانس خلع سلاح، آمریکا در حال رایزنی با متحدانش برای اعمال تحریمهای جدید علیه چین، فروش احتمالی مهمات اف-۱۶ به تایوان از سوی پنتاگون، ارزیابی علی اف از خطرناکترین تقابل شرق و غرب پس از جنگ سرد، تاکید اولیانوف بر اینکه غرب برای احیای برجام اراده ندارد، طغیان در ارتش رژیم صهیونیستی با کناره گیری ۱۸۰ نظامی دیگر کنارهگیری، اختلافنظر آمریکا و تروئیکای اروپایی درباره اقدام علیه ایران در شورای حکام آژانس، برگزاری نشست سران جنبش غیرمتعهدها به میزبانی باکو، جنگ چین و آمریکا در حوزه فناوری، اذعان نخستوزیر سابق قطر به اینکه عادیسازی روابط با اسرائیل مشکلات را حل نمیکند، سفر رئیس بانک مرکزی روسیه به ایران، روسیه اطمینان داد که قصد ندارد در اوکراین از سلاح هسته ای استفاده کند، تاکید گروسی بر ضرورت حفظ ارتباط با ایران در بالاترین سطح، تاکید شولتس برافزایش تولید تسلیحاتی آلمان، پوتین حمله مسلحانه در بریانسک را تروریستی خواند، ادعای توقیف یک شناور حامل تسلیحات ایرانی توسط نیروی دریایی بریتانیا از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: حمله روسیه به اوکراین که در ابتدا تصور میشد حملهای برق آسا و دارای دستاوردهای سریع و ملموس باشد، تاکنون یکسال به درازا کشیده است و البته با موضعگیریهای اخیر برخی کشورهای اروپایی که در کنفرانس امنیتی مونیخ تأکید کردند خود را برای یک جنگ بلندمدت آماده کردهاند، پایان مشخصی هم برای آن قابل تصور نیست.
دکتر محمد مهدی مظاهری – استاد دانشگاه
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درحالیکه هدف راهبرد فشار حداکثری آمریکا تسلیم کردن ایران بود، اما ناکامی این راهبرد علاوهبر چالشهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی باعث شده است تا واشنگتن به دنبال راهی برای خروج از این وضعیت باشد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر اخیر رئیسجمهور آمریکا به چین از جنبههای مختلف حائز اهمیت است؛ چرا که چین به عنوان دومین قدرت اقتصادی جهان و یک اقتصاد رو به رشد شناخته میشود. همچنین چینیها در زمینههای مختلف، از جمله بخشهای فضایی، هوش مصنوعی و صنایع نظامی در حال پیشرفت هستند؛ به گونهای که در بخش نظامی، در حالی که پیشتر فاقد ناو هواپیمابر بودند، اکنون سومین ناو هواپیمابر خود را در اختیار دارند. از سوی دیگر، آمریکا به عنوان یک ابرقدرت، چین را همواره به عنوان رقیب خود نگریسته است و اکنون نیز به عنوان رقیب خود میبیند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: چهل روز از شهادت مظلومانه شهید دکتر سید کمال خرازی، رئیس فقید شورای راهبردی روابط خارجی گذشت. معلوم نیست پس از چند سال و چند دهه دیگر، مادر روزگار دیپلماتی مانند او بهدنیا آورد.
