جدیدترین مطالب

همکاری منطقه‌ای و جهانی لازمه مقابله جدی با بحران گرد و غبار

شورای راهبردی آنلاین – گزارش تحلیلی: گرد و غبار نقش مهمی در اکوسیستم دارد که بر فرآیندهای شیمیایی جو و اقلیم، بر خصوصیات آب و خاک، حرکت نوترینت‌ها و چرخه مواد غذایی در محیط دریایی و خشکی تاثیر دارد. گرد و غبار همچنین می‌تواند به محصولات کشاورزی آسیب رسانده و بر تولید مواد غذایی اثر نامطلوبی داشته باشد. گرد و غبار موجود در هوا کیفیت هوا و میدان دید را کاهش می دهد و ممکن است اثرات نامطلوبی بر سلامتی، به‌ویژه برای افرادی که مشکلات تنفسی دارند، داشته باشد.

راهبرد ده ساله رشد اقتصادی چین

شورای راهبردی آنلاین – رصد: همزمان با ایامی که اروپا و ایالات متحده با انتخابات مهمی مواجه هستند، دومین اقتصاد بزرگ جهان قصد دارد نشست مهمی برای تعیین راهبرد اقتصادی خود برگزار کند. سومین نشست کمیته مرکزی حزب کمونیست چین نشانه‌ای واضح از راهبرد رشد اقتصادی چین برای دهه آینده خواهد بود.

تحلیلی بر تهدید هسته‌ای ناتو

شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل راهبردی گفت: ینس استولتنبرگ، دبیرکل ناتو اخیرا اعلام کرد که سازمان پیمان آتلانتیک شمالی رایزنی‌هایی را برای آماده سازی سلاح‌های هسته‌ای برگزار می‌کند. استولتنبرگ تاکید کرد که ما در جهانی زندگی می‌کنیم که کشورهایی مثل چین، روسیه و کره شمالی دارای سلاح‌های هسته‌ای هستند.

سناریوهای پیش‌روی درگیری نظامی حزب‌الله و رژیم صهیونیستی

شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: پس از آغاز عملیات طوفان‌الاقصی، گروه‌های مقاومت فلسطینی درصدد ارائه تاکتیکی جدید در راستای منافع محور مقاومت برآمدند که نتیجه آن، منجر به طولانی‌ترین جنگ علیه رژیم صهیونیستی از ابتدای اعلام موجودیت این رژیم شده است. یکی از بازیگران کلان جبهه مقاومت که در دهه‌های گذشته به یکی از معضلات امنیتی در مقابل دکترین امنیت ملی رژیم اسرائیل تبدیل شده است، بی‌شک حزب‌الله لبنان است.

اهداف ژاپن از تقویت توان نظامی خود در شرق آسیا

شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: سفیر پیشین ایران در ژاپن گفت: تقویت فعالیت‌های نظامی ژاپن یک برنامه 25 ساله است تا با اتکا به ارزش‌ها و توانایی‌های نظامی‌ خود نشان دهد که قادر است به یکی از قدرت‌های نظامی منطقه و جهان تبدیل شود.

تشدید رقابت تسلیحات راهبردی آمریکا با چین و روسیه

شورای راهبردی آنلاین-رصد: رویکرد دولت ترامپ در قبال کنترل تسلیحات ساده بود. معاهدات یک طرفه دیگر وجود نخواهد داشت و تقلب تحمل نخواهد شد. چه معاهده منع موشک‌های هسته‌ای میان‌برد (INF) مطرح باشد و چه معاهده آسمان‌های باز (OST)، قوانین الزام‌آور خواهند بود و نقض قوانین با مجازات روبرو خواهد شد. آمریکا دیگر عضو معاهداتی یک طرفه‌که به ضرر ارتش آمریکا و متحدان و شرکایش در میدان نبرد باشد، نخواهد بود.

نگرانی واشنگتن از تحکیم همکاری‌های ایران، روسیه، چین ‌و کره شمالی

شورای راهبردی آنلاین-رصد: گزارش‌های اخیر درباره اعزام نیروهای کره شمالی برای کمک به روسیه در اوکراین را باید به دیده احتیاط نگریست، اما اتحاد نظامی کره شمالی و روسیه تحولی نگران‌کننده‌ از تحکیم روابط بین دشمنان آمریکا است.

