محسن روحی صفت در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی، ضمن اشاره به تصمیم عربستان برای سرمایه‌گذاری میلیارد دلاری در پاکستان، خاطرنشان کرد: عربستان در دوره‌های روسای جمهور پیشین پاکستان نیز کمک‌هایی به این کشور داشته، اما قرابت‌های دولت شهباز شریف به ریاض، بیش از آنچه در دولت عمران خان بود، این کمک‌های مالی را نسبت به دوره قبل متفاوت کرده است.

وی با بیان اینکه این سرمایه‌گذاری، پس از یک دوره تنش میان دو کشور و از نگاه عربستان روابط نابهنجار پاکستان انجام می‌شود، افزود: در دوره گذشته اخبار رسمی و غیررسمی نشان از بی‌اعتمادی حاکم بر روابط دو کشور داشت، اما با توجه به اینکه شهباز شریف در دوره 9 ساله حکومت نواز شریف، در عربستان زندگی کرده و در آنجا حضور داشته، روابط نزدیکتری با ریاض دارد.

 

نقش تحولات بین‌المللی در نزدیکی روابط عربستان و پاکستان

این دیپلمات پیشین کشورمان تحولات بین‌المللی را عاملی موثر در نزدیک شدن عربستان و پاکستان عنوان کرد و گفت: آمریکا به دنبال حفظ رهبری خود بر نظام بین‌الملل است و آنچه باعث سقوط عمران خان شد، این بود که او تلاش داشت روابط مناسبی نیز با جبهه مقابل آمریکا ایجاد کند، اما نتوانست بازی را ادامه دهد. شهباز شریف شخصیتی است که در نظم جهانی موافق و همراه رهبری جهانی آمریکا است.

روحی صفت به تشدید همکاری‌های نزدیک میان چین و روسیه و تقویت بلوک مقابل آمریکا و تلاش اروپا برای حفظ استقلال در مقابل آمریکا خصوصا در دوره دونالد ترامپ اشاره کرد و ادامه داد: آمریکا با کشاندن روسیه به جنگ اوکراین و با اشتباه روسیه، توانست معادله توازن قوا را به نفع خود پیش ببرد. اکنون شاهد ایجاد نوعی نظام متصلب هستیم که در آن کشورهای میانه، قدرت بازی و انعطاف کمتری برای دو طرفه بازی کردن دارند و آمریکا خواهان حفظ کشورها در جبهه خود است. این شرایط باعث می‌شود عربستانی که در جبهه آمریکاست، پاکستان را قوی‌تر به آن جبهه متصل کند.

وی با یادآوری نقش و قدرت ارتش پاکستان در سیاستگذاری‌ها در این کشور گفت: ارتش پاکستان خواهان رابطه باثبات با آمریکا و مطالبه‌گری امتیازات از این کشور است و بخشی از این امتیازات، سرمایه‌گذاری‌هایی است که عربستان در پاکستان انجام می‌دهد. در واقع آمریکا، با هدف حفظ نظم جهانی با رهبری خود، به ریاض توصیه می‌کند روابطش را با اسلام آباد گسترش دهد تا این کشور به ماندن در این جبهه دلگرم باشد و کمتر چشم امید به جبهه مقابل، چین و روسیه، داشته باشد.

این کارشناس مسائل بین‌الملل به تلاش پاکستان برای ایجاد موازنه با عربستان و ایران اشاره کرد و ادامه داد: مسئله جدیدی که در چند سال اخیر شاهد تاثیرگذاری آن بر پاکستان هستیم، روابط عربستان و هند است. هند بزرگ‌ترین دشمن پاکستان است و در صحنه سیاست خارجی این کشور نقش بسیار عمده‌ای دارد. هند به دلیل تشدید تحریم‌ها علیه ایران در دوره اوباما، برای تامین نفت به عربستان روی آورد. از آن زمان روابط نزدیک ریاض و دهلی، اسلام آباد را نگران و ناخشنود کرده است، اما بعد از چندین سال، با توجه به تاکید آمریکا بر توسعه روابط هند و عربستان، پاکستان این مسئله را به عنوان واقعیت پذیرفته و می‌داند تنها می‌تواند روابط عالی و سطح بالایی با عربستان جستجو کند.