شورای راهبردی آنلاین-یادداشت: شکاف فزاینده میان اروپا و آمریکا، دیگر صرفاً یک اختلاف تاکتیکی نیست، بلکه نشانهای از واگرایی راهبردی و بازتعریف منافع در جهان چندقطبی است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: کشورهای خلیجفارس به این جمعبندی رسیدهاند که امنیت پایدار نه از مسیر تقابل، بلکه از مسیر تعامل منطقهای با ایران حاصل خواهد شد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: مسئول امور بینالملل پارک علم و فناوری دانشگاه شریف با اشاره به هدفگذاری عربستان برای ایجاد بزرگترین بازار دیجیتال در خاورمیانه و شمال آفریقا در سالهای آینده گفت: عربستان موفق شده آمریکا و چین را برای سرمایهگذاری در کشورش وارد رقابت کند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک عضو هیات علمی دانشگاه با بیان اینکه دنیای امروز ما به مراتب از روزگار جنگ سرد، پیچیدهتر است و بر اساس تحولات جهان امروز و روندهایش، احتمال صفبندیهای جنگ سردی بالا نیست، گفت: اوکراین، زمین خطاهای راهبردی روسیه است؛ چراکه حتی در صورت پیروزی، در بلندمدت اقتصاد و سپس امنیت روسیه فرسوده خواهد شد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک استاد حقوق بینالملل با یادآوری اینکه یکی از انگیزههای بستن گذرگاه لاچین توسط جمهوری آذربایجان، فشار بر ارمنستان برای موافقت با «کریدور زنگزور» بود، گفت: با رای قوی دادگاه لاهه به نفع ارمنستان، فشار بینالمللی و فشار افکار عمومی علیه باکو ایجاد شده است که گذرگاه لاچین را باز کند، اما در هر حال باکو به متحدان فرامنطقهای خود که در شورای امنیت نیز دارای حق وتو هستند، پشت گرم است و درخصوص توقف فشارها به ارمنستان دراین مسیر، ابهاماتی وجود دارد.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: آمادگی آمریکا برای ارائه جنگنده به کییف، نارضایتی امان و قاهره از آمریکا در «العقبه»، هشدار عراق درباره ظهور نسل جدید “ناشناخته” داعش در آینده، درخواست مجارستان برای تشکیل ناتو جدید بدون حضور آمریکا، فراخوان اتحادیه علمای یمن برای جهاد جوانان با نظامیان آمریکا، هیچ مقام آمریکایی با وزیر دارایی کابینه نتانیاهو دیدار نمیکند، هشدار اولیانوف نسبت به پیامدهای اشتباه راهبردی شورای حکام علیه ایران، آشفتگی نتانیاهو با اظهارات گروسی در تهران،سفر منطقهای وزیر دفاع آمریکا، سلاح در مقابل نفت؛ معادله روابط اسراییل و جمهوری آذربایجان، واکنش دمشق به سفر رئیس ستاد مشترک آمریکا به شرق سوریه، تکاپوی عربستان برای انتقال دفاتر شرکتهای بینالمللی از دبی به ریاض، بازداشت غیرقانونی مسلمانان در هند، تظاهرات صدها هزارنفری اسرائیلیها علیه طرح قضایی نتانیاهو، تلاش روسیه برای خاتمه دهی به جنگ یمن در هشتمین سالگرد آن، تداوم فشار روسیه برای تصرف باخموت، انتقال نفت مسروقه سوریه به پایگاههای آمریکا در عراق، افزایش بودجه نظامی چین و طرح آمادهسازی رزمی ارتش در ۲۰۲۳، قوانین جدید چین برای مقابله با تحریمهای غرب، تبادل آتش بین نیروهای جمهوری آذربایجان و ارمنستان در قرهباغ، «احمد نواف الاحمد» مأمور تشکیل کابینه جدید در کویت،هدف رشد 5 درصدی چین در سال 2023 ، و آغاز رزمایش هوایی “پرچم صحرا 2023” در امارات ، از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که مورد توجه رسانهها قرار گرفت. در ادامه گزیدهای از آنها را مرور میکنیم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بینالملل با بیان اینکه عدم دعوت ایران به کنفرانس مونیخ، اقدامی سیاسی و نمادین علیه جمهوری اسلامی ایران است، اظهار داشت: این قبیل اتفاقات ممکن است ادامه یابد و به نحوی به دنبال منزوی سازی، بدنامسازی و مشروعیتزدایی از ایران بروندکه باید با آن مقابله نمود.