دکتر احمد بخشی در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی با بیان اینکه بیش از یک دهه است که آمریکا برای ایجاد پایگاه نظامی و حضور نیروهایش در آفریقا به ویژه شمال این قاره تلاش می‌کند و تقریبا موفق به انجام این کار نشده است، خاطرنشان کرد: برخی کشورها قول و قرارهایی به آمریکا دستکم برای استقرار مرکز فرماندهی داده بودند، اما عملی نشده بود. آمریکا می‌خواست مرکز فرماندهی نیروهای آمریکا در آفریقا را تاسیس کند و زمانی که کشورهای شمال آفریقا هنوز دچار تحولات بهار عربی نشده بودند، این مباحث مطرح بود. در نهایت فرماندهی مرکزی آمریکا در اروپا، فرماندهی آفریقا را نیز انجام می‌داد.

 

روسیه عامل ناامنی در لیبی؟

وی با اشاره به اظهارات وزیر کشور لیبی که اعلام کرده بود روسیه عامل بی‌ثباتی و ناامنی در این کشور است و خواهان حضور آمریکا برای استقرار ثبات شده بود، افزود: نمی‌توان گفت عامل ایجاد ناامنی و ناآرامی در لیبی روسیه است.

این استاد دانشگاه توضیح داد: وقتی مسئله لیبی و امنیت آن مطرح می‌شود، عوامل متعددی را باید در نظر گرفت. از جمله اینکه دولت ورشکسته‌ای در لیبی وجود دارد که نتوانسته عملا همگرایی و وفاق ملی را ایجاد کند و اینکه دو تفکر خاص اخوانی و مخالفت با آن در این کشور وجود دارد. علاوه بر این‌ها امنیت‌سازی در لیبی به عنوان کلید واژه‌ای این روزها مطرح شده است و اجماع اروپا نسبت به کشورهای جنوبی دریای مدیترانه از جمله لیبی برای برقراری امنیت بسیار مهم است تا مانع از هجوم مهاجرین آفریقایی به جنوب اروپا شوند و بحران‌ها به کشورهای دیگر سرایت نکند.

بخشی با اشاره به مطالب منتشر شده از سوی دفتر فائز السراج مبنی بر اینکه که دولت وفاق ملی پیشنهاد احداث پایگاه نظامی آمریکا در لیبی را خواهد پذیرفت، افزود: این دولت در ایجاد امنیت و تلاش‌ها برای امنیت سازی ناموفق بوده است. احساس آن‌ها این است که این موضوع می‌تواند به ایجاد امنیت کمک کند. آن‌ها وقتی می‌بینند مخالفانشان از روسیه حمایت می‌شوند، البته روسیه این مسئله را تایید نکرده است، به دنبال خنثی کردن این اقدامات هستند. به هر حال آن‌ها دیدگاه‌های مرتبط با ناامنی را با روسیه مرتبط می‌دانند و خلیفه حفتر را عامل قلمرو گستری روسیه تلقی می‌کنند.

 

راهبرد کلان روسیه در آفریقا

این کارشناس مسائل آفریقا با بیان اینکه روسیه راهبرد کلانی در لیبی و آفریقا دارد و می‌خواهد نفوذش را از طریق لیبی به کشورهای پیرامونی گسترش دهد و لیبی را دروازه ورود به آفریقا می‌داند، ادامه داد: دولت وفاق ملی مورد حمایت قطر و ترکیه است و با امارات و عربستان اختلاف دارد که بخشی از آن ریشه‌های تاریخی دارد و بخش دیگر هم مربوط به این است که می‌خواهد به نحوی مسائل را پیش ببرد که بتواند از مهره آمریکا به نفع خود در امنیت‌سازی استفاده کند و امارات و عربستان را به عنوان مخالفان دولت وفاق ملی خلع سلاح کند.