 

توسعه روابط عربستان و پاکستان، در سایه رقابت‌های منطقه‌ای

روحی صفت با تاکید بر اینکه توسعه روابط عربستان و پاکستان، در سایه روابط و رقابت‌های منطقه‌ای نیز تحلیل می‌شود، تصریح کرد: یکی از مهم‌ترین عللی که باعث کنار رفتن عمران خان شد، مسائل اقتصادی، تورم، مشکل انرژی و سوخت پاکستان بود و با وجود وعده‌های متعدد عمران خان، شرایط اقتصادی پاکستان روند نزولی در پیش گرفت و هیچ یک از وعده‌ها محقق نشد. بنابراین شهباز شریف، به دنبال این است که بتواند با کمک گرفتن از منابع مالی، هر چه زودتر مشکل اقتصادی را برطرف کند.

وی به تلاش‌های نخست وزیر پاکستان برای گرفتن وام از بانک جهانی و نیاز این کشور به نظر مساعد آمریکا در این خصوص با ایجاد رابطه مناسب با عربستان پرداخت و اضافه کرد: به نظر می‌آید هدف گرفتن «ایمن الظواهری» در کابل به شکلی با همکاری پاکستان انجام شد تا چراغ سبزی به آمریکا برای ایجاد رابطه‌ای بهتر باشد.

این دیپلمات پیشین کشورمان با اشاره به خسارات متعدد و گسترده مالی و جانی در پاکستان به دلیل سیل اخیر در این کشور و افزون شدن مشکلات آن، یادآور شد: پاکستان در آستانه انتخابات است و شهباز شریف خود را برای انتخابات پارلمانی و تعیین دولت جدید آماده می‌کند. به طور طبیعی اخبار مربوط به مساعدت‌های عربستان، می‌تواند به آرای شهباز شریف در این شرایط اضافه کند.

روحی صفت با بیان اینکه شهباز شریف، از رقابت میان عربستان و قطر نیز بهره برده و علاوه بر عربستان برای دریافت کمک‌های مالی، به سراغ قطر نیز رفته است، ادامه داد: قطر نیز وعده‌های مناسبی به پاکستان داده است. ضمن اینکه پاکستان سیاستی که در قبال عربستان داشته، برای قطر نیز اعمال کرده و همانطور که نیروهای نظامی این کشور، حافظ امنیت در داخل عربستان هستند، برای بازی‌های جام جهانی نیز نیروهای زیادی اعزام کرد تا بتوانند برای ایجاد نظم این بازی‌ها با قطر مشارکت داشته باشد.

این تحلیلگر مسائل بین‌الملل درخصوص پیامدهای منطقه‌ای نزدیکی روابط عربستان و پاکستان و تلاش ریاض برای اجرای برخی سیاست‌ها به واسطه همراهی اسلام آباد گفت: به نظر می‌رسد عربستان نسبت به سال‌های ابتدایی حضور محمد بن سلمان، واقع‌گرایانه‌تر به مسائل منطقه نگاه می‌کند و مواضع خود را در ارتباط با ایران و کشورهای منطقه مانند قطر و حتی در مناسبات با چین، هند و پاکستان، تعدیل کرده است. این نشان می‌دهد بن سلمان کم کم از خامی گذشته فاصله می‌گیرد و درک می‌کند امنیت منطقه صرفا با مشارکت همه کشورهای آن، تامین می‌شود و اگر کشوری در تامین امنیت حضور نداشته باشد این امنیت پایدار نخواهد بود.

وی تاکید کرد: تقویت روابط اقتصادی ایران با عربستان و پاکستان نیز حائز اهمیت است. هیچ کشوری نباید در منطقه به دنبال حاصل جمع جبری صفر باشد. اگر قرار است منفعتی متوجه کشورها شود، باید متوجه همه شود. امنیت، ثبات و پیشرفت مردم منطقه در گرو همکاری‌های نزدیک منطقه‌ای است و راه‌های سلبی از سوی هیچ یک از بازیگران نمی‌تواند پایدار باشد.