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: دیپلمات پیشین کشورمان با بیان اینکه مشکلات عدیده ای که در مناسبات ایران و اروپا وجود دارد، ریشه بسیاری از اختلافات و اشکالات مناسبات جاری کشور با این اتحادیه می باشد ، گفت: البته به این نکته نیز باید توجه شود که سیاست یک بام و دو هوای اروپا نیز یکی از مشکلات اساسی است که این مجموعه در برخی مسائل بینالمللی با آن درگیر است و برای توجیه آن استدلالی قابل قبول ندارد که چرا تنها وقتی نقض قوانین بین المللی درمورد اروپا و منافع آن رخ می دهد اتحادیه مدعی برخورد می شود و اگر این اتفاق درخصوص کشوری دیگر که دارای مشکلاتی با اروپا می باشد ، اتفاق افتاده باشد، شکل برخورد متفاوت بوده و یا ممکن است با ناقض آن همراهی نیز داشته باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: روسیه هیچ برنامهای برای ترک سوریه و در عین حال تمایلی به مداخله نظامی یا مالی در امور داخلی این کشور ندارد. حمله به اوکراین، عملیات نظامی روسیه در سوریه را کاملا تحت الشعاع قرار داده است و نیروها و منابع این کشور به اوکراین منتقل شدهاند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در سپتامبر 2020، پادشاهی بحرین طرح سازش با رژیم صهیونیستی موسوم به «توافق ابراهیم» را امضا کرد. بحرین چهارمین رژیم عربی است که رژیم صهونیستی را بهرسمیت شناخته است. در طول دو سال گذشته، بحرین از جمله رژیمهای عربی است که با وجود مخالفتهای گسترده داخلی، همچنان در مسیر گسترش تعاملات دوجانبه با تلآویو حرکت کرده است.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: هشدار لاوروف نسبت به دفن قرارداد غلات ، مشارکت ریاض در برنامه دفاعی اروپا، سند نهایی نشست وزرای خارجه گروه ۲۰ بدون اشاره به اوکراین، تحریمهای اتحادیه اروپا مانع شرکت لاوروف در کنفرانس خلع سلاح، آمریکا در حال رایزنی با متحدانش برای اعمال تحریمهای جدید علیه چین، فروش احتمالی مهمات اف-۱۶ به تایوان از سوی پنتاگون، ارزیابی علی اف از خطرناکترین تقابل شرق و غرب پس از جنگ سرد، تاکید اولیانوف بر اینکه غرب برای احیای برجام اراده ندارد، طغیان در ارتش رژیم صهیونیستی با کناره گیری ۱۸۰ نظامی دیگر کنارهگیری، اختلافنظر آمریکا و تروئیکای اروپایی درباره اقدام علیه ایران در شورای حکام آژانس، برگزاری نشست سران جنبش غیرمتعهدها به میزبانی باکو، جنگ چین و آمریکا در حوزه فناوری، اذعان نخستوزیر سابق قطر به اینکه عادیسازی روابط با اسرائیل مشکلات را حل نمیکند، سفر رئیس بانک مرکزی روسیه به ایران، روسیه اطمینان داد که قصد ندارد در اوکراین از سلاح هسته ای استفاده کند، تاکید گروسی بر ضرورت حفظ ارتباط با ایران در بالاترین سطح، تاکید شولتس برافزایش تولید تسلیحاتی آلمان، پوتین حمله مسلحانه در بریانسک را تروریستی خواند، ادعای توقیف یک شناور حامل تسلیحات ایرانی توسط نیروی دریایی بریتانیا از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: حمله روسیه به اوکراین که در ابتدا تصور میشد حملهای برق آسا و دارای دستاوردهای سریع و ملموس باشد، تاکنون یکسال به درازا کشیده است و البته با موضعگیریهای اخیر برخی کشورهای اروپایی که در کنفرانس امنیتی مونیخ تأکید کردند خود را برای یک جنگ بلندمدت آماده کردهاند، پایان مشخصی هم برای آن قابل تصور نیست.
دکتر محمد مهدی مظاهری – استاد دانشگاه
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درحالیکه هدف راهبرد فشار حداکثری آمریکا تسلیم کردن ایران بود، اما ناکامی این راهبرد علاوهبر چالشهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی باعث شده است تا واشنگتن به دنبال راهی برای خروج از این وضعیت باشد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر اخیر رئیسجمهور آمریکا به چین از جنبههای مختلف حائز اهمیت است؛ چرا که چین به عنوان دومین قدرت اقتصادی جهان و یک اقتصاد رو به رشد شناخته میشود. همچنین چینیها در زمینههای مختلف، از جمله بخشهای فضایی، هوش مصنوعی و صنایع نظامی در حال پیشرفت هستند؛ به گونهای که در بخش نظامی، در حالی که پیشتر فاقد ناو هواپیمابر بودند، اکنون سومین ناو هواپیمابر خود را در اختیار دارند. از سوی دیگر، آمریکا به عنوان یک ابرقدرت، چین را همواره به عنوان رقیب خود نگریسته است و اکنون نیز به عنوان رقیب خود میبیند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: چهل روز از شهادت مظلومانه شهید دکتر سید کمال خرازی، رئیس فقید شورای راهبردی روابط خارجی گذشت. معلوم نیست پس از چند سال و چند دهه دیگر، مادر روزگار دیپلماتی مانند او بهدنیا آورد.