Loading

أحدث المقالات

همکاری منطقه‌ای و جهانی لازمه مقابله جدی با بحران گرد و غبار

شورای راهبردی آنلاین – گزارش تحلیلی: گرد و غبار نقش مهمی در اکوسیستم دارد که بر فرآیندهای شیمیایی جو و اقلیم، بر خصوصیات آب و خاک، حرکت نوترینت‌ها و چرخه مواد غذایی در محیط دریایی و خشکی تاثیر دارد. گرد و غبار همچنین می‌تواند به محصولات کشاورزی آسیب رسانده و بر تولید مواد غذایی اثر نامطلوبی داشته باشد. گرد و غبار موجود در هوا کیفیت هوا و میدان دید را کاهش می دهد و ممکن است اثرات نامطلوبی بر سلامتی، به‌ویژه برای افرادی که مشکلات تنفسی دارند، داشته باشد.

راهبرد ده ساله رشد اقتصادی چین

شورای راهبردی آنلاین – رصد: همزمان با ایامی که اروپا و ایالات متحده با انتخابات مهمی مواجه هستند، دومین اقتصاد بزرگ جهان قصد دارد نشست مهمی برای تعیین راهبرد اقتصادی خود برگزار کند. سومین نشست کمیته مرکزی حزب کمونیست چین نشانه‌ای واضح از راهبرد رشد اقتصادی چین برای دهه آینده خواهد بود.

تحلیلی بر تهدید هسته‌ای ناتو

شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل راهبردی گفت: ینس استولتنبرگ، دبیرکل ناتو اخیرا اعلام کرد که سازمان پیمان آتلانتیک شمالی رایزنی‌هایی را برای آماده سازی سلاح‌های هسته‌ای برگزار می‌کند. استولتنبرگ تاکید کرد که ما در جهانی زندگی می‌کنیم که کشورهایی مثل چین، روسیه و کره شمالی دارای سلاح‌های هسته‌ای هستند.

سناریوهای پیش‌روی درگیری نظامی حزب‌الله و رژیم صهیونیستی

شورای راهبردی آنلاین – یادداشت مهمان: پس از آغاز عملیات طوفان‌الاقصی، گروه‌های مقاومت فلسطینی درصدد ارائه تاکتیکی جدید در راستای منافع محور مقاومت برآمدند که نتیجه آن، منجر به طولانی‌ترین جنگ علیه رژیم صهیونیستی از ابتدای اعلام موجودیت این رژیم شده است. یکی از بازیگران کلان جبهه مقاومت که در دهه‌های گذشته به یکی از معضلات امنیتی در مقابل دکترین امنیت ملی رژیم اسرائیل تبدیل شده است، بی‌شک حزب‌الله لبنان است.

اهداف ژاپن از تقویت توان نظامی خود در شرق آسیا

شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: سفیر پیشین ایران در ژاپن گفت: تقویت فعالیت‌های نظامی ژاپن یک برنامه 25 ساله است تا با اتکا به ارزش‌ها و توانایی‌های نظامی‌ خود نشان دهد که قادر است به یکی از قدرت‌های نظامی منطقه و جهان تبدیل شود.

تشدید رقابت تسلیحات راهبردی آمریکا با چین و روسیه

شورای راهبردی آنلاین-رصد: رویکرد دولت ترامپ در قبال کنترل تسلیحات ساده بود. معاهدات یک طرفه دیگر وجود نخواهد داشت و تقلب تحمل نخواهد شد. چه معاهده منع موشک‌های هسته‌ای میان‌برد (INF) مطرح باشد و چه معاهده آسمان‌های باز (OST)، قوانین الزام‌آور خواهند بود و نقض قوانین با مجازات روبرو خواهد شد. آمریکا دیگر عضو معاهداتی یک طرفه‌که به ضرر ارتش آمریکا و متحدان و شرکایش در میدان نبرد باشد، نخواهد بود.

نگرانی واشنگتن از تحکیم همکاری‌های ایران، روسیه، چین ‌و کره شمالی

شورای راهبردی آنلاین-رصد: گزارش‌های اخیر درباره اعزام نیروهای کره شمالی برای کمک به روسیه در اوکراین را باید به دیده احتیاط نگریست، اما اتحاد نظامی کره شمالی و روسیه تحولی نگران‌کننده‌ از تحکیم روابط بین دشمنان آمریکا است.

