دکتر سیامک باقری در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی، ضمن اشاره به امضای پیمان امنیتی میان چین و جزایر سلیمان باوجود انتقادهای شدید استرالیا و برخی کشورهای غربی، تصریح کرد: با توجه به تحولی که در ساختار نظام بین‌الملل در حال وقوع است و تحولاتی که منجر به شکل‌گیری جنگ اوکراین شد، چین به شکل جدی‌تری به سرمایه‌گذاری‌های گسترده و نوین در حوزه‌های نظامی و هسته‌ای روی آورده و می‌داند ممکن است اتفاقی که در خصوص روسیه و اوکراین رخ داد، برای آن‌ها نیز رخ دهد، ازاین‌رو خود را برای اقدام پیش‌دستانه آماده می‌کند.

این کارشناس مسائل بین‌الملل برخی تنش‌های نظامی و همچنین پیمان نظامی «آکوس» را نشانه‌هایی از تشدید کشمش‌های سخت‌افزاری میان آمریکا و چین عنوان کرد و ادامه داد: چین آن‌چنان هوشمندانه عمل می‌کند که سال 2021، رهبران این کشور با توجه به افزایش تنش‌ها و آثار احتمالی آن بر اقتصاد، ذخایر استراتژیک خود را آن‌قدر بالا بردند که آن زمان، این تلاش برای بسیاری از کارشناسان جای سؤال بود! اما اکنون‌که با جنگ اوکراین، حتی اقتصاد آمریکا و اروپا نیز دچار نوسان و تورم شد، چین به دلیل ذخایر بالای گندم، تأثیر چندانی نپذیرفت.

 

تلاش چین برای امضای پیمان‌های امنیتی

وی به سیاست چین برای تسریع در افزایش نفوذ و حضور سیاسی و نظامی خود با امضای پیمان‌های دوجانبه و چندجانبه با کشورها در مناطق مهم دنیا و خصوصاً جزایر اقیانوس آرام و افزایش قدرت بازدارندگی خود اشاره کرد و گفت: چین درواقع به دنبال این است که با ایجاد نوعی هراس در کشورهای حوزه نفوذ و پیرامونی خود آن‌ها را وادارد در پازل آمریکا بازی نکنند؛ اما باید در نظر داشت در شرایط بروز تنش و بحران این پیمان‌ها تا چه میزان واقعی خواهند بود و دولت‌هایشان مطابق تصور قدرت‌ها ایفای نقش می‌کنند. همان‌طور که در جنگ اوکراین شاهد نقش‌آفرینی‌های خلاف انتظار قدرت‌ها از سوی برخی کشورها بودیم.

باقری بابیان اینکه مجمع‌الجزایر سلیمان مجموعه‌ای از صدها جزیره و با جمعیت حدود 700 هزار نفر و با قومیت‌های مختلف است که سابقاً مستعمره بریتانیا بوده و اکنون به دلیل مسائل اقتصادی، کشمکش قومیت‌ها و ساختار ضعیف اجتماعی، شاهد ناامنی و درگیری‌های داخلی است، خاطرنشان کرد: بااینکه دولت جزایر سلیمان از روابط با پکن حمایت می‌کند و در تنش‌ها طرف چین را دارد اما رهبران دومین جزیره بزرگ که پرجمعیت‌ترین جزیره نیز هست حامی تایوان هستند. در این حال، نخست‌وزیر فعلی تصمیم گرفته روابط دیپلماتیک دیرینه جزایر سلیمان با تایوان را به نفع پکن قطع کند.

 

گام چین برای مهار تایوان

این استاد دانشگاه به تلاش آمریکا برای تحت‌فشار قراردادان چین به‌واسطه استقلال‌خواهی تایوان و اختصاص بودجه نظامی ویژه برای کمک به آن اشاره کرد و گفت: آمریکا معتقد است چین تا سال ۲۰۳۰ تایوان را تصرف می‌کند و اکنون با تقویت سریع نیروهای نظامی خود در همه زمینه‌ها ازجمله سلاح‌های سایبری و فضایی، به دنبال بر هم زدن توازن در بازدارندگی در تنگه تایوان است.