شورای راهبردی آنلاین-یادداشت: شکاف فزاینده میان اروپا و آمریکا، دیگر صرفاً یک اختلاف تاکتیکی نیست، بلکه نشانهای از واگرایی راهبردی و بازتعریف منافع در جهان چندقطبی است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: کشورهای خلیجفارس به این جمعبندی رسیدهاند که امنیت پایدار نه از مسیر تقابل، بلکه از مسیر تعامل منطقهای با ایران حاصل خواهد شد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: مسئول امور بینالملل پارک علم و فناوری دانشگاه شریف با اشاره به هدفگذاری عربستان برای ایجاد بزرگترین بازار دیجیتال در خاورمیانه و شمال آفریقا در سالهای آینده گفت: عربستان موفق شده آمریکا و چین را برای سرمایهگذاری در کشورش وارد رقابت کند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک عضو هیات علمی دانشگاه با بیان اینکه دنیای امروز ما به مراتب از روزگار جنگ سرد، پیچیدهتر است و بر اساس تحولات جهان امروز و روندهایش، احتمال صفبندیهای جنگ سردی بالا نیست، گفت: اوکراین، زمین خطاهای راهبردی روسیه است؛ چراکه حتی در صورت پیروزی، در بلندمدت اقتصاد و سپس امنیت روسیه فرسوده خواهد شد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک استاد حقوق بینالملل با یادآوری اینکه یکی از انگیزههای بستن گذرگاه لاچین توسط جمهوری آذربایجان، فشار بر ارمنستان برای موافقت با «کریدور زنگزور» بود، گفت: با رای قوی دادگاه لاهه به نفع ارمنستان، فشار بینالمللی و فشار افکار عمومی علیه باکو ایجاد شده است که گذرگاه لاچین را باز کند، اما در هر حال باکو به متحدان فرامنطقهای خود که در شورای امنیت نیز دارای حق وتو هستند، پشت گرم است و درخصوص توقف فشارها به ارمنستان دراین مسیر، ابهاماتی وجود دارد.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: آمادگی آمریکا برای ارائه جنگنده به کییف، نارضایتی امان و قاهره از آمریکا در «العقبه»، هشدار عراق درباره ظهور نسل جدید “ناشناخته” داعش در آینده، درخواست مجارستان برای تشکیل ناتو جدید بدون حضور آمریکا، فراخوان اتحادیه علمای یمن برای جهاد جوانان با نظامیان آمریکا، هیچ مقام آمریکایی با وزیر دارایی کابینه نتانیاهو دیدار نمیکند، هشدار اولیانوف نسبت به پیامدهای اشتباه راهبردی شورای حکام علیه ایران، آشفتگی نتانیاهو با اظهارات گروسی در تهران،سفر منطقهای وزیر دفاع آمریکا، سلاح در مقابل نفت؛ معادله روابط اسراییل و جمهوری آذربایجان، واکنش دمشق به سفر رئیس ستاد مشترک آمریکا به شرق سوریه، تکاپوی عربستان برای انتقال دفاتر شرکتهای بینالمللی از دبی به ریاض، بازداشت غیرقانونی مسلمانان در هند، تظاهرات صدها هزارنفری اسرائیلیها علیه طرح قضایی نتانیاهو، تلاش روسیه برای خاتمه دهی به جنگ یمن در هشتمین سالگرد آن، تداوم فشار روسیه برای تصرف باخموت، انتقال نفت مسروقه سوریه به پایگاههای آمریکا در عراق، افزایش بودجه نظامی چین و طرح آمادهسازی رزمی ارتش در ۲۰۲۳، قوانین جدید چین برای مقابله با تحریمهای غرب، تبادل آتش بین نیروهای جمهوری آذربایجان و ارمنستان در قرهباغ، «احمد نواف الاحمد» مأمور تشکیل کابینه جدید در کویت،هدف رشد 5 درصدی چین در سال 2023 ، و آغاز رزمایش هوایی “پرچم صحرا 2023” در امارات ، از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که مورد توجه رسانهها قرار گرفت. در ادامه گزیدهای از آنها را مرور میکنیم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بینالملل با بیان اینکه عدم دعوت ایران به کنفرانس مونیخ، اقدامی سیاسی و نمادین علیه جمهوری اسلامی ایران است، اظهار داشت: این قبیل اتفاقات ممکن است ادامه یابد و به نحوی به دنبال منزوی سازی، بدنامسازی و مشروعیتزدایی از ایران بروندکه باید با آن مقابله نمود.