محسن روحی صفت در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی با اشاره به تشدید خشونت هندوهای افراطی علیه مسلمانان و تخریب مساجد، مغازه‌ها و خانه‌های آن‌ها تصریح کرد: زمانی که هند از انگلستان استقلال پیدا می‌کرد، این رویا در آن وجود داشت که همه مردم با وجود تنوع عقاید، از حقوق تضمین شده در قانون اساسی برخوردار باشند، اما اکنون هند تا حدودی از مسیر اصلی خود منحرف شده است.

وی افزود: در قانون اساسی هند به صراحت مسئله تنوع نژادی، قومی و مذهبی ذکر شده و همه باید در برابر قانون مساوی باشند، اما حوادث اخیر نشان می‌دهد با آنچه به تدریج به وجود آمده و پس از روی کار آمدن حزب بی. جی. پی و خصوصا دولت مودی تشدید شده، هند از رویای اولیه در حال دور شدن است. با اینکه این مسئله نگرانی برخی از محافل روشنفکری هندوستان را نیز برانگیخته است، اما آن‌ها نیز نتوانسته‌اند کار چندانی در برابر این مسائل انجام دهند.

این کارشناس مسائل بین‌الملل به نفوذ گروه‌های افراطی هندو در مراجع قانونی و انتظامی هند اشاره کرد و گفت: در گذشته اگر اتفاقی می‌افتاد و فرقه، گروه و یا مذهبی تحت فشار گروه دیگری قرار می‌گرفت، دولت هند وظیفه خود می‌دانست که به عنوان بی‌طرف در برابر چنین حرکت‌هایی ایستادگی کند و همه در پیشگاه دولت برابر باشند؛ اما اکنون دولت در برابر این فشارها سکوت کرده و هیچ واکنشی نشان نمی‌دهد. این وضعیت، دولت هند را متهم به همدستی با گروه‌های افراطی هندو کرده است.

روحی صفت با اشاره به انتقادهای تعداد زیادی از احزاب و شخصیت‌های هند از دولت که به وظیفه خود که حفاظت از قانون اساسی و ناسیونالیسم سکولاریسم است، عمل نکرده و به فرقه گرایی روی آورده، ادامه داد: جامعه‌ای که هند را به استقلال رساند، همین طبقات پایینی بودند که در تظاهرات علیه بریتانیا شرکت می‌کردند، مسلمانان نیز در این نهضت یکی از پیشتازان مبارزات بودند، اما اکنون همان مردم تحت فشار قرار گرفته اند و هیچ کس از حقوق آنها دفاع نمی‌کند.

وی با بیان اینکه در تاریخ هند، شاهد دوره‌هایی هستیم که همزیستی مسالمت‌آمیز در آن به شدت ضربه خورد، خشونت‌های اخیر علیه مسلمانان را یکی از این دوره‌ها عنوان و تاکید کرد: اگر هند بخواهد در جامعه بین‌المللی نقش مهمی داشته باشد، باید استقلال راهبردی خود و مخالفت با فرقه گرایی را به جهانیان نشان دهد تا به عنوان قدرت بزرگ مشروع شناخته شود.

این دیپلمات پیشین کشورمان اضافه کرد: گرچه نخست وزیر هند بارها سخن از هماهنگی میان فرقه‌های مذهبی و توقف شورش‌ها به میان آورده اما در واقعیت، عملکردش کاملا متفاوت بوده تا جایی که جامعه هند را به سمت افراط‌گرایی و دشمنی میان فرقه‌ها سوق داده است. اگر دولت هند دولتی فرقه گرا شود که در آن نقض حقوق بشر صورت گیرد و به عنوان دولتی شناخته شود که قادر به اجرای قانون اساسی نیست و ذیل آن اقوام و نژادهای دیگر قادر به حفظ حقوق خودشان نیستند، نمی‌تواند نقش جهانی خود را به خوبی ایفا کند.

 

احتمال شکل گیری گروه‌های مخفی و افراطی

روحی صفت با بیان اینکه با سکوت دولت در سال‌های اخیر خشونت علیه مسلمانان در هند افزایش یافته است، گفت: این اقدامات در نهایت به ضرر دولت هند است و این کشور را به سمت تندروی و افراطی گرایی می‌کشاند. احتمال می‌رود گروه‌هایی مخفی شکل بگیرند و مبارزاتی آغاز شود که ممکن است ثبات این کشور را به خطر اندازد. این تحولات در دراز مدت به ضرر هند خواهد بود.

وی با اشاره به احتمال فعال شدن گروه‌های تندرو منتقد و یا گروه‌های تروریستی افراطی در هند در صورت بروز بی‌ثباتی و خشونت، تاکید کرد: اگر دولت هند نتواند با ابزارهای دموکراتیک مانع این خشونت‌ها شود، ممکن است خشونت دیدگان دست به خشونت بزنند و جامعه هندوستان را به بی‌ثباتی بکشانند. اکنون نیز گروه‌های متعدد افراطی در هند فعال هستند، حتی گروه‌های استقلال طلبی هستند که در شمال شرقی هند فعالیت می‌کنند و امکان فعالیت گروه‌های تروریستی و جذب افراط‌گرایان وجود دارد.

روحی صفت ایجاد این شرایط را ناشی از عملکرد دولت هند دانست و اضافه کرد: در طول قرن‌های گذشته و بعد از سال 1988 تاکنون، مسلمانان و هندوها در هند کنار یکدیگر زندگی کرده‌اند و همه مذاهب و مراسم و سنت‌های خود را به صورت مسالمت آمیز اجرا می‌کرده اند و مشکلی ایجاد نمی‌شده است. ما شاهد بوده ایم که در روز عاشورا در یکی از شهرهای هند، تا ظهر مسلمانان مراسم عاشورا را برگزار می‌کردند و بعد از آن هندوها جشن سنتی خود را برپا می‌کردند. این مسئله عجیبی در هند نبود.

 

ضرورت ایفای نقش مجامع و سازمان‌های بین‌المللی

این تحلیلگر مسائل بین‌الملل به برخی اعتراضات کشورهای مسلمان، خصوصا پاکستان، نسبت به این خشونت‌ها اشاره کرد و گفت: مواضع و فشارهایی که پاکستان در برابر تضییع حقوق مسلمانان در هند دارد، نتایج معکوسی نشان می‌دهد؛ چرا که باعث می‌شود آن‌ها در تبلیغات خود این گونه القاء کنند که مسلمانان دستاویز دولت پاکستان هستند و دولت هند را به افزایش فشار به مسلمانان مجاب می‌کند. بنابراین پاکستان نمی‌تواند در این مسئله نقش مثبتی ایفا کند.

روحی صفت با تاکید بر اهمیت نقش سازمان‌ها و مجامع حقوقی بین‌المللی در برابر دفاع از حقوق مسلمانان در هند، تصریح کرد: آن‌ها تاکنون در مقاطعی نیز وارد عمل شده اند و در بیانیه‌ها و مذاکراتی این مسئله را متذکر شده‌اند. مسلمانان زیادی از هند و پاکستان در انگلستان زندگی می‌کنند و در جامعه انگلستان در رده‌های حکومتی نفوذ دارند.

وی یادآور شد: این جامعه در آمریکا نیز حضور دارد و می‌توانند نقش موثری ایفا کنند. آن‌ها می‌توانند با پرداختن به وضعیت حقوق بشری مسلمانان در هند، خواستار ایفای نقش قانونی دولت هند در برابر این خشونت‌ها باشند.