Loading

اقتصاد و امنیت؛ حلقه های اتصال ترکیه و کشورهای خلیج فارس

شورای راهبردی آنلاین - یادداشت مهمان: ترکیه در سال‌های پس از ۲۰۰۰ میلادی با چرخش در سیاست خارجی خود، به‌تدریج رویکرد «نگاه به شرق» را جایگزین سیاست خارجی سنتی و «نگاه به غرب» قرار داد. مهم‌ترین دلایل این تغییر در ساختار سیاست خارجی ترکیه، تحولات در عراق، بحران سوریه و عدم پذیرش در اتحادیه اروپا بود. علاوه بر موارد فوق، تأثیرگذاری افرادی همچون اردوغان و داوود اوغلو نیز بر تغییر روند سیاست خارجی ترکیه غیر قابل انکار بوده است.

دکتر محمد مهدی مظاهری – استاد دانشگاه

در این راستا، در دو دهه اخیر ترکیه با قدرت، پیگیر افزایش نفوذ در منطقه‌ غرب آسیا بوده است؛ سیاستی که می توان مهم‌ترین اهداف و دلایل آن را «عامل انرژی»، «لزوم ایجاد تحرک اقتصادی در ترکیه» و «تبدیل شدن به بازیگر کنشمند غرب آسیا» عنوان کرد. در این راستا از یک منظر، تأمین تقاضای داخلی برای انرژی و انتقال انرژی به اروپا سبب شده است ترکیه پیگیر افزایش وابستگی متقابل با کشورهای نفت خیز حوزه خلیج فارس باشد. برای تحقق این مهم و البته تأمین اهداف و منافع دیگر، این کشور به طور رسمی از سال 2008 با امضای پیمان راهبردی سیاسی، اقتصادی و امنیتی با شورای همکاری خلیج فارس وارد این حوزه شد و پیمانی با کشورهای خلیج فارس منعقد نمود که در نوع خود، اولین پیمان راهبردی بین شورای همکاری خلیج فارس و دولت‌های دیگر محسوب می شد.

هر چند بعد از انعقاد این پیمان، ترکیه  به دلیل ارتباطات نزدیک با ایران و کنش‌گری فعال ایالات متحده در منطقه‌ خلیج فارس، بلافاصله برای ایفای نقش نظامی و سیاسی در منطقه‌ اقدام نکرد، اما کوشید به صورت چراغ خاموش روابط و نفوذ خود در کشورهای منطقه را توسعه دهد. در سال ۲۰۱۴ ترکیه و قطر قرارداد امنیتی- استراتژیکی را منعقد کردند که به موجب آن ترکیه دارای پایگاه نظامی در قطر شد. حدود ۳۰۰۰ نیروی زمینی، یگان هوایی و نیروی دریایی و آموزش‌دهنده نیز در این پایگاه مستقر شدند. در سال ۲۰۱۷ پس از تحریم قطر توسط عربستان و هم‌پیمانانش، علاوه بر کمک‌های اقتصادی ترکیه، این کشور در قطر و پایگاهش نیروی نظامی جدید پیاده کرد تا نشانگر حمایت نظامی آنکارا از دوحه  باشد و در سال ۲۰۱۸ قطر حدود ۱۵ میلیارد دلار به ترکیه کمک مالی کرد.

در سال 2020 نیز، مذاکرات ترکیه و عمان درباره مسائل مختلف ازجمله همکاری های نظامی و احتمال تأسیس یک پایگاه دریایی از سوی ترکیه در عمان آغاز گردید؛ مذاکراتی که به معنای تلاش ترکیه برای افزایش نفوذ در دریای عمان، خلیج فارس و حتی یمن تعبیر می شود. حضور ترکیه در این منطقه به دلیل ‌ روابط با سابقه دو جانبه عمان و ترکیه در سال‌های اخیر رو به افزایش بوده است و می‌توان دلایل مختلفی را برای آن برشمرد. موقعیت استراتژیک عمان و منابع طبیعی، اصلی‌ترین جذابیت عمان برای ترکیه به شمار می‌آید. از سوی دیگر، امکانات نظامی و صنعتی ترکیه، موقعیت مناسب برای انتقال انرژی به اروپا و اقتصاد رو به رشد، باعث تمایل کشورهای حوزه خلیج فارس از جمله عمان برای توسعه همکاری‌ها میان دو طرف بوده است.