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: دیپلمات پیشین کشورمان با بیان اینکه مشکلات عدیده ای که در مناسبات ایران و اروپا وجود دارد، ریشه بسیاری از اختلافات و اشکالات مناسبات جاری کشور با این اتحادیه می باشد ، گفت: البته به این نکته نیز باید توجه شود که سیاست یک بام و دو هوای اروپا نیز یکی از مشکلات اساسی است که این مجموعه در برخی مسائل بینالمللی با آن درگیر است و برای توجیه آن استدلالی قابل قبول ندارد که چرا تنها وقتی نقض قوانین بین المللی درمورد اروپا و منافع آن رخ می دهد اتحادیه مدعی برخورد می شود و اگر این اتفاق درخصوص کشوری دیگر که دارای مشکلاتی با اروپا می باشد ، اتفاق افتاده باشد، شکل برخورد متفاوت بوده و یا ممکن است با ناقض آن همراهی نیز داشته باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: روسیه هیچ برنامهای برای ترک سوریه و در عین حال تمایلی به مداخله نظامی یا مالی در امور داخلی این کشور ندارد. حمله به اوکراین، عملیات نظامی روسیه در سوریه را کاملا تحت الشعاع قرار داده است و نیروها و منابع این کشور به اوکراین منتقل شدهاند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در سپتامبر 2020، پادشاهی بحرین طرح سازش با رژیم صهیونیستی موسوم به «توافق ابراهیم» را امضا کرد. بحرین چهارمین رژیم عربی است که رژیم صهونیستی را بهرسمیت شناخته است. در طول دو سال گذشته، بحرین از جمله رژیمهای عربی است که با وجود مخالفتهای گسترده داخلی، همچنان در مسیر گسترش تعاملات دوجانبه با تلآویو حرکت کرده است.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: هشدار لاوروف نسبت به دفن قرارداد غلات ، مشارکت ریاض در برنامه دفاعی اروپا، سند نهایی نشست وزرای خارجه گروه ۲۰ بدون اشاره به اوکراین، تحریمهای اتحادیه اروپا مانع شرکت لاوروف در کنفرانس خلع سلاح، آمریکا در حال رایزنی با متحدانش برای اعمال تحریمهای جدید علیه چین، فروش احتمالی مهمات اف-۱۶ به تایوان از سوی پنتاگون، ارزیابی علی اف از خطرناکترین تقابل شرق و غرب پس از جنگ سرد، تاکید اولیانوف بر اینکه غرب برای احیای برجام اراده ندارد، طغیان در ارتش رژیم صهیونیستی با کناره گیری ۱۸۰ نظامی دیگر کنارهگیری، اختلافنظر آمریکا و تروئیکای اروپایی درباره اقدام علیه ایران در شورای حکام آژانس، برگزاری نشست سران جنبش غیرمتعهدها به میزبانی باکو، جنگ چین و آمریکا در حوزه فناوری، اذعان نخستوزیر سابق قطر به اینکه عادیسازی روابط با اسرائیل مشکلات را حل نمیکند، سفر رئیس بانک مرکزی روسیه به ایران، روسیه اطمینان داد که قصد ندارد در اوکراین از سلاح هسته ای استفاده کند، تاکید گروسی بر ضرورت حفظ ارتباط با ایران در بالاترین سطح، تاکید شولتس برافزایش تولید تسلیحاتی آلمان، پوتین حمله مسلحانه در بریانسک را تروریستی خواند، ادعای توقیف یک شناور حامل تسلیحات ایرانی توسط نیروی دریایی بریتانیا از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: حمله روسیه به اوکراین که در ابتدا تصور میشد حملهای برق آسا و دارای دستاوردهای سریع و ملموس باشد، تاکنون یکسال به درازا کشیده است و البته با موضعگیریهای اخیر برخی کشورهای اروپایی که در کنفرانس امنیتی مونیخ تأکید کردند خود را برای یک جنگ بلندمدت آماده کردهاند، پایان مشخصی هم برای آن قابل تصور نیست.
