دکتر عبدالرضا فرجی راد در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی با بیان اینکه با شیوع جهانی ویروس کرونا، نظم حقوق بشری فعلی تا حدی به هم‌ریخت، خاطرنشان کرد: تا پیش از شیوع کرونا کشورها به لحاظ مسائل حقوق بشری به دو دسته تقسیم شده بودند؛ برخی کشورهای پیشرفته‌ای که حقوق بشر را رعایت و یا تا حدودی رعایت می‌کردند و دسته دوم، آن‌ها که این موضوع را چندان موردتوجه قرار نمی‌دادند و عمدتاً در بلوک جهان سوم بودند؛ البته برخی از کشورهای قدرتمند نیز در این دسته قرار می‌گرفتند.

 

فراموشی اصول حقوق‌بشر با شیوع کرونا در برخی کشورهای اروپایی

وی افزود: با شیوع کرونا و کمبود امکانات بیمارستانی و خدمات‌دهی به مبتلایان، بسیاری از کشورهای مدعی رعایت حقوق بشر در اروپا و خارج آن، ازجمله کشورهای حوزه اسکاندیناوی و به‌ویژه سوئد که در رأس مدعیان بودند، نشان دادند در مواقعی که ازنظر امکانات ضعیف هستند و یا توان مقابله با بحران ناشی از شیوع ویروس را ندارند، حقوق‌بشر را هم به دست فراموشی می‌سپارند.

این استاد ژئوپلیتیک با اشاره به وضعیت نامناسب و غیرانسانی رسیدگی به مبتلایان به کرونا در روزهای ابتدایی شیوع این بیماری در اروپا، گفت: در ایتالیا در رابطه با بیمارانی که به مراکز درمانی مراجعه می‌کردند، شرایط سنی در نظر گرفته می‌شد و افراد مسن علی‌رغم وخامت حال جسمی‌شان کنار گذاشته می‌شدند که بمیرند، بی‌آنکه امکانی برای استفاده از خدمات و دستگاه‌های تنفسی داشته باشند. در سوئد که ازنظر رعایت اصول حقوق بشری در سطح نظام بین‌الملل مطرح است، از ابتدا اعلام کردند به دلیل کمبود امکانات نمی‌توانند پاسخگوی همه بیماران باشند و آن‌ها که بالای 65 سال دارند، حتی در صورت وخامت حالشان، به بیمارستان مراجعه نکنند و در صورت مراجعه هم بستری نخواهند شد!

فرجی راد با اشاره به گزارش منتشرشده از سوی شبکه خبری بی. بی. سی مبنی بر اینکه خانواده‌ها در سوئد عزیزانشان را که مبتلا به کرونا شده بودند، باید در خانه نگهداری می‌کردند و به دلیل عدم دسترسی به امکانات جانشان را از دست داده‌اند، ادامه داد: آن خانواده‌ها معتقد بودند اگر بیمارستان‌ها عزیزانشان را می‌پذیرفتند، شاید آن‌ها تا 20 سال دیگر هم می‌توانستند زندگی کنند.

وی رسیدگی به وضعیت بیماران مبتلا به کرونا را در هفته‌های ابتدایی شیوع آن در ایالات‌متحده آمریکا و انگلیس را مشابه این کشورهای اروپایی عنوان کرد و افزود: در مقابل، در برخی کشورهای جهان سوم ازجمله ایران، این‌طور نبود که اگر در روزهای اول هم‌مقداری تحت‌فشار خدمات بیمارستانی قرار می‌گرفتند، بیماری را پذیرش نکنند. ممکن بود امکانات کم باشد و یا در روزهای اول در اختیار همه قرار نگیرد، اما بیمارستان‌ها بیماران را می‌پذیرفتند و تخت و سایر امکانات در اختیارشان می‌گذاشتند. در افغانستان، ترکیه و پاکستان هم شاهد رد کردن بیماران نبودیم.

این استاد ژئوپلیتیک تأکید کرد: رویکردها در درمان بیماران مبتلا به کرونا نشان داد که حقوق بشر در برخی کشورها ممکن است در شرایط عادی بیشتر مورد توجه قرار گیرد، اما در وضعیت‌های خاص مقابله با بیماری‌های مسری و یا وقوع جنگ ممکن است فراموش شود و به جنبه‌های انسانی مسائل توجهی نشود.

 

ضرورت توجه کشورها و سازمان‌های حقوق بشری

فرجی راد گفت: باید دید بعد از اتمام کرونا در مقابل وقوع این اتفاقات، کشورها و سازمان‌های حقوق بشری چه موضعی خواهند گرفت. البته برخی سازمان‌های حقوق بشری با توجه دادن به آن‌ها، در این رابطه انتقادهایی مطرح کرده‌اند، اما امیدواریم در آینده این مسئله بیشتر مورد توجه قرار بگیرد.

 

نگاه سیاسی به موضوع حقوق بشر

وی با تأکید بر اینکه حقوق بشر امری واقعی است ولی سیاسی می‌شود، ادامه داد: در جنگ بوسنی شاهد بودیم که اروپای مدعی حقوق بشر تا مدت‌ها نسبت به کشتار مسلمانان توسط صرب‌ها موضع‌گیری نداشت و بعد با موضع‌گیری، شروع به اعزام نیرو به این منطقه کردند، اما نیروهایی هلندی در تفاهمی با صرب‌ها، در منطقه صربرنیتسا یک‌شبه عقب کشیدند و صرب‌ها 12 هزار انسان بی‌گناه را در آن منطقه قتل‌عام کردند که هنوز داغ آن بر دل ملت بوسنی باقی‌مانده است، مسائل زیادی ازاین‌دست را مثال زد.

فرجی راد گفت: آنجا که منافع کشورها ایجاب می‌کند، مسائلی مانند حقوق بشر را رعایت می‌کنند؛ هرچند که در رابطه با کرونا هم به آن بی‌توجهی شد. کشورها نگاه خود را با متحدانشان، منافعشان و فشارهایی که از بیرون تحمل می‌کنند هماهنگ می‌کنند.