یاسر نورعلی وند در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی با اشاره به چالش‌های پیش روی اتحادیه اروپا و بریتانیا پس از برگزیت، اظهار داشت: اتحادیه اروپا و بریتانیا در «دوره آشفتگی و گذار پسابرگزیتی» قرار دارند. در این دوره علی‌رغم دستیابی به یک توافق بر سر نحوه خروج بریتانیا و تعهدات دو طرف، اما به طور کلی نظم پنج دهه گذشته حاکم بر روابط بین اتحادیه اروپا و بریتانیا از میان رفته و هنوز نتوانسته جای خود را به نظمی جدید و مورد قبول دو طرف بدهد.

 

برگزیت بازی باخت – باخت

وی با بیان اینکه برگزیت یک بازی باخت – باخت برای اتحادیه اروپا و بریتانیاست، گفت: در این بستر و در نتیجۀ این وضعیت، تلاطم‌های سیاسی و اقتصادی میان دو طرف در قالب اختلافاتی چون اختلاف بر سر حقوق ماهیگیری بین فرانسه و بریتانیا، اختلاف مهاجرتی بر سر ورود پناهجویان از خاک فرانسه به بریتانیا از طریق کانال مانش، اجرای پروتکل ایرلند شمالی و اختلال در روند تبادل تجاری دو طرف در حال بروز است و امکان پدید آمدن مشکلات دیگری در آینده هم وجود دارد.

این کارشناس مسائل اروپا ادامه داد: این وضعیت در حال حاضر نتیجه تمایل بریتانیا به دستیابی به استقلال و اعمال حاکمیت کامل پس از برگزیت و عدم تمایل اتحادیه اروپا به اعطای امتیازات ویژه به بریتانیا پس از خروج است.

نورعلی وند درخصوص چشم‌انداز مشکلات میان اتحادیه اروپا و بریتانیا تصریح کرد: به نظر می‌رسد تا استقرار نظم مورد رضایت دو طرف، وضعیت فعلی تداوم داشته باشد و هر از چند گاهی، چنین اختلافاتی میان دو طرف بروز خواهد کرد. این وضعیت ممکن است برای دو- سه سال آینده تداوم داشته باشد، اما از آنجا که هر دو طرف برای تمرکز بر سایر چالش‌های خود و همچنین عقب‌نماندن از قافله رشد جهانی نیاز به تسریع در نظم‌بخشی و ثبات‌سازی به روابط دوجانبه و حل فوری این چالش به شکل ساختاری و نهادمند دارند، پیش‌بینی می‌شود که در میان‌مدت به راه‌حل‌هایی که برای دو طرف رضایت بخش باشد، دست خواهند یافت.

وی با بیان اینکه اولین اقدام بریتانیا برای پیشبرد سیاست‌های پسابرگزیتی خود، برقراری یک رابطه کاری جدید با اتحادیه اروپاست، ادامه داد: بریتانیا بدون تعیین تکلیف وضعیت مناسبات خود با اتحادیه اروپا و خروج از بلاتکلیفی‌های مرتبط با آن، نمی‌تواند به توسعه مناسبات خود با دیگر مناطق جهان و جذب سرمایه‌گذاری خارجی چندان امیدوار باشد.

نورعلی وند تاکید کرد: اگرچه پرکردن شکاف بین مواضع دو طرف آسان نخواهد بود، اما تجربه اروپای پس از جنگ جهانی دوم نشان داده که اروپایی‌ها به خوبی شیوه حل چالش‌ها را از طریق دیپلماسی و مذاکره فرا گرفته‌اند و حل اختلافات پیرامون برگزیت نیز از این قاعده مستثنی نخواهد بود.