دکتر محمد مهدی مظاهری – استاد دانشگاه
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درحالیکه هدف راهبرد فشار حداکثری آمریکا تسلیم کردن ایران بود، اما ناکامی این راهبرد علاوهبر چالشهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی باعث شده است تا واشنگتن به دنبال راهی برای خروج از این وضعیت باشد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر اخیر رئیسجمهور آمریکا به چین از جنبههای مختلف حائز اهمیت است؛ چرا که چین به عنوان دومین قدرت اقتصادی جهان و یک اقتصاد رو به رشد شناخته میشود. همچنین چینیها در زمینههای مختلف، از جمله بخشهای فضایی، هوش مصنوعی و صنایع نظامی در حال پیشرفت هستند؛ به گونهای که در بخش نظامی، در حالی که پیشتر فاقد ناو هواپیمابر بودند، اکنون سومین ناو هواپیمابر خود را در اختیار دارند. از سوی دیگر، آمریکا به عنوان یک ابرقدرت، چین را همواره به عنوان رقیب خود نگریسته است و اکنون نیز به عنوان رقیب خود میبیند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: چهل روز از شهادت مظلومانه شهید دکتر سید کمال خرازی، رئیس فقید شورای راهبردی روابط خارجی گذشت. معلوم نیست پس از چند سال و چند دهه دیگر، مادر روزگار دیپلماتی مانند او بهدنیا آورد.
شورای راهبردی آنلاین-یادداشت: شکاف فزاینده میان اروپا و آمریکا، دیگر صرفاً یک اختلاف تاکتیکی نیست، بلکه نشانهای از واگرایی راهبردی و بازتعریف منافع در جهان چندقطبی است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: کشورهای خلیجفارس به این جمعبندی رسیدهاند که امنیت پایدار نه از مسیر تقابل، بلکه از مسیر تعامل منطقهای با ایران حاصل خواهد شد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: مسئول امور بینالملل پارک علم و فناوری دانشگاه شریف با اشاره به هدفگذاری عربستان برای ایجاد بزرگترین بازار دیجیتال در خاورمیانه و شمال آفریقا در سالهای آینده گفت: عربستان موفق شده آمریکا و چین را برای سرمایهگذاری در کشورش وارد رقابت کند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک عضو هیات علمی دانشگاه با بیان اینکه دنیای امروز ما به مراتب از روزگار جنگ سرد، پیچیدهتر است و بر اساس تحولات جهان امروز و روندهایش، احتمال صفبندیهای جنگ سردی بالا نیست، گفت: اوکراین، زمین خطاهای راهبردی روسیه است؛ چراکه حتی در صورت پیروزی، در بلندمدت اقتصاد و سپس امنیت روسیه فرسوده خواهد شد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک استاد حقوق بینالملل با یادآوری اینکه یکی از انگیزههای بستن گذرگاه لاچین توسط جمهوری آذربایجان، فشار بر ارمنستان برای موافقت با «کریدور زنگزور» بود، گفت: با رای قوی دادگاه لاهه به نفع ارمنستان، فشار بینالمللی و فشار افکار عمومی علیه باکو ایجاد شده است که گذرگاه لاچین را باز کند، اما در هر حال باکو به متحدان فرامنطقهای خود که در شورای امنیت نیز دارای حق وتو هستند، پشت گرم است و درخصوص توقف فشارها به ارمنستان دراین مسیر، ابهاماتی وجود دارد.