حمیدرضا واعظی در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی درباره جایگاه و نقش ایران در نظم نوظهور اوراسیایی اظهار داشت: «نظم نوین در منطقه اوراسیا نتیجه حرکت به سمت بازتعریف مناسبات قدرت جهانی و انتقال مرکز ثقل ژئوپلیتیک از غرب به شرق است.» او افزود: «ایران به دلیل موقعیت بی‌بدیل جغرافیایی، پیوندهای تاریخی و منابع گسترده انرژی، نه‌تنها بخشی از حوزه اوراسیاست، بلکه یکی از محورهای اتصال‌دهنده شرق و غرب این قاره محسوب می‌شود. درک این جایگاه، پیش‌شرط حضور مؤثر در معماری جدید قدرت است.»

وی با اشاره به محوریت همکاری‌های ایران با روسیه و چین گفت: « امروز، ایران در سه سازوکار مهم اقتصادی و ترانزیتی اوراسیا نقش دارد: اتحادیه اقتصادی اوراسیا (EAEU)، ابتکار کمربند و جاده (BRI) و کریدور بین‌المللی شمال – جنوب (INSTC). این سه شبکه، ستون فقرات نظم اقتصادی جدید اوراسیا است و ایران در صورت سیاست‌گذاری هوشمندانه در حوزه زیرساخت، گمرک و بانکداری می‌تواند به بازیگری کلیدی تبدیل شود.» واعظی افزود: «در نظم در حال شکل‌گیری، همکاری‌های ژئوپلیتیک و ژئواکونومیک به طور هم‌زمان پیش می‌رود و این همان نقطه‌ای است که دیپلماسی اقتصادی ایران باید آن را جدی بگیرد. هرچقدر پیوندهای ایران با روسیه و چین از سطح انرژی و تجارت کالا فراتر رود و به همکاری‌های فناورانه و مالی برسد، موقعیت کشورمان در نظم اوراسیایی تحکیم خواهد شد.»

به باور این تحلیلگر، روسیه و چین به دنبال ایجاد «چتر اقتصادی غیردلاری» هستند و ایران می‌تواند از این روند برای رهایی از فشارهای تحریمی و نظام مالی غرب بهره ببرد. او تأکید کرد: «تنظیم روابط چندوجهی با پکن و مسکو ضروری است؛ تهران باید استقلال عمل خود را حفظ کرده و تعاملاتش را بر پایه منافع متقابل و توازن قدرت تنظیم کند.»

واعظی به اهمیت فزاینده مسیرهای ترانزیتی اوراسیا اشاره کرد و گفت: «در دنیای امروز، مسیر ترانزیت صرفاً یک گذرگاه اقتصادی نیست، بلکه ابزاری برای نفوذ ژئوپلیتیک است. ترکیه با توسعه مسیر میانی خود و هند با طرح اتصال به آسیای مرکزی از طریق بندر چابهار در تلاش‌اند سهم بیشتری از این شبکه کسب کنند؛ این رقابت، مستقیماً با موقعیت ژئوپلیتیک ایران مرتبط است.» او افزود: «درحالی‌که ترکیه مسیر قفقاز و دریای سیاه را برجسته می‌کند و هند به دنبال اتصال از جنوب به شمال است، ایران می‌تواند مسیر مکملی را ارائه دهد که شرق – غرب و شمال – جنوب را به هم پیوند دهد. این همان موقعیتی است که در صورت بهره‌برداری صحیح، نه‌تنها منبع درآمد پایدار، بلکه ابزار قدرت ملی است.»

تحلیلگر مسائل ژئواستراتژیک ادامه داد: «ترکیه از عضویت در ناتو و روابط با غرب برای جذب سرمایه و فناوری بهره می‌برد؛ اما وابستگی بالای آن به انرژی و فشارهای منطقه‌ای محدودیت‌هایی ایجاد کرده است. در مقابل، ایران اگر بتواند با رفع موانع داخلی در حوزه سرمایه‌گذاری خارجی، لجستیک و دیجیتالی‌سازی تجارت، مزیت رقابتی خود را در محور شمال – جنوب تثبیت کند، ترکیه و هند ناچار به همکاری با تهران خواهند شد.» واعظی تأکید کرد: «در نظم جدید، «کنترل مسیر» معادل «کنترل قدرت» است و هر کشوری که خطوط ترانزیتی و زیرساخت‌های انرژی را در اختیار داشته باشد، نقش تعیین‌کننده‌ای در قواعد بازی اوراسیا ایفا خواهد کرد.»

تحلیلگر مسائل ژئواستراتژیک به‌ضرورت تطبیق سیاست همسایگی ایران با ابتکار «اوراسیای بزرگ» روسیه پرداخت و توضیح داد: «مفهوم هم‌جواری مثبت، سیاستی برای مدیریت اختلافات و ارتقای تعاملات منطقه‌ای در راستای منافع متقابل است. وقتی این سیاست با طرح «اوراسیای بزرگ» روسیه که هدفش ایجاد فضای مشترک اقتصادی، امنیتی و فرهنگی از شانگهای تا خزر است، ترکیب شود، ایران می‌تواند به پیونددهنده جنوب و شمال اوراسیا تبدیل شود.»

او گفت: «اگر سیاست همسایگی ایران به صورت جدی عملیاتی شود، ابزار قدرتمندی برای تثبیت جایگاه کشور در نظم جدید خواهد بود. در شرایطی که روسیه و چین به دنبال کاهش نفوذ غرب در منطقه‌اند، تهران می‌تواند از موقعیت خود به‌عنوان پل میان شرق و غرب آسیا استفاده کند تا ضمن تأمین منافع ملی، به ثبات منطقه‌ای نیز یاری رساند.»

واعظی در پایان خاطرنشان کرد: «نظم اوراسیایی نوظهور صرفاً طرحی اقتصادی نیست، بلکه تلاشی برای بازتعریف نظم جهانی بر پایه استقلال، چندجانبه‌گرایی و همگرایی منطقه‌ای است. ایران در این معادله، اگر بتواند میان سیاست همسایگی، توسعه داخلی و حضور فعال در نهادهای منطقه‌ای توازن برقرار کند، به معمار نظم جدید تبدیل خواهد شد؛ اما در صورت رویکرد منفعلانه، فرصت تاریخی خود را از دست خواهد داد.»