وی با بیان اینکه تجربه دو – سه سال اخیر و مذاکرات سخت دو طرف نشان داده که ایجاد یک رابطه جدید و جامع به زمان نیاز دارد، اضافه کرد: پیش‌بینی می‌شود که اگرچه بریتانیا مدتی درگیر پیامدهای برگزیت از جمله اختلافات با اتحادیه اروپا و جبران خسارت‌های ناشی از کاهش تجارت و رشد اقتصادی خواهد بود، اما به نظر می‌رسد این کشور تسلط بر سیاست تجاری خود را دوباره به دست خواهد آورد؛ البته اگر تا آن زمان مردم این کشور پیامدهای منفی کوتاه‌مدت و میان‌مدت برگزیت را تاب بیاورند و دوباره هوای پیوستن به اتحادیه اروپا را نکنند

 

نیاز متقابل اروپا و بریتانیا عاملی برای حفظ همگرایی

این تحلیلگر مسائل اروپا نیاز متقابل بریتانیا و اتحادیه اروپا به یکدیگر را عاملی در راستای حفظ همگرایی و روابط دو طرف دانست و گفت: طبیعتا برگزیت رابطه سنتی میان دو طرف را برهم زده و اکنون رابطه جدیدی میان دو طرف شکل گرفته است و چالش‌هایی که شاهد هستیم تا زمان دستیابی دو طرف به نوعی از تفاهم ادامه خواهد داشت و حتی شاید جدی تر هم شود؛ اما در هر حال دو طرف اجازه نخواهند داد منافعشان آسیب ببیند.

نورعلی وند با اشاره به تهدید نخست وزیر انگلیس مبنی بر تعلیق بخش‌هایی از توافق برگزیت در جریان بالا گرفتن مناقشات با اتحادیه اروپا بر سر مسئله پروتکل ایرلند شمالی و حقوق ماهیگیری، ادامه داد: هم بریتانیا می‌خواهد استقلالی که برای تحقق بریتانیای جهانی نیاز دارد، به خوبی به دست آورد و هم اتحادیه اروپا نمی‌خواهد انگلستان الگوی مطلوبی برای کشورهای دیگر شود، زیرا نمی‌خواهد آن‌ها هم ساز جدایی را بزنند و هزینه‌ای به این اتحادیه تحمیل کنند.

وی ضمن اشاره به تشدید تنش‌ها میان فرانسه و انگلیس، تاکید کرد: برگزیت بر چگونگی روابط دو جانبه بریتانیا با دیگر کشورهای اتحادیه اروپا هم تاثیراتی خواهد داشت؛ اما با این حال سطح تنش به حدی نخواهد رسید که این کشورها کاملا واگرایانه عمل کنند. ضمن اینکه نباید فراموش کرد که ما اکنون در عصری از روابط بین‌الملل به سر می‌بریم که کشورها دریافته‌اند که باید به سیاست افزایش قدرت توجه بیشتری داشته باشند و در این بستر مناسبات جدیدی در حال شکل‌گیری است.

 

تشتت و ضعف ساختاری اتحادیه اروپا

نورعلی وند ضمن تشریح تهدیدهای مشترک و عواملی که کشورهای اروپایی را وادار ساخته واگرایانه عمل نکنند، یادآور شد: بیش از یک دهه است که اروپا وارد دوره‌ای از کشمکش‌های داخلی شده که بعد از بحران سال 2008 خود را به خوبی نشان داد. در یک دهه اخیر نیز این تشتت و ضعف را در مسائل مختلف اروپا شاهد بوده‌ایم. اساسا تمایل بریتانیا و لهستان به جدایی، ناشی از همین ضعفی است که کشورها در ساختار اتحادیه اروپا مشاهده می‌کنند.

این کارشناس مسائل اروپا با بیان اینکه کشورها دیگر ساختار اتحادیه را رویایی نمی‌بینند و نگاه آن‌ها واقعی‌تر شده و در عین حال کارآمدی اتحادیه اروپا نیز کاهش یافته است، گفت: هنوز برای کشورها عضویت در اتحادیه اروپا به نسبت خروج منافع بیشتری دارد و پیامدهای برگزیت به مرور خود را نشان داده است. این مسئله باعث شده هیجان خروج از اتحادیه نیز کاهش یابد. لهستان نیز در نهایت این برآورد را ندارد که از اتحادیه خارج شود و اکنون بیشتر به دنبال امتیازگیری بیشتر است، اما روشن است که ضعف اتحادیه اروپا کشورها را به این فکر انداخته که در صورت تداوم آن، احتمالا به فکر استقلال باشند.