حسن بهشتی پور در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی ضمن اشاره به اظهارات سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا مبنی بر اینکه واشنگتن به سیاست «چین واحد» پایبند است و از استقلال تایوان حمایت نمی‌کند، تصریح کرد: پیش‌ازاین نیز، این موضع از سوی وزیر دفاع آمریکا مطرح‌شده بود. به نظر می‌رسد واشنگتن با تکرار این مواضع به مقامات پکن یادآور می‌شود نمی‌خواهد در این شرایط، وارد درگیری با چین شود و همچنین موضعی بگیرد که این کشور را به سمت روسیه بکشاند. درواقع آمریکا به دنبال تحریک کردن چین و نزدیک شدن آن به سمت روسیه نیست.

 

نگرانی آمریکا از نزدیکی چین به روسیه

وی با یادآوری اینکه چین همچنان در حال افزایش قدرت خود درصحنه‌های مختلف است و آمریکا تمام تلاش خود را برای مهار این روند به کار گرفته است، به نگرانی واشنگتن از نزدیکی این کشور به روسیه و حمایت فعالانه از آن اشاره کرد و ادامه داد: به همین دلیل است که تقویت روابط با هند، آ.سه. آن، ویتنام، استرالیا، ژاپن و کره جنوبی برای آمریکا اهمیت پیدا کرده و چین نیز در پاسخ به این تلاش‌ها به امضای توافق‌نامه‌های امنیتی با کشورهای جزیره‌ای اقیانوس آرام روی آورده است.

وی همچنین به تشریح برخی اظهارات مقامات سیاسی و نظامی آمریکایی که پیش‌ازاین گفته بودند چین تلاش دارد با استفاده از فرصت حمله روسیه به اوکراین، با تهاجم نظامی به تایوان این کشور را تصرف کند و یا در صورت پیروزی روسیه از این الگو استفاده کند، پرداخت و گفت: اوکراین دولت مستقلی بوده و روسیه نیز استقلال آن را به رسمیت شناخته بود. حتی در دوره شوروی، اوکراین عضو سازمان ملل بود؛ بنابراین اوکراین هویتی است که روسیه نمی‌تواند منکر آن باشد.

بهشتی پور با اشاره به توافق‌هایی که در آن، روسیه، مرزهای اوکراین را به رسمیت شناخته و همچنین تضمین امنیتی مسکو به اوکراین در سال 1994 برای حفظ استقلالش، در قبال انهدام سلاح‌های هسته‌ای و تحویل آن‌ها به روسیه، تأکید کرد: اوکراین به لحاظ قوانین بین‌الملل، شرایط کاملاً متفاوتی نسبت به تایوان دارد. با توافق آمریکا و چین بر سر تایوان در سال 1971، کرسی دائمی در سازمان ملل به چین داده شد و چین رسماً به عضو سازمان ملل درآمد. چین از ابتدا در تمامی اسناد بین‌الملل، تایوان را یک استان خود می‌دانسته و بااینکه رئیس‌جمهور و پارلمان دارد، اما عضو سازمان ملل نیست.

وی با یادآوری اینکه جز آمریکا، اکثر کشورها تایوان را به رسمیت نشناخته‌اند و روابط دیپلماتیکی با آن برقرار نکرده‌اند، گفت: در این شرایط، هدف چین حمله به تایوان نخواهد بود، چراکه برخلاف روسیه، به لحاظ بین‌المللی تهدیدی علیه خود احساس نمی‌کند. جز در دوره چین ملی، حتی یک سند هم وجود ندارد که تایوان در آن به‌عنوان کشوری مستقل شناخته‌شده باشد.

این کارشناس مسائل بین‌الملل، بیان این مواضع از سوی آمریکا را تنها با اهداف سیاسی و در راستای اعمال فشار به چین عنوان کرد و با اشاره به سیاست آمریکا برای دوری چین از روسیه در شرایط جنگ اوکراین، ادامه داد: موضع چین در حمایت از روسیه، از ابتدا موضعی سیاسی است. همان‌طور که در نشست مجمع عمومی، چین رأی ممتنع داد، به این دلیل که می‌خواهد با هر دو طرف اوکراین و روسیه رابطه داشته باشد. چین با حفظ رابطه سیاسی و اقتصادی با روسیه، خود را با دنیا درگیر نکرد، اما بااین‌حال آمریکا خواهان نزدیک‌تر شدن پکن به مسکو نیست.

بهشتی پور با اشاره به سفر کیسینجر و نیکسون به پکن در سال 1972 و نقش آمریکا در عضویت چین در سازمان ملل و تشکیل چین واحد، باهدف ایجاد اختلاف میان چین و شوروی، خاطرنشان کرد: بااینکه آمریکا همچنان به دنبال حفظ حضور نسبی در خاورمیانه و محاصره روسیه است، اما تمرکز خود را به سمت آسیا پاسیفیک برده و اکنون‌که چین را به‌عنوان خطر و رقیبی جدی می‌بیند، با تقویت موقعیت خود در آن منطقه، از اهرم تایوان علیه پکن، بیشتر استفاده خواهد کرد.

 

کنار گذاشتن سیاست حمایت از استقلال تایوان، راهبرد کلان آمریکا نیست

این تحلیلگر مسائل بین‌الملل، به حمایت آمریکا از مخالفان در تایوان و گروه‌های منتقد خواهان استقلال از چین اشاره کرد و گفت: عموماً یکی از سیاست‌های آمریکا این است که در تمام کشورها، هم با دولت کار می‌کند و هم با مخالفان آن. این سیاست را حتی با متحدان خود نیز پیاده می‌کند و تمام تخم‌مرغ‌هایش را در سبد دولت‌ها نمی‌گذارد. این سیاست را در ارتباط با رقبای چین نیز شاهد هستیم، اما به نظر می‌رسد به‌طور موقت، در دوره‌ای که با بحران جنگ روسیه و اوکراین مواجه شده است، این سیاست را کمرنگ کرده است؛ اما قطعاً کنار گذاشتن سیاست حمایت از استقلال تایوان راهبرد کلان آمریکا نیست؛ بنابراین مواضع آمریکا در خصوص عدم‌حمایت از استقلال تایوان موقتی است.

وی بابیان اینکه پکن نیز اعلام تعهد کاخ سفید به سیاست «چین واحد» را باور ندارد، به اقداماتی که پیش‌ازاین آمریکا با استفاده از اهرم فشار تایوان علیه چین به کار گرفته بود ازجمله تخصیص بودجه نظامی برای حمایت از تایوان اشاره کرد و افزود: چین قطعاً تنها به سیاست‌های اعلامی توجه ندارد و سیاست اعمالی آمریکا در شش دهه گذشته مدنظر دارد.

بهشتی پور سیاست چین در روابطش با روسیه، سیاستی باثبات و بادوام دانست که به‌واسطه سیاست‌های آمریکا تغییر نمی‌کند. سیاست روسیه و چین، متغیر مستقل از روابطشان با آمریکا است. به نظر می‌رسد سیاست فعلی آمریکا، تأثیر تعیین‌کننده‌ای در آینده روابط پکن و مسکو نداشته باشد و این دو کشور روابط راهبردی با یکدیگر تعریف کرده‌اند.