بر این اساس نکته کلیدی در رابطه با سیاست خارجی ترکیه در خلیج فارس که باید به آن توجه شود این است که رویکرد نظامی- امنیتی این کشور، تداخلی با رویکرد اقتصادی و توسعه محور این کشور ندارد و دلیل آن توجه ویژه مقامات ترکیه به کاهش تنش در هنگام افزایش شدید آن است؛ ترکیه همواره در روابط خود رویکرد اقتصادمحور را اولویت قرار داده و هیچ گاه اقتصاد خود را فدای مسایل امنیتی- سیاسی نکرده است. شاهد این مدعا نیز سیاست ترکیه در قبال  امارات متحده عربی و عربستان سعودی است که این کشور اختلافات سیاسی- ایدئولوژیک مهمی با آنها به خصوص در حوزه هایی همچون مصر، لیبی و سوریه دارد. در این راستا، ترکیه پس از دوره ای از تنش و مشاجرات لفظی ، از سال ۲۰۲۰ با چرخش در سیاست خارجی خود، یک سری اقدامات دیپلماتیک را برای ترمیم روابط خود با کشورهای خلیج‌فارس، به‌ویژه عربستان و امارات آغاز کرد. از آن زمان، این کشور قراردادهایی به ارزش میلیاردها دلار را با کشورهای این منطقه، ازجمله عربستان سعودی و امارات متحده امضا کرده است.

به دنبال کاهش حضور نظامی ایالات متحده در منطقه خلیج فارس (از سال 2021)، این کشور نقش گسترده تری در معادلات منطقه‌ای برای خود تعریف نموده و با اهدافی بلندمدت، همکاری‌های گسترده‌ای را با بازیگران اثرگذار حوزه خلیج فارس پایه‌ریزی کرده است. در جدیدترین اقدام، ترکیه در مارس 2024 (فروردین 1403) توافق‌نامه‌ای را برای آغاز مذاکرات جهت نهایی کردن برنامه تجارت آزاد (اف‌تی‌ای) با اعضای شورای همکاری خلیج فارس، امضا کرده است. «این توافق، تجارت کالا و خدمات بین این کشورها را آزاد، سرمایه‌گذاری و تجارت را تسهیل و روابط تجاری آنها را افزایش می‌دهد. در واقع، پیمان تجارت آزاد اخیر بین این کشورها، منجر به ایجاد یکی از کلیدی‌ترین مناطق تجارت آزاد در جهان، میان ترکیه و اعضای شورای همکاری خلیج فارس می‌شود و ارزش اقتصادی آن طبق اعلام مقامات ترک، ۲.۴ تریلیون دلار خواهد بود.

در این راستا نه تنها ترکیه از قِبَل این توافقنامه‌ها و توسعه روابط به دنبال حل مشکلات اقتصادی خود است، بلکه کشورهای عربی خلیج فارس نیز به دنبال جذب کمک‎های ترکیه برای توسعه صنایع محلی و انتقال فناوری در تلاش وسیع خود برای متنوع سازی اقتصاد و کاهش وابستگی به نفت هستند و این مسأله از ابعاد مختلف امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران را تحت تأثیر قرار می دهد.

در درجه نخست با توجه به رویکرد تاریخی ترکیه و کشورهای عرب حوزه خلیج فارس به نظر می رسد این کشورها با توسعه روابط فی مابین، مایل به ایجاد توازنی راهبردی در مقابل جمهوری اسلامی ایران هستند. هر چند در سال‌های اخیر این کشورها چراغ سبزهایی برای توسعه روابط و تنش زدایی با ایران نشان داده‌اند، اما به طور همزمان، علاقه مندند فرصتها و گزینه های متعددی برای روابط خارجی خود در منطقه ایجاد کنند و این زنگ خطری برای نقش آفرینی فعالانه ایران در معادلات اقتصادی، سیاسی و امنیتی منطقه خواهد بود.

نکته مهم دیگر این است که در سالهای اخیر، رقبای منطقه ای ایران به ویژه ترکیه و کشورهای حوزه خلیج فارس، بیش از هر زمان دیگری تلاش کرده اند تا تعادل و توازنی دقیق و کارامد بین سیاستهای امنیتی و اقتصادی خود ایجاد کنند و اهداف سیاسی- امنیتی خود را به گونه ای پیش ببرند که آسیب و تهدیدی برای اقتصاد، رشد فناورانه و صنعت توریسم آنها نباشد. به نظر می‌رسد این رویه ای است که همه کشورهای در حال توسعه و مشتاق پیشرفت و تحول در جهان در حال حرکت به سمت آن هستند و جمهوری اسلامی ایران نیز چنانکه مسیری غیر از این در پیش بگیرد، به تدریج به یک بازیگر بازنده و توسعه نیافته تبدیل خواهد شد.

0 Comments