وی با بیان اینکه هم اکنون نیز حدود 6000  نظامی آمریکایی در قاره آفریقا حضور دارند، تصریح کرد: دولت وفاق ملی دشمن خود را روسیه تعریف کرده است در حالی که در شرایط فعلی لیبی، این نگاهی واقع‌بینانه نیست، اما آن‌ها می‌خواهند سیاستی را دنبال کنند که با استفاده از رقابت روسیه و آمریکا امتیاز بگیرند و وزن خود را افزایش دهند.

 

نگاه غیرواقع‌بینانه دولت وفاق ملی به آمریکا

بخشی با اشاره به مسائلی که در پی حضور طولانی نیروهای نظامی آمریکا در عراق و افغانستان رخ داده و ناامنی‌های ایجاد شده در این کشورها گفت: دولت وفاق ملی به کارنامه آمریکا واقع بینانه نگاه نمی‌کند. برای آن‌ها حمایت از دولتشان مهم است، چرا که مسئله‌شان بودن یا نبودنشان است. آن‌ها وزن‌کشی می‌کنند و می‌خواهند معادلات را تغییر دهند.

این کارشناس مسائل آفریقا تأکید کرد: آن‌ها هنوز به این مسئله نرسیده‌اند که ممکن است حضور آمریکا به جهت مخالفت برخی نیروهای داخلی برایشان تبعات زیادی داشته باشد و باعث امنیت‌سازی سیاسی و اقتصادی نشود. آن‌ها متوجه نیستند وقتی آمریکایی‌ها وارد می‌شوند دیگر این کشور را ترک نمی‌کنند، بلکه می‌خواهند مخالفی با نام خلیفه حفتر را با این سیاست به پای میز مذاکره بکشانند؛ چرا که خلیفه حفتر به روسیه سفرهایی داشته است. دولت وفاق ملی این برگه را رو کرده است که بتواند برای ثبات خود از روسیه و سایر طرف‌ها امتیاز بگیرد.

بخش با بیان اینکه آمریکا خیلی منتظر بود شرایطی فراهم شود که پایگاه نظامی در شمال آفریقا داشته باشد، گفت: ممکن است وجود این پایگاه در این قسمت بتواند کمک کند فرماندهی قاره‌ای‌شان را به آفریقا منتقل کنند، هرچند که کشورهای دیگر هم قول‌هایی در طول این یک دهه داده بودند؛ اما بهترین محل می‌تواند شمال آفریقا باشد و آمریکا می‌تواند از این طریق حضور و نفوذش را به عنوان نقطه ورود در شمال آفریقا بیشتر کند و بهتر در این قاره و در جنوب اروپا و مدیترانه ایفای نقش کند و حوزه نفوذ و قلمرو روسیه را هم به نحوی کنترل کند.

این استاد دانشگاه با اشاره به اینکه پیش از این بحث ایجاد پایگاه در الجزایر مطرح بود، ادامه داد: آمریکا در قاره آفریقا بسیار تلاش کرد پایگاه احداث کند و این خلا ایجاد شده بعد از قذافی می‌تواند زمینه را آماده کند. این نوع علامت‌ها و رقابت‌ها با توجه به اینکه قلمرو گستری دیگر کشورها دراین منطقه هم وجود دارد باعث می‌شود آمریکا به نفع خود از رقابت گروه‌های مختلف در دولت‌های شمال آفریقا استفاده کند و این زمینه هم آماده است.

وی درباره واکنش مردم و مخالفت‌ها نسبت به ایجاد پایگاه نظامی کشوری خارجی در لیبی گفت: به دلیل چند دستگی موجود در میان مردم در لیبی و بر اساس نظریه «اریک فروم» مردم دیگر صرفا به دنبال امنیت هستند، زیرا تجربه نزدیک به یک دهه ناامنی زمینه‌ای را آماده کرده است که احساس کنند کشوری دیگر به نحوی می‌تواند برایشان امنیت به ارمغان بیاورد.