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: آمادگی آمریکا برای ارائه جنگنده به کییف، نارضایتی امان و قاهره از آمریکا در «العقبه»، هشدار عراق درباره ظهور نسل جدید “ناشناخته” داعش در آینده، درخواست مجارستان برای تشکیل ناتو جدید بدون حضور آمریکا، فراخوان اتحادیه علمای یمن برای جهاد جوانان با نظامیان آمریکا، هیچ مقام آمریکایی با وزیر دارایی کابینه نتانیاهو دیدار نمیکند، هشدار اولیانوف نسبت به پیامدهای اشتباه راهبردی شورای حکام علیه ایران، آشفتگی نتانیاهو با اظهارات گروسی در تهران،سفر منطقهای وزیر دفاع آمریکا، سلاح در مقابل نفت؛ معادله روابط اسراییل و جمهوری آذربایجان، واکنش دمشق به سفر رئیس ستاد مشترک آمریکا به شرق سوریه، تکاپوی عربستان برای انتقال دفاتر شرکتهای بینالمللی از دبی به ریاض، بازداشت غیرقانونی مسلمانان در هند، تظاهرات صدها هزارنفری اسرائیلیها علیه طرح قضایی نتانیاهو، تلاش روسیه برای خاتمه دهی به جنگ یمن در هشتمین سالگرد آن، تداوم فشار روسیه برای تصرف باخموت، انتقال نفت مسروقه سوریه به پایگاههای آمریکا در عراق، افزایش بودجه نظامی چین و طرح آمادهسازی رزمی ارتش در ۲۰۲۳، قوانین جدید چین برای مقابله با تحریمهای غرب، تبادل آتش بین نیروهای جمهوری آذربایجان و ارمنستان در قرهباغ، «احمد نواف الاحمد» مأمور تشکیل کابینه جدید در کویت،هدف رشد 5 درصدی چین در سال 2023 ، و آغاز رزمایش هوایی “پرچم صحرا 2023” در امارات ، از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که مورد توجه رسانهها قرار گرفت. در ادامه گزیدهای از آنها را مرور میکنیم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بینالملل با بیان اینکه عدم دعوت ایران به کنفرانس مونیخ، اقدامی سیاسی و نمادین علیه جمهوری اسلامی ایران است، اظهار داشت: این قبیل اتفاقات ممکن است ادامه یابد و به نحوی به دنبال منزوی سازی، بدنامسازی و مشروعیتزدایی از ایران بروندکه باید با آن مقابله نمود.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: دیپلمات پیشین کشورمان با بیان اینکه مشکلات عدیده ای که در مناسبات ایران و اروپا وجود دارد، ریشه بسیاری از اختلافات و اشکالات مناسبات جاری کشور با این اتحادیه می باشد ، گفت: البته به این نکته نیز باید توجه شود که سیاست یک بام و دو هوای اروپا نیز یکی از مشکلات اساسی است که این مجموعه در برخی مسائل بینالمللی با آن درگیر است و برای توجیه آن استدلالی قابل قبول ندارد که چرا تنها وقتی نقض قوانین بین المللی درمورد اروپا و منافع آن رخ می دهد اتحادیه مدعی برخورد می شود و اگر این اتفاق درخصوص کشوری دیگر که دارای مشکلاتی با اروپا می باشد ، اتفاق افتاده باشد، شکل برخورد متفاوت بوده و یا ممکن است با ناقض آن همراهی نیز داشته باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: روسیه هیچ برنامهای برای ترک سوریه و در عین حال تمایلی به مداخله نظامی یا مالی در امور داخلی این کشور ندارد. حمله به اوکراین، عملیات نظامی روسیه در سوریه را کاملا تحت الشعاع قرار داده است و نیروها و منابع این کشور به اوکراین منتقل شدهاند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در سپتامبر 2020، پادشاهی بحرین طرح سازش با رژیم صهیونیستی موسوم به «توافق ابراهیم» را امضا کرد. بحرین چهارمین رژیم عربی است که رژیم صهونیستی را بهرسمیت شناخته است. در طول دو سال گذشته، بحرین از جمله رژیمهای عربی است که با وجود مخالفتهای گسترده داخلی، همچنان در مسیر گسترش تعاملات دوجانبه با تلآویو حرکت کرده است.