وی بابیان اینکه رئیس‌جمهور چین پیش‌ازاین نیز اعلام کرده بود بازپس‌گیری تایوان هدف اصلی سیاست‌های این کشور در «نوسازی ملی» است، امضای پیمان امنیتی با جزایر سلیمان را اقدامی راهبردی برای مقابله با سیاست‌های مقابله‌جویانه آمریکا در منطقه اقیانوسیه برشمرد و اضافه کرد: اکنون این پیمان، نگرانی آمریکا و متحدانش درباره نفوذ چین در این منطقه که از گذشته تحت کنترل آمریکا بوده را تشدید کرد. بااینکه چین تلاش کرد در روزهای اخیر مذاکراتی با استرالیا انجام دهد اما به اعتقاد برخی سیاستمداران استرالیایی، امضای این پیمان امنیتی بدترین شکست استرالیا در اقیانوس آرام از زمان پایان جنگ جهانی دوم بوده است.

باقری با یادآوری اینکه استرالیا معتقد است چین کشورهای جزیره‌ای اقیانوس آرام را تحت‌فشار شدید گذاشته است تا با آن‌ها پیمان‌های سیاسی و امنیتی امضا کند، ادامه داد: علی‌رغم فشارها از سوی غرب و متحدانش، چین از هدف‌گذاری‌هایی که داشته عقب‌نشینی نخواهد کرد و حوزه امنیتی خود را به طرق مختلف حفظ می‌کند. ضمن اینکه چین تلاش می‌کند به‌واسطه قدرت اقتصادی خود، کشورها را وابسته کند و باوجود چالش‌های اقتصادی آمریکا، این مسئله برای چین میسرتر است.

وی خاطرنشان کرد: پیمان امنیتی چین با جزایر سلیمان از یک‌سو و اعلام بازگشایی سفارت آمریکا در این جزیره از سوی دیگر، بیانگر تحولات راهبردی در منطقه اقیانوسیه و تشدید منازعات آمریکا و چین در این منطقه است.

این کارشناس مسائل بین‌الملل، درعین‌حال با اشاره به حمایت آمریکا از جریان‌های غرب‌گرا در کشورهای حوزه نفوذ چین، امضای پیمان‌های امنیتی با کشورهای مختلف در سال‌های گذشته از سوی چین را راهبردی دانست و گفت: دولت مستقر در جزایر سلیمان توافق کرد کشتی‌های جنگی چین اجازه توقف در جزایر سلیمان را داشته باشند و پلیس چین نیز به درخواست جزایر برای حفظ نظم اجتماعی مستقر شود. بااینکه این مجمع‌الجزایر اعلام کرده نمی‌خواهد پایگاه نظامی چین در این کشور ایجاد شود، اما این حضور کاملاً دست بالا را به چین می‌دهد.

 

مساعدتر شدن شرایط برای چین در منطقه پاسیفیک بعد از بحران اوکراین

به گفته این استاد دانشگاه، باوجود فشارهایی که آمریکا به‌واسطه شرایط تایوان و هنگ‌کنگ به چین وارد می‌کند، جنگ اوکراین و ویرانی این کشور درس بزرگی برای کشورهای این منطقه بود و آن‌ها را محتاط کرد. آن‌ها تمایل ندارند مانند اوکراین هزینه رقابت قدرت‌های بزرگ را بپردازند. درواقع بیش از اینکه جنگ اوکراین، در چین واهمه ایجاد کرده باشد، در تصمیم سازان هنگ‌کنگ و تایوان تأثیر داشته است. نخبگان این کشورها به‌سادگی به چنین تنش بزرگی تن نخواهند داد، هرچند که ممکن است افکار عمومی بر اساس هیجانات عمل کنند.

باقری تأکید کرد: با این شرایط، معادله رقابت میان چین و آمریکا در آسیا پاسیفیک، مجهولات متعددی دارد و بعد از جنگ اوکراین داده‌های زیادی تغییر کرده است. با توجه به عدم همکاری کامل ناتو با اوکراین، به نظر می‌رسد تجربه این جنگ تنش‌ها را در این منطقه کاهش خواهد داد و درمجموع چین در این منطقه در خصوص ممانعت از پیاده‌سازی مدلی مانند جنگ اوکراین، پیروز است. درواقع ترمز سخت‌تر شدن این منطقه علیه چین، به شکلی کشیده شد.