حمید خوشآیند – کارشناس مسائل منطقه
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: هشدار لاوروف نسبت به دفن قرارداد غلات ، مشارکت ریاض در برنامه دفاعی اروپا، سند نهایی نشست وزرای خارجه گروه ۲۰ بدون اشاره به اوکراین، تحریمهای اتحادیه اروپا مانع شرکت لاوروف در کنفرانس خلع سلاح، آمریکا در حال رایزنی با متحدانش برای اعمال تحریمهای جدید علیه چین، فروش احتمالی مهمات اف-۱۶ به تایوان از سوی پنتاگون، ارزیابی علی اف از خطرناکترین تقابل شرق و غرب پس از جنگ سرد، تاکید اولیانوف بر اینکه غرب برای احیای برجام اراده ندارد، طغیان در ارتش رژیم صهیونیستی با کناره گیری ۱۸۰ نظامی دیگر کنارهگیری، اختلافنظر آمریکا و تروئیکای اروپایی درباره اقدام علیه ایران در شورای حکام آژانس، برگزاری نشست سران جنبش غیرمتعهدها به میزبانی باکو، جنگ چین و آمریکا در حوزه فناوری، اذعان نخستوزیر سابق قطر به اینکه عادیسازی روابط با اسرائیل مشکلات را حل نمیکند، سفر رئیس بانک مرکزی روسیه به ایران، روسیه اطمینان داد که قصد ندارد در اوکراین از سلاح هسته ای استفاده کند، تاکید گروسی بر ضرورت حفظ ارتباط با ایران در بالاترین سطح، تاکید شولتس برافزایش تولید تسلیحاتی آلمان، پوتین حمله مسلحانه در بریانسک را تروریستی خواند، ادعای توقیف یک شناور حامل تسلیحات ایرانی توسط نیروی دریایی بریتانیا از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: حمله روسیه به اوکراین که در ابتدا تصور میشد حملهای برق آسا و دارای دستاوردهای سریع و ملموس باشد، تاکنون یکسال به درازا کشیده است و البته با موضعگیریهای اخیر برخی کشورهای اروپایی که در کنفرانس امنیتی مونیخ تأکید کردند خود را برای یک جنگ بلندمدت آماده کردهاند، پایان مشخصی هم برای آن قابل تصور نیست.
دکتر محمد مهدی مظاهری – استاد دانشگاه
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درحالیکه هدف راهبرد فشار حداکثری آمریکا تسلیم کردن ایران بود، اما ناکامی این راهبرد علاوهبر چالشهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی باعث شده است تا واشنگتن به دنبال راهی برای خروج از این وضعیت باشد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر اخیر رئیسجمهور آمریکا به چین از جنبههای مختلف حائز اهمیت است؛ چرا که چین به عنوان دومین قدرت اقتصادی جهان و یک اقتصاد رو به رشد شناخته میشود. همچنین چینیها در زمینههای مختلف، از جمله بخشهای فضایی، هوش مصنوعی و صنایع نظامی در حال پیشرفت هستند؛ به گونهای که در بخش نظامی، در حالی که پیشتر فاقد ناو هواپیمابر بودند، اکنون سومین ناو هواپیمابر خود را در اختیار دارند. از سوی دیگر، آمریکا به عنوان یک ابرقدرت، چین را همواره به عنوان رقیب خود نگریسته است و اکنون نیز به عنوان رقیب خود میبیند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: چهل روز از شهادت مظلومانه شهید دکتر سید کمال خرازی، رئیس فقید شورای راهبردی روابط خارجی گذشت. معلوم نیست پس از چند سال و چند دهه دیگر، مادر روزگار دیپلماتی مانند او بهدنیا آورد.
شورای راهبردی آنلاین-یادداشت: شکاف فزاینده میان اروپا و آمریکا، دیگر صرفاً یک اختلاف تاکتیکی نیست، بلکه نشانهای از واگرایی راهبردی و بازتعریف منافع در جهان چندقطبی است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: کشورهای خلیجفارس به این جمعبندی رسیدهاند که امنیت پایدار نه از مسیر تقابل، بلکه از مسیر تعامل منطقهای با ایران حاصل